Recenzja książki "Kabała"

Charles Mopsik. Kabała.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 25,20 zł  28,00

Książka Charlesa Mopsika to jedynie przyczynek do wstępu zrozumienia kabały - żydowskiej tradycji ezoterycznej. Jest to tak rozległe pole, iż to malutkie wydanie (zaledwie 137 strony) nie może pretendować do czegoś innego, a tym bardziej starać się wyłożyć wszystkie ważne kwestie.

Kabała jest trudnym do zdefiniowania zjawiskiem, na który składają się nie tylko teksty filozoficzno-historyczne, ale także - i co jest równie ważne – potężna sfera rytuałów, tradycje ludowe, literatura i inne sztuki. Charles Mopsik podkreślił w jednym z rozdziałów, iż łatwiej zdefiniować istotę kabały poprzez porównanie jej z innymi zjawiskami: Możemy powiedzieć, że jest dla judaizmu tym, czym tantryzm dla hinduizmu albo - aczkolwiek w tym przypadku w mniejszej mierze - czym sufizm ibn Arabiego dla islamu. To tylko metafora, ale bardzo celnie trafia w istotę kabały, która nierozerwalnie jest powiązana z mistyką. Nie można jednak utożsamiać całego mistycyzmu żydowskiego z kabałą, istnieją bowiem inne ruchy jak Mistyka Pałaców, egipski ruch judeo-suficki czy ezoteryczne kręgi frankonadreńskich chasidim. Co jednak niezwykle ważne, to właśnie kabała najmocniej wpłynęła na chrześcijaństwo, o czym w wielu przypadkach wspomina autor książki.

Silne wpływy tej żydowskiej myśli widać także w literaturze, nie tylko żydowskiej. Przykładem może być znana wszystkim legenda o Golemie, opisana chociażby w książkach przez Gustava Meyrinka czy Jorge Luisa Borgesa, a liczne nawiązania znajdziemy także w sztukach teatralnych, malarstwie czy filmach (m.in. „Golem” z 1915 roku czy jeden z odcinków „Archiwum X”). Trzeba jednak od razu zaznaczyć ważną kwestię: pomimo iż dużo twórców i myślicieli powołuje się czy też inspiruje się tradycjami kabalistycznymi, to niestety w wielu przypadkach jest to wiedza bardzo powierzchowna. Bowiem ten nurt żydowskiego mistycyzmu jest niezwykle trudny do zbadania i poznania, gdyż wymaga nie tylko doskonałej znajomości języka hebrajskiego, ale przede wszystkim jest nierozerwalnie związany z głębokim, duchowym nastawieniem, które nie zdobywa się poprzez weekendowe kursy.

Książka składa się z kilkunastu rozdziałów, który każdy podejmuje inne zagadnienia nie tylko w kwestii teorii, ale przede wszystkim szukania odpowiedzi na pytania, które od lat towarzyszą kabale i jej powierzchownemu rozpoznaniu w kulturze. Dlatego też czytelnik znajdzie odpowiedzi na wiele niejasności, które narosły wokół tej tradycji żydowskiej, wyjaśnia także podstawowe pojęcia i symbole oraz zarysowuje znaczący kontekst historyczny. Oprócz tego podejmuje takie kwestie jak problem heretyckiego charakteru kabały lub chociażby "czy nie-Żyd może być kabalistą?". Zaś w ostatnich dwóch rozdziałach znajdziemy praktyczne porady jak rozpocząć studia nad tym zawiłym nurtem żydowskiej myśli, wraz listą wartościowych lektur, które niestety w większości przypadków są niedostępne w języku polskim. Całość uzupełnione jest niewielką ilością czarno-białych ilustracji.

Jest to bardzo przystępna książka - idealna na początek. Przekrój tematów wydaje się być bardzo szeroki, dlatego też w wielu miejscach autor zaledwie dotknął pewnych problemów. Styl napisania również sugeruje, iż jest to pozycja przeznaczona dla zupełnych laików: jest prosty, rzeczowy i dokładny. Omija wiele trudnych do wyjaśnienia kwestii. Mopsik jest autorem, który z pełną świadomością podkreśla, iż celem jego książki nie jest wtajemniczenie w Drogę Kabały. Ostrzega zarazem, iż można znaleźć dużo podręczników (zapewne na Zachodzie znacznie więcej niż u nas), które mogą wyrządzić więcej krzywdy niż pomóc w zrozumieniu tego zjawiska. I patrząc na zainteresowania „kabalistyczne” u takich gwiazd jak Madonna, Demi Moore czy Britney Spears, poniższe słowa autora należy traktować bardzo poważnie: Samotna lektura i samotne studia nad kabałą, to jednak złe wyjście. Nic nie zastąpi żywego, niezrównanego z niczym słowa. Co prawda prawdziwych znawców przedmiotu jest niewielu. Ale jeśli mamy do wyboru dobrą książkę i pseudokabalistę, lepiej zdecydować się na książkę.