Recenzja książki "Igrzyska śmierci"

Autor: Tomasz Nowak
Korekta: Bool
2 grudnia 2009

www.sklep.gildia.pl
Suzanne Collins. Igrzyska śmierci #1 - Igrzyska śmierci.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 26,90 zł  29,90
dodaj do koszyka

Panem. Świat przyszłości. A raczej to, co z niego zostało: specyficznie ukształtowany subkontynent podzielony na wyspecjalizowane przemysłowo dystrykty, władany autorytarnie ze stolicy – Kapitolu.
Dystrykt dwunasty, w którym rozpoczyna się akcja książki, jest obszarem górniczym, nieodrodnie budzącym skojarzenia z brudnymi ponurymi dzielnicami typowych miast tego rodzaju. A jednak życie w nim tętni własnym rytmem, a ci, którzy potrafią się „zorganizować”, mają się nawet dobrze.

Zatem, jeśli chodzi o tę cześć wizji świata, prezentowaną w „Igrzyskach śmierci”, mamy do czynienia z pewnym stereotypem. Wpisuje się w niego dodatkowo kastowy system społeczny, dzielący obywateli na wyzyskiwanych i wyzyskujących. Rzecz jasna, ta uboga, na pozór bardziej drapieżna część wydaje się bardziej swojska niż pełna zbytku, ale nienaturalna, sztuczna cząstka bogata.

Bohaterka opowieści, młoda dziewczyna, startuje w okrutnych Igrzyskach Głodowych, rozgrywanych dla dalszego upokorzenia ludzi przez ich władców. W ich ramach zetrze się na specjalnie przygotowanej arenie z podobnymi sobie nastolatkami z innych dystryktów. Aby przetrwać, musi zabijać, aby zwyciężyć, musi zabić wszystkich. Oczywiście wszystko to ku uciesze rządzących i obserwujących widowisko telewidzów: bogatych – dla „sportu”, ubogich – przymusowo. Ale to przecież rozwiązanie fabularne także już nienowe.

Tym, co sprawia, że książka Suzanne Collins wyróżnia się na tle wielu podobnych wcześniejszych opowieści, jest nowoczesna forma, oszczędne szafowanie przemocą oraz rozedrgane, silne emocje, które wpisane zgrabnie w przedstawiony wyżej, z założenia niesprawiedliwy kontekst społeczny, wydają się epatować czytelnika ze zdwojoną mocą. Pęcznieją one nieustannie i zdają się nigdy nie mieć właściwego ujścia, gdyż kiedy już zostaną uwolnione, wnet są zastępowane przez nowe, kolejne, jeszcze potężniejsze.

Wydaje się, że to właśnie owa rozbuchana sfera emocjonalna, pełna wielkich przeżyć i delikatnych niuansów, przesądza ostatnimi laty o wielkim sukcesie tytułów dla nastolatków. W otoczce wartkiej akcji, której spójność schodzi czasem w tym kontekście na plan dalszy, warstwa uczuciowa wybija się i dominuje. Dodatkowo, podana w rozbudowanej i przystępnej formie narracyjnej, trafia na podatny grunt kultury emo, jakoby skupionej wokół przezywania, ale jednak porażająco pustej pod ekstrawaganckim blichtrem.

Tę książkę wręcz się pożera. Sprzyja temu forma językowa – czas teraźniejszy, jak i sama formuła igrzysk – reality show, znakomicie wpisująca się w modne pragnienie podglądania innych. Usprawiedliwia ona pewne nienaturalne zachowania bohaterów, wręcz wymusza je, a nam, „widzom”, daje łatwiejszy przystęp do motywacji stojących za ich postępowaniem.

Nie bez znaczenia jest też wspomniany czynnik przemocy – w igrzyskach toczonych na śmierć i życie nie da się uniknąć jej całkowicie. Sztuka w tym, aby nie szokować w nadmiarze, nie demonstrować jej w odmianie bezsensownej. Zabójstwo, choć nieuniknione w takich okolicznościach, musi zawierać zawsze głębszy sens. Nawet bohaterowie ukazywani początkowo jako bezwzględni młodociani mordercy zyskują tutaj, w ostatecznym rozrachunku, ludzką twarz. No, może poza wyrafinowanymi paniusiami, które upajają się własnym tryumfem, zanim jeszcze go osiągną. Oczywiście, ku własnej zgubie. Ale nawet wówczas chce się krzyczeć: „Dobrze im tak!”. To właśnie jest moc tej literatury.

Collins typuje się niekiedy na następczynię Rowling i Meyer na top listach bestsellerów. Jednak mimo ogromnej popularności w USA, w Polsce jej droga na szczyty może być trudniejsza. Wszak obie wymienione wyżej panie serwują, co prawda wysoce alternatywną, ale jednak tylko wersję bieżącej rzeczywistości. Czy wizja Collins, zdecydowanie bardziej futurystyczna, przemówi równie mocno do serc naszych nastolatków spragnionych głębszych uczuć, pokaże czas… i kolejne tomy.

Igrzyska śmierci #1 - Igrzyska śmierci

Autor: Suzanne Collins
Wydawnictwo: Media Rodzina
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 5/2009
Tytuł oryginalny: The Hunger Games
Rok wydania oryginału: 2008
Liczba stron: 352
Format: 135x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788372783578
Wydanie: I
Cena z okładki: 29,90 zł



blog comments powered by Disqus