Recenzja książki "Czarne"

Autor: viv
Korekta: Bool
15 października 2012

www.gildia.pl
Czarne.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 23,80 zł 34,00 zł
dodaj do koszyka

Wydane w serii Kontrapunkty "Czarne" Anny Kańtoch to sentymentalna podróż w przeszłość nie tylko dzięki osadzeniu historii w Polsce okresu międzywojnia, z jej kawiarniami, teatrami, sanatoriami dla bogatych, rozwojem motoryzacji i poczuciem narastającego zagrożenia wojną, ale przede wszystkim dzięki odżywającym w pamięci narratorki wspomnieniom dzieciństwa. Niejednoznaczność i tajemnice towarzyszące lekturze, rozedrganie, jakie wprowadza narracja osoby nie do końca stabilnej psychicznie, mimo niespiesznej akcji wciągają czytelnika w intrygujący świat powieści.

Tytułowe Czarne to małe miasteczko, w którym rodzina głównej bohaterki (i narratorki zarazem) w czasach jej dzieciństwa spędzała lato. W nawracających wspomnieniach dawnych chwil staje się ono symbolem utraconej dziecięcej wrażliwości na świat. Narratorka, którą czytelnik poznaje w 1935 roku w nadmorskim sanatorium dla osób z zaburzeniami psychicznymi, chętnie ucieka w te retrospekcje, trawiona przeświadczeniem, że gdy zabraknie w niej slajdów z młodości, kiedy skończą się chwile zawieszenia teraźniejszości dla choćby krótkiego powrotu do przeszłości, coś w niej umrze bezpowrotnie. Magia tych fragmentów powieści jest ogromna. I nie chodzi tylko o to, jak sugestywnie autorka odmalowuje świat dziecięcych przeżyć, podróży za miedzę, smaków i zapachów rodzinnego domu – te opisy budzą w pamięci własne wspomnienia czytelnika.

Czarne to jednak nie tylko powroty w czas beztroski. Czai się w nim tajemnica, groza. Ucieczka narratorki do okresu dzieciństwa to coś więcej niż tęsknota za życiem, w którym wszystko miało sens. To raczej szukanie utraconej cząstki siebie, która zniknęła pewnego lata, kończącego wiek  niewinności. Dochodzenie do – być może – źródła niepogodzenia się narratorki z rzeczywistością nie jest jednak proste. Opiera się na niedopowiedzeniach, wspomnieniach, które stają się coraz mniej pewne, oraz przeżyciach związanych z ponownym, dziwnym powrotem do Czarnego – w innej, przewrotnie przybranej roli. Świadomość czytelnika, że poznaje opowieść osoby niezrównoważonej psychicznie, każe mu przy tym cały czas wątpić w prawdziwość tego, co mu przedstawiono. Trudno bowiem jednoznacznie wskazać, na ile sposób widzenia i przeżywania świata przez narratorkę wynika z tego, jaki jest ten świat, a na ile jest jego odbiciem w zmęczonym, niespokojnym umyśle osoby chorej na duszy,

Niejednoznaczność nawet tożsamości głównej bohaterki, lawirowanie między teraźniejszością Polski dwudziestolecia międzywojennego a retrospekcjami czasu dzieciństwa, zawirowania czasu, poczucie obcości w dziwnym społeczeństwie – jak długo brak jest odpowiedzi na pytania o ich przyczynę, atmosfera powieści jest gęsta, a siła oddziaływania lektury na czytelnika znaczna. Rozczarowuje zakończenie, z jednej strony zbyt proste, z drugiej – niesatysfakcjonujące w tłumaczeniu celowości zastosowania przez Kańtoch takich zabiegów fabularnych. Pomimo tego, warto po powieść sięgnąć dla emocji towarzyszących powrotom do przeszłości, chwil grozy, subtelnej zmysłowości, i dla stylu autorki – prostego, a przy tym wysmakowanego.

Czarne

Autor: Anna Kańtoch
Wydawnictwo: Powergraph
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 10/2012
Seria wydawnicza: Kontrapunkty
Liczba stron: 272
Format: 135x205 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 978-83-61187-53-0
Wydanie: I
Cena z okładki: 34,00 zł


blog comments powered by Disqus