Pierwociny walk lotniczych

Hubert Mordawski. Siły powietrzne w I wojnie światowej.
Dostępność: 2-3 dni robocze
Cena: 35,40 zł

Książka płk. Huberta Mordawskiego "Siły powietrzne w I wojnie światowej" jest pierwszą publikacją w języku polskim, poświęconą działaniom lotnictwa w czasie konfliktu 1914-1918 (oczywiście jeśli nie weźmiemy pod uwagę pozycji z serii „Biblioteczka Skrzydlatej Polski” o samolotach myśliwskich i bombowych, latających w "Wielkiej Wojnie").

Ta atrakcyjnie wydana książka została podzielona na rozdziały w porządku chronologicznym – każdy rok wojny jest tematem osobnego rozdziału. Monografię rozpoczynają "Początki aeronautyki wojskowej", kończy zaś rozdział poświęcony "morskim siłom powietrznym w działaniach wojennych". Lektura "Sił powietrznych..." dostarcza imponującej ilości informacji o podniebnych działaniach w czasie "Wielkiej Wojny". Wykład Mordawskiego uzupełnia skrótowy zarys zmagań podczas tego pierwszego konfliktu powszechnego. Książka została wzbogacona zdjęciami, przedstawiającymi załogi i ich aeroplany. Niestety zrezygnowano z wydrukowania ich na papierze kredowym, co znaczenie podniosłoby jakość tych fotografii. Autor wykorzystał metodę Normana Daviesa, proponując usystematyzowanie niektórych kwestii w postaci "kapsułek". Czytelnicy, poszukujący Polaków na stronach książki, nie będą zawiedzeni. Mordawski przypomina, że kilku ówczesnych obywateli c.k. monarchii narodowości polskiej zapisało się do klubu asów myśliwskich, w tym Władysław Stec – posiadacz biało-czerwonej szachownicy jako godła osobistego, które stało się pierwowzorem dla znaków rozpoznawczych polskiego lotnictwa.

Polski historyk szczegółowo przywołuje rozwój lotnictwa przed 1914 r., zwracając uwagę, że ówczesna rola awiacji ograniczała się do rozpoznania. Zwraca też uwagę na doświadczenia wojny włosko-tureckiej, kiedy doszło do pierwszego bombardowania (jeszcze ręcznego). Hubert Mordawski poświęca też miejsce wykorzystaniu balonów obserwacyjnych i sterowców (nie tylko niemieckich, ale też wszystkich mocarstw Ententy).

Styl Mordawskiego wydaje się nieco formalistyczny i skażony akademickością, co może zniechęcać młodych fascynatów historii lotnictwa. Oczywiście przebrnięcie przez hermetyczne pojęcia książki jest możliwe. A dzięki temu "Siły powietrzne w I wojnie światowej" mogą okazać się przydatną monografią, choć niepozbawioną błędów. Wykład Mordawskiego staje się mniej dokładny około roku 1917, co szczególnie widać na przykładzie składów i struktur rosyjskich sił powietrznych. Podobnie z niemieckim lotnictwem na froncie wschodnim w latach 1916-1918 oraz z jednostkami austro-węgierskimi. Po macoszemu autor potraktował kwestię dywizjonów RFC/RNAS i RAF przy wprowadzeniu tajemniczej 5. i 9. brygady lotniczej w brytyjskim Orde de Bataille. Niewiele dowiemy się o Służbie Lotniczej US Army. Także nieporządek drugiej części książki, poświęconej latom 1917-1918, pozostawia niedosyt. Ledwie zostały zauważone i wspomniane siły lotnicze Rumunii, Belgii, Serbii oraz Włoch. Zaś całkowicie zabrakło wzmianki o podniebnych działaniach lotnictwa Bułgarii, Grecji i Turcji.

Pierwsza połowa monografii zawiera więcej informacji o organizacji i działaniach lotniczych na frontach, zaś w drugiej autor skupia się na głównych bitwach. Przemiany organizacyjne traktuje po macoszemu, chociaż zaskakująco dużo miejsca poświęca działaniom we Flandrii w 1918 r., gdzie operowała Grupa Myśliwska Graima. Równie szczegółowo książka zajmuje się bombardowaniami Anglii i rozwojem obrony przeciwlotniczej Wyspy. Ciekawie przedstawia się kwestia bombardowania Wielkiej Brytanii przez trzy jednostki samolotów (Rfa 500, Rfa 501 oraz 3 Kgohl).

Bardzo dobrze zostały opisane francuskie siły powietrzne. Aczkolwiek autor wspomina na stronie 31, że armia francuska posiadała w 1914 r. 560 samolotów, zaś dziewięć stron dalej informuje, że Francuzi w momencie mobilizacji posiadali zaledwie 138 samolotów. Która z tych liczb jest prawdziwa?

W sumie za niewielkie pieniądze uzyskujemy wprowadzenie w tematykę pierwszowojennych zmagań. Jednak dla jej zgłębienia wymagane jest dotarcie do drogich, obcojęzycznych opracowań, na szczęście dostępnych w Internecie.