Recenzja książki "Zabójca z miasta moreli"

Witold Szabłowski. Zabójca z miasta moreli. Reportaże z Turcji.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 29,60 zł  32,90

W zbiorze reportaży „Zabójca z miasta moreli” Witold Szabłowski kreśli sugestywny obraz Turcji, wielkiego państwa, o którym, jak się okazuje, niewiele wiemy. Reportaże, pojawiające się wcześniej na łamach „Gazety Wyborczej” oraz w dodatkach do niej, przedstawiają Turcję jako kraj bardzo skomplikowany i niejednorodny.

Reportaże są bardzo różnorodne. Często dotykają niełatwych tematów, takich jak honorowe zabójstwa kobiet. Autor pisze neutralnie, ale w tekstach można odczuć w pewnym stopniu mentalność człowieka zachodu. Nie jest to wada w tym przypadku, gdyż pomaga czytelnikowi z Polski poruszać się trochę pewniej w labiryncie tureckiej kultury. Okazuje się bowiem, że ten kraj naprawdę znajduje się na dwóch kontynentach, nie tylko fizycznie. W każdej niemal dziedzinie życia wschód i zachód przeplatają się tam, a często wręcz zderzają. W reportażach Szabłowskiego są dwie Turcje, które jednocześnie współistnieją i przeczą sobie. Wrażenie dwoistości potęgują kontrasty pomiędzy bohaterami, którzy reprezentują skrajnie różne punkty widzenia. Dlatego też tematem, który w naturalny sposób wybija się w tych tekstach na pierwszy plan, jest konflikt. Stąd po części to niepokojące uczucie, które towarzyszy lekturze.
Bierze się ono również z tego, że reportaże potrafią wywołać sprzeczne odczucia w samym czytelniku. Nie można mieć wątpliwości, że autor dobrze zna kraj, o którym pisze, i bez trudu przychodzi mu przeniesienie tej wiedzy na papier. Dlatego teksty Szabłowskiego pozwalają naprawdę poczuć Turcję. Zagłębiając się w nią, czytający nawiązuje z tym krajem pewną pozytywną więź. Zaczyna szukać w bohaterach kogoś, z kim mógłby się identyfikować. To się rzeczywiście udaje, bo sposób pisania Szabłowskiego, choć pozornie neutralny, jest jednak na tyle sugestywny, że pozwala czytelnikowi na spotkanie z opisywanymi bohaterami. Jednocześnie reportaże te ukazują Turcję, która potrafi przerazić swoją bezkompromisowością czy wręcz dzikością. I również te obrazy są sugestywne, pozostawiają bardzo silne wrażenie.

Turcja jest krajem, który nie leży tak daleko. Jej wejście do Unii Europejskiej jest już od jakiegoś czasu tematem poważnej dyskusji. Setki, jeśli nie tysiące naszych rodaków jedzie latem wypoczywać nad wybrzeża jej mórz. Konstantynopol, Troja, góra Ararat – te wszystkie nazwy miejsc znajdujących się w Turcji brzmią bardzo znajomo, są częścią naszej kultury. Mimo to, czytając książkę Witolda Szabłowskiego, odkrywa się kraj, o którym wcześniej nie miało się pojęcia. Nowy i dziwny, fascynujący i niepokojący. Kraj sprzeczności.
Kraj ten miał z naszym własnym o wiele więcej wspólnego niż wspomnienia spod Wiednia (które, swoją drogą, dla Turka wyglądają zupełnie inaczej niż dla Polaka). W „Zabójcy z miasta moreli” sporo jest tematów związanych pośrednio z Polską. Zbiór zaczyna się od historii Borzęckiego, tureckiego poety, który przez wiele lat mieszkał w naszym kraju. Witold Szabłowski próbuje również opisać sylwetkę Alego Ağcy, człowieka, który strzelał do papieża w 1981 roku (ten reportaż jest jednym z najbardziej interesujących i szokujących, choć nie ze względu na postać samego bohatera, ale raczej na to, jak jest on przez Turków postrzegany).

„Zabójca z miasta moreli” jest książką równie intrygującą jak jej niejasny w pierwszej chwili tytuł. Wydawnictwo Czarne publikowało już reportaże z Afryki, Australii czy Izraela, ale chyba żaden z opisywanych krajów nie okazał się tak niespodziewanie różny od wyobrażeń o nim, jak właśnie Turcja Szabłowskiego. Ten zbiór potrafi zadziwić i zasiać niepokój. Dla książki to z pewnością dobrze. Czy dla Turcji również? Tutaj Szabłowski, jak wielu innych dobrych reporterów, pozostawia ostateczną odpowiedź czytelnikowi.