Recenzja książki "Huculszczyzna. Opowieść kabalistyczna"

„Huculszczyzna. Opowieść kabalistyczna” Michała Kruszony to historia o zapomnianym ludzie Hucułów, którzy przed wojną zamieszkiwali Karpaty, mieli odrębną tradycję i własne legendy. O ludziach, których dzisiaj już nie ma.

Kruszona, historyk i muzeolog, chcąc pokazać czytelnikowi Huculszczyznę sprzed 1939 roku, posiłkuje się starymi zdjęciami i przekazami literackimi. Opisy fotografii jako fragmentów wyrwanych z osi czasu świadczą o bardzo dużej wrażliwości autora i wprowadzają czytelnika w nieco nostalgiczny nastrój.

Autor w interesujący sposób przedstawia zapomniane zwyczaje Hucułów, ich dzień powszedni oraz święta. Liczne dygresje na przeróżne tematy, od życia prywatnego autora zaczynając, przez obyczaje Cyganów i na dyktaturze Ceausescu w Rumunii kończąc, znakomicie urozmaicają powieść. Zresztą same fragmenty poświęcone życiu Hucułów są bardzo różnorodne zarówno w treści, jak i w formie. Mamy tu więc fabularyzowane opisy życia, na przykład scenę z życia pasterzy, którzy chronią swojego stada przed niedźwiedziem, jak też wywody na temat historii i kultury. Dzięki tej wielorakości tematów i form literackich czytelnik nie jest znużony, nie ma też poczucia, że słucha wykładu.

Luźno związane ze sobą opisy łączy postać Czerniowca – Żyda zajmującego się kabałą, który miał przewidzieć Holocaust. Mimo tej wiedzy postanowił zostać w kraju i złożyć najwyższą ofiarę z siebie i swojej rodziny. Scena, w której wyrzuca Bogu jego okrutny plan, jest najbardziej wzruszającym fragmentem książki.

Jak przystało na publikację opowiadającą o świecie wyłaniającym się ze starych fotografii, na prawie każdej stronie widnieją reprodukcje: przedwojenne portrety dumnych osób, ubranych w zaskakujący dla nas sposób, w wełnianych kamizelkach i z charakterystycznymi, bogato zdobionymi fajkami w zębach. Czasami Kruszona opisuje pewne sylwetki dokładniej, przytacza ich losy, które z czasem coraz bardziej na siebie nachodzą. Poszczególne historie wiąże ze sobą także widmo II wojny światowej, unoszącej się nad wszystkimi zamieszkującymi ten region nacjami. Nawet dla tych, którzy przeżyli, wielki kataklizm oznaczał koniec znanego świata.

„Huculszczyzna” to opowieść dla tych, którzy w literaturze podróżniczej szukają refleksji na temat życia i świata, a nie efektownych opisów orientalnych miejsc czy, często zmyślonych, przygód autora. Kruszona potrafi zarazić czytelnika swoją pasją, zachęcając do odbycia takiej samej bądź podobnej wędrówki. Autor przekazuje nam pewną myśl-zadanie: II wojna światowa sprawiła, że wiele kultur zostało całkowicie zapomnianych i jeżeli ktokolwiek ma jeszcze szansę odtworzyć pamięć po nich, to tylko my.