Fragile - 14 - (4/2011)

List od redakcji:

Gwoli ścisłości (a w takim numerze wypada być ścisłym) – po raz pierwszy w naszym kwartalniku funkcjonują dwa oddzielne tematy przewodnie; tym drugim jest biografia. (Niektóre teksty pokażą zresztą, jak te dwa zagadnienia mogą niespodziewanie spleść się w jedną opowieść). O ile naszego zainteresowania tak popularnymi ostatnio biografiami nie trzeba specjalnie tłumaczyć, o tyle obecność fizyki w piśmie kulturalnym wymaga być może kilku zdań wyjaśnienia. Przyznajemy – sami nie jesteśmy ekspertami w zakresie nauk ścisłych. Jednak na kolejnych stronach napotkają Państwo – jako autorów bądź też bohaterów tekstów – ludzi, którzy mają odpowiednie kompetencje, aby wypowiadać się w obu dziedzinach. Czy tak bardzo rozbieżnych?
Pomińmy już fakt, że prawa natury warunkują to, co i jak słyszymy czy widzimy (prawa, dodajmy, badane i przez naukowców, i przez artystów – przez jednych metodycznie, przez drugich intuicyjnie). Ważniejsze, że tak jak w fizyce rację bytu mają kreatywność i piękno, tak w dziedzinach artystycznych jest miejsce na dyscyplinę i logikę. Tak, wiem, że dyscyplina w sztuce nie oznacza posługiwania się metodami naukowymi. Jednak pewnego odkrycia artyści dokonali już dawno – świat fizyki jest niewyczerpaną skarbnicą inspiracji: od luźnych nawiązań i symbolicznych metafor po konkretne techniki tworzenia i dogłębne analizy (jak choćby spektralizm w muzyce). Z drugiej strony patrząc – sztuka pozwala na tworzenie światów osobnych, zamienia nieprawdopodobne wizje wyobraźni w realność. Granicą wyobraźni jest zaś dla naukowców przystawalność ich teorii do rzeczywistości. Sztuka stwarza nowe prawa i nowe rzeczywistości.
Co zatem ze słynnym pytaniem Michała Hellera: „Czy fizyka jest nauką humanistyczną?”. Cóż, o odpowiedź będzie pewnie trudno, ale mam nadzieję, że po lekturze „Fragile” przynajmniej postawienie tego pytanie uznają Państwo za zasadne.

Tomasz Gregorczyk

SPIS TREŚCI

Literatura
·    Jedność wierszy i osoby. Biograficzna książka Czesława Miłosza o autobiograficznej twórczości Anny Świrszczyńskiej - Justyna Tabaszewska
·    Sens przykładu: Hannah Arendt - Ewa Wojciechowska
·    Możliwości autobiografii. Współczesna poezja irlandzka w poszukiwaniu autentyzmu - Wit Pietrzak
·    Autobiografia pozornie zaprzeczona. Kilka uwag o pewnej strategii autobiograficznej na podstawie Widnokręgu Wiesława Myśliwskiego - Michał Piętniewicz
·    Teoria Browna w praktyce Vorbla. O Teorii ruchów Vorbla Tomasza Białkowskiego - Barbara Serwatka
·    Przyszłość kota. Mechanika kwantowa a Prędkość światła Javiera Cercasa - Hanna Sieja
·    Transpoetica: Orhan Veli Kanik, Srečko Kosovel, Ioan Es. Pop

Sztuka
·    (Meta)fizyka obrazu - Natalia Cieślak
·    W krainie (kinetycznych) czarów - Zuzanna Sokołowska
·    Autobiografia nomadycznego podmiotu. Podróż Kingi Arayi - Agnieszka Kwiecień
·    Wytnij-wklej. Miejsce dla tańca - Ewelina Jarosz
·    Refleksja o zagrożeniach względem wolności intelektualnej po obejrzeniu wystawy Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy - Krzysztof Siatka

Muzyka
·    Fizyka, muzyka, życie - Piotr Zieliński
·    Formy - naturalna multimedialność (6): Formy na flet prosty - samochody - Michał Górczyński
·    Dźwięki niemożliwe i tożsamość wirtuoza - Dariusz Brzostek
·    Efekty spinowe i analiza saksofonu. Z Johnem Butcherem rozmawiali Tomasz Gregorczyk i Janusz Jabłoński
·    Życie ukryte w dźwiękach. Muzyczna biografia Björk Gudmundsdottir - Joanna Chludzińska

Teatr
·    Narracja pisana od końca - Katarzyna Lemańska
·    To stay queer or to get real: biografia z AIDS w roli głównej. Normalne Serce Larry'ego Kramera - Grzegorz Stępniak
·    Biografia zniszczonego miasta - Agnieszka Marek

Film
·    Fizyczne bliskie spotkania z samym sobą - Rafał Stanowski
·    Polowanie na muchy, czyli motyw teleportacji w kinie - Amelia Wichowicz
·    Rodzinny zaduch. Autobiograficzne filmy Marcina Koszałki - Marta Sikorska
·    "Z chmur i ziemi ulany" - studium przypadku Reinalda Arenasa - Urszula Wolak

Archeologia, antropologia
·    Podróż w głąb życia. O spotkaniach z Polakami, którzy przeżyli blokadę Leningradu - Magdalena Sławińska
·    1000 słońc Oppenheimera - 1000 żurawi Sadako - Marta Półtorak
·    "Nie-marny żywot" archeologii - Marta Kaflińska
·    Geofizyka w służbie archeologii - Piotr Szczepanik