Recenzja książki "Niewyjaśnione tajemnice II Wojny Światowej"

II wojna światowa, najbardziej krwawy konflikt w dziejach ludzkości, to – jak stara się przekonać autor książki, William Breuer – nie tylko wielkie kampanie, śmiałe akcje, druzgoczące klęski oraz dramaty pojedynczych żołnierzy, ale także szereg mniej lub bardziej spektakularnych tajemnic. Książka koncentruje się właśnie na ostatnim z wymienionych aspektów, starając się ukazać, że wojna wojną, ale ludziom zdarzają się przedziwne rzeczy.

Na „Niewyjaśnione tajemnice II wojny światowej” składa się 130 króciutkich opowieści, zawierających w sobie większą lub mniejszą dozę tajemnicy. Czytelnik znajdzie tutaj przekrój przez kuriozalne sytuacje i osobliwe zbiegi okoliczności; zagadki, jakich nigdy nie rozwiązano; niewyjaśnione zniknięcia ludzi lub sprzętu; czy też najbardziej kuriozalny ze wszystkich rozdziałów, „Niesamowite przeczucia”, na kartach którego odnaleźć można zarówno tak zwany łut szczęścia (np. ratująca życie premiera Wielkiej Brytanii, Winstona Churchilla, nieoczekiwana przesiadka w samochodzie albo zmiana miejsca przy stole, która ocaliła Ernesta Hemingwaya), jak i przeczucia własnej śmierci (generał George Patton oraz słynny korespondent wojenny, Ernie Pyle).

Przyznam z niekłamaną szczerością, że miło spędziłem czas przy książce autorstwa Williama Breuera. Różni się ona diametralnie od tego, z czym miałem do czynienia do tej pory a propos literatury wojennej (może oprócz jednej pozycji, traktującej o zabawnych wydarzeniach podczas II wojny światowej). Nie ma sensu szukać tutaj dzieła na miarę „Kompanii braci” Stephena E. Ambrose’a (chociaż 101 Dywizja Powietrznodesantowa nieraz przewija się na kartach książki), ponieważ nie takie było zamierzenie autora. Tutaj towarzyszy nam tajemnica od pierwszej do ostatniej strony, gdzie często zostajemy z pytaniami bez odpowiedzi, a Breuer pozwala sobie wtedy na zaintrygowanie czytelnika, wskazując, że jednak ktoś może znać rozwikłanie zagadki, lecz informacje są głęboko zakopane w jakiejś rządowej lub militarnej agendzie.

W książce odnajdziemy nie tylko historie do przeczytania „na raz”, ale także takie, które wzbogacą naszą wiedzę o dziejach i ludziach zaangażowanych w działania II wojny światowej. Osobiście nigdy wcześniej nie czytałem na temat pozycji Bułgarii podczas wojny, ani o kulisach śmierci jej władcy, Borysa III. Nie zdawałem sobie również sprawy z tego, że żona ministra propagandy Trzeciej Rzeszy, Magda Goebbels, szczerze nienawidziła męża i próbowała uciec z dziećmi do Szwajcarii. Nie wiedziałem też nic o szczegółach śmierci Pattona; o umyślnym wysłaniu przez aliantów bombowców w misję samobójczą na Norymbergę (o czym piloci i załoga nic nie wiedzieli); o 1000 ton rudy uranu spoczywającej w Nowym Yorku i tylko czekającej na rozwój badań nuklearnych; o trałowcach które podczas wysadzania min w Kanale La Manche urządziły istny pokaz fajerwerków pod nosami Niemców tuż przed lądowaniem w Normandii. To i wiele więcej zagadnień czeka na czytelnika, który postanowi poświęcić nieco czasu tajemnicom II wojny światowej.

Czy książka posiada jakieś wady? W sumie znalazłem jedną. Spekulacje na temat zagadek są usprawiedliwione i w porządku, o ile są wiarygodne, tj. opierają się na prawdopodobnych podstawach, które mają sens. W dwóch historiach – pierwszej: o zatopieniu przez Japończyków statku armii amerykańskiej w Chinach w roku 1937 oraz drugiej: o operacji „Barbarossa” (atak nazistów na ZSRR) – mamy do czynienia bardziej z teorią spisku aniżeli sensowną tajemnicą (zresztą tłumacz także zwrócił na to uwagę). Niemniej był to jedyny element, który zasłużył w mojej opinii na miano „zgrzytu” podczas lektury. Reszta jest jak najbardziej do zaakceptowania, tworzy spójną i ciekawą opowieść o czasami dość zaskakujących i cudacznych realiach II wojny światowej. Polecam każdemu, kto chce widzieć ów konflikt z szerszej i bogatszej perspektywy.