Paul Tremblay "Głowa pełna duchów" - recenzja powieści


www.gildia.pl
Głowa pełna duchów.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 27,20 zł 38,90 zł
dodaj do koszyka

Schizofrenia w świetle kamer

W Głowie pełnej duchów mamy dwa wątki: pierwszy z nich dzieje się w piętnaście lat wstecz od właściwych wydarzeń powieści Paula Tremblay’a. Czternastoletnia córka Barretów (Marjorie) zaczyna zdradzać pierwsze symptomy schizofrenii. Histeryczne, nerwowe, stopniowo coraz bardziej nieracjonalne zachowanie dziewczyny zamienia spokojne życie w piekło. Ojciec rodziny, John, postanawia wezwać na pomoc księdza Wanderly, aby wygonił demona, który rzekomo opętał ich dziecko. Pozornie wszystko się udaje, jednak Barret nie ma pieniędzy na dalsze leczenie córki – postanawia skorzystać z propozycji producentów reality show i nagrać serię odcinków pod tytułem Opętanie. Finał telewizyjnego show przechodzi oczekiwania wszystkich, zarówno telewidzów, jak i samych bohaterów. Jest mroczny, okrutny i nader wstrząsający. Drugi wątek koncentruje się na Merry, młodszej siostrze Marjorie, która w czasie kręcenia odcinków miała niecałe osiem lat. Znana blogerka Karen przeprowadza z nią wywiad-rzekę, w którym odkrywa kolejne, mroczne sekrety rodziny Barretów o życiu na wizji i w towarzystwie opętanej siostry. Okazuje się, że kamera nie była w stanie uchwycić wszystkiego, co faktycznie miało miejsce w niewielkim domku na przedmieściach Nowej Anglii.

Głowa pełna duchów to pierwsza opublikowana w Polsce powieść Paula Tremblay’a, amerykańskiego pisarza i miłośnika horrorów, dark fantasy oraz science-fiction urodzonego w Colorado w 1971 roku. Pisarz ten był dwukrotnie nominowany do nagrody Bram Stoker Awards, jest członkiem komitetu jurorskiego Shirley Jackson Awards. Jego ósma powieść zebrała szereg pochwał, w tym od mistrza literackiego horroru, Stephena Kinga, który po lekturze stwierdził, że książka „wystraszyła na śmierć, chociaż ciężko jest go samego przerazić” (źródło na oficjalnej stronie autora). Niewątpliwie jedną z inspiracji do stworzenia powieści była piosenka Bad Religion My Head Is Full Of Ghosts (teledysk poniżej).

Historia Tremblay’a traktuje o tym, czego my, jako ludzie, nie jesteśmy w stanie pojąć. Czegoś niematerialnego, niepoddającego się zdefiniowaniu (zarówno z naukowego, jak i religijnego punktu widzenia), niezrozumiałego. Wszak to, co nieznane, wywołuje lęk, trwogę i przeraża – podobnie jak Marjorie, której dziwne zachowanie budzi rodzicielskie obawy. Barretowie muszą stawić czoło piekielnym mocom, które nie tylko kontrolują życie ich córki, ale także powodują stopniową utratę zmysłów u nich samych. John zagłębia się w religię, zaś jego żona Sarah stara się znaleźć naukowe argumenty potwierdzające chorobę córki. I w tym wszystkim pozostaje gdzieś zagubiona Merry, niby dziecko nie mogące pojąć, co się wokół niej dzieje, jednak widzące znacznie więcej, niż wszyscy mogą to sobie wyobrazić.

Autor doskonale manipuluje czytelniczą uwagą: zintegrowanie dwóch wątków łączących przeszłość i teraźniejszość z fragmentami telewizyjnego show sprawia, iż trudno zachować obiektywizm wobec przedstawianej historii. Kolejne wydarzenia można interpretować w sposób racjonalny, jednak każdy następny rozdział, przesiąknięty atmosferą duszności i niepokoju sprawia, iż zaczynamy wątpić, czy aby na pewno wszystko można wyjaśnić racjonalnie. Niejasne stają się niuanse, zachowanie postaci oraz medialne manipulacje zarówno bohaterami, jak i telewidzami. Przedstawiane sceny mrożą krew w żyłach za sprawą narracji ośmioletniej narratorki, której oschłe słowa jedynie potęgują wrażenie grozy. Kolejno podrzucane tropy okazują się zwodnicze, zaś akcja ze spokojnej historii niespodziewanie przeobraża się w szokujący koszmar.

Głowa pełna duchów Paula Tremblay’ato lektura dla wyjadaczy gatunku, jakim jest horror i to zarówno literacki, jak i filmowy. Teoretycznie autor porusza znany wszystkim motyw opętania, jednak robi to w niebanalnym ujęciu – śmiało można go przyrównać do filmowego Egzorcysty – książka na długo zapada w pamięć. Tremblay nie koncentruje się na samym opisie egzorcyzmu, lecz na tym, jak obecność nadprzyrodzonej siły trwale zmienia rodzinne relacje, które początkowo pełne miłości przeobrażają się w toksyczne więzi wyniszczające zarówno psychicznie, jak i fizycznie wszystkich członków rodziny. Pozwala to na kolejną interpretację powieści jako studium rozchwiania psychicznego młodej dziewczyny, społecznej degradacji klasy średniej w czasie kryzysu lat 2008–2010 oraz niszczycielskiej sile mediów. Głowa pełna duchów to bardzo dobrze skonstruowana opowieść i udany eksperyment z tak wyeksploatowanym motywem, jakim jest opętanie. Warto sięgnąć po powieść Tremblay’a, chociaż niektóre sceny mogą wywołać przerażenie u nieco wrażliwszych czytelników.

Głowa pełna duchów

Autor: Paul Tremblay
Wydawnictwo: Papierowy Księżyc
Miejsce wydania: Słupsk
Wydanie polskie: 10/2016
Tytuł oryginalny: A Head Full of Ghosts
Liczba stron: 400
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788365568168
Wydanie: I
Cena z okładki: 38,90 zł


blog comments powered by Disqus