Recenzja książki "Mordercy"

Powiastek jest – po chrześcijańsku – dwanaście. Rzec by można, iż po jednej na każdą porę roku lub na głowę apostoła. Nie, żeby takie nawiązania miały sens. Właściwie to nie mają go zupełnie, bowiem większość apostołów – z wyjątkiem najbardziej obiecującego Judasza – uciekłaby pod stół w trakcie lektury „Morderców” (o ile nie zniechęciłby ich sam tytuł), podobnie jak niemożnością wydaje się czytanie zbiorku przez tuzin miesięcy. Pójdźmy na kompromis: ci apostołowie, którzy wytrwaliby nad kartami historyjek Śmigla, poświęciliby im dwa dni, ewentualnie trzy. Chyba, że wykazaliby się przymiotem wielkiej cierpliwości i podzielili sobie smakowite opowieści wbrew narastającemu apetytowi. Mnie ta sztuka się nie udała. Połknąłem antologię zbyt szybko, bym zdążył fakt lektury sobie zanotować i przyswoić. A jednak, musiałem to uczynić, bowiem leży przede mną nieco zużyta książka, a w głowie kłębi się wiele odczuć, przeważnie pozytywnych.

 

O czym są „Mordercy”? O wszystkim, bywa także, że kompletnie o niczym. Są to historie bardzo różne, celujące w różnorodne klimaty, opowiedziane na najrozmaitsze sposoby. Łączy je przede wszystkim styl narracji, która bywa jednoosobowa i przypomina opowieść snutą nad kuflem dobrego, niepasteryzowanego piwa. Wiele z nich mogłoby być horrorami, inne zdają się ocierać o kryminał, czasami groteskę. Zdarzają się cząstki science fiction, dobrze i godnie reprezentowana jest historia alternatywna, nasączona (w zgodzie z ogólnym wydźwiękiem antologii) wszystkimi smakami fantasy.

 

Rzućmy okiem na kilka tytułów. „Omegę”, której akcja dzieje się w średniowiecznej Hiszpanii, mógłby napisać Umberto Eco, może nawet jako kontynuację „Imienia róży” – mniej erudycyjną, ale trzymającą klasę. „Constant” skojarzył mi się z „Efemerydą” duetu Cichowlas – Kyrcz, więc przez chwilę pozostajemy na lokalnym podwórku (w dobrym tego wyrażenia znaczeniu), lecz jeśli lubimy dalekie wyprawy to docenimy „Prawdziwą historię stracha na wróble”, która przenosi nas z dawnych Włoch do… dawnej Japonii. „Za minutę północ” rzuca czytelnika do czarnobylskiej Zony – warto przeczytać tę historię po seansie z komputerowym „Stalkerem”, ale nie zaszkodzi zamiast. „Krąg” smakuje Mike'iem Carey'em i aż się prosi, by Melissa przeistoczyła się w Felixa Castora, takiego na bardzo mocnych sterydach oraz oczywiście ładniejszego i zapewne przyjemniej pachnącego od brytyjskiego oryginału (podobnego rozwiązania oczekiwałem do ostatniej kropki opowiadania, lecz na szczęście się nie doczekałem). Na tym skończmy, bo nie daj Boże, uwikłamy się w długą kronikę, a samo spisanie wszystkich dwunastu tytułów wydłużyłoby niniejszą recenzję ponad logiczne gabaryty. Właściwie każde z opowiadań napisanych przez Śmigla zasługuje na kilka słów, choć lepiej je dopowiedzieć samemu. Oczywiście: po skończonej lekturze.

 

Omawiany tomik został niesłusznie, jak mi się zdaje, zatytułowany mianem „Mordercy”. Nie jest to bowiem zbiór historii o zabójcach, ile raczej ciąg rozważań nad… śmiercią. Widać, że Śmigiel podchodzi do niej bez kompromisów, ale i bez grafomańskiego zadęcia, a więc mądrze, konstruktywnie i twórczo, jak na pisarza z aspiracjami przystało. To dlatego potrafi ją ująć w karby, naszkicować piórem i klawiaturą w taki sposób, by nie urągając jej i nie wycierając nią nóg, uczynić z niej kanwę świetnych, bardzo wciągających opowieści grozy i tworzywo literackie łatwe do przetworzenia w solidne prefabrykaty fabularne. Jak sam autor przyznaje, rzeczona groza wraca na salony w wielkim stylu, a ja dodam jeszcze, że „Mordercy” mają szansę się do restytucji gatunku mocno przyczynić. Ale o ile strach ma wielkie oczy, to najnowszego dokonania Łukasza Śmigla bać się nie trzeba…