Recenzja książki "Wielkanoc z Tygrysem"

Darek Foks. Wielkanoc z tygrysem.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 29,20 zł  32,50

„Wielkanoc z tygrysem” autorstwa Darka Foksa to kryminał osadzony w realiach serialu telewizyjnego lub też serial obyczajowy przygotowany w oparciu o kryminalny scenariusz. Mamy tu połączenie cech obydwu tych gatunków, świata literatury i telewizji, tworzące ciekawy, postmodernistyczny melanż.

Akcja powieści rozgrywa się w miasteczku filmowym, Bergmanowie. Kręcone są tam kolejne odcinki popularnego serialu. Jest morderstwo, jest trójka podejrzanych oraz funkcjonariusz straży serialowej (odpowiednik policji) próbujący rozwiązać zagadkę. Na śledztwo składa się zarówno poszukiwanie dowodów i motywów (jak w każdym kryminale), jak również poznawanie skomplikowanych relacji pomiędzy bohaterami: dawne, niewygasłe jeszcze miłości, minione romanse, skrywane tajemnice – czyli wszystko to, czym żywią się obyczajowe seriale. Wynikiem jest ciekawa, dobrze przemyślana fabuła. Tajemnice bohaterów są konsekwentnie, kawałek po kawałku, odkrywane przed czytelnikiem. Jednak rozwiązania fabularne rodem z kolejnych niedzielnych odcinków ulubionych polskich tasiemców mogą po pewnym czasie znużyć. Nawet jeśli nie bierze się ich na poważnie.

A na poważnie brać ich nie należy. Od początku lektury odnosi się wrażenie, że autor bawi się dwoma konwencjami, raz po raz puszczając oczko w stronę czytelnika. Nawet w samej powieści świat rzeczywisty i świat kręconego w Bergmanowie serialu przenikają się nawzajem, tak że czasami ani czytelnik, ani bohaterowie nie do końca wiedzą, co jest prawdziwe. Zachowują się jak my sami, gdy, zakochani w coniedzielnym filmie, przypisujemy aktorom cechy ich postaci, dyskutujemy o perypetiach serialowych postaci, a ich problemy naprawdę nas poruszają.

„Wielkanoc z tygrysem” to parodia. Parodia delikatna, ukryta, bez gagów rodem z komedii braci Marx. Tutaj karykaturą jest sam świat stworzony na potrzebny książki. To bardzo ciekawy zabieg, choć nieco niebezpieczny dla powieści. Miłośnik kryminałów nie zostanie usatysfakcjonowany, wielbiciel seriali może kręcić nosem. Ale też mam wrażenie, że nie dla nich została napisana ta książka.

Akcja „Wielkanocy z tygrysem” przerywana jest krótkimi scenkami, które ukazują scenarzystę, próbującego przygotować ekranizację „Lalki” Bolesława Prusa. Zadanie to, zlecone mu odgórnie, to wytknięcie palcem kolejnego trendu, jaki pojawił się w ostatnich latach w polskiej kinematografii. Ważniejsze jest chyba jednak to, że stanowi ono nie tyle oderwanie od głównego wątku powieści, co raczej jego uzupełnienie. Przypomina o umowności filmowego świata i równoważy dynamikę wątku kryminalnego chwilą bezruchu sprzyjającego przemyśleniom.

Pomimo tych teoretycznie ciekawych założeń, książce brakuje elementu, który przyciągnie uwagę czytelnika i nie pozwoli mu porzucić lektury. Czyta się ją łatwo, jest napisana dobrym stylem, który w żaden sposób nie utrudnia lektury, co więc jest defektem? Być może to właśnie połączenie dwóch tak różnych od siebie konwencji? Choć na pierwszy rzut oka wątki zbrodni i skomplikowanych relacji międzyludzkich pasują do siebie idealnie, każdy z nich kładzie akcent na inny sposób przeżywania historii. Odnoszę wrażenie, że w książce zabrakło właśnie takiego silnego, zdecydowanego akcentu.

„Wielkanoc z tygrysem” potraktować można jako ciekawy eksperyment literacki. Mogą się przy tej książce dobrze bawić zarówno miłośnicy, jak i przeciwnicy telewizyjnych seriali – wszystko zależy od interpretacji treści. Nie należy jednak liczyć na wielkie namiętności lub mocne wrażenia przy rozwiązywaniu detektywistycznych zagadek. To jednocześnie wada i zaleta tej książki. Prawda wygląda tak, że jest to powieść trudna do zakwalifikowania i każdy może odebrać ją inaczej.

Niemniej można ją polecić tym wszystkim, którzy nie boją się odchodzenia od schematów. Bo autorowi udała się rzecz bardzo trudna: stworzył coś nowego, przetarł jakąś ścieżkę. I choćby dlatego warto po tę książkę sięgnąć.