Jacek Dukaj: demokracja, człowieczeństwo, polskość i science fiction

Autor: Diana Cereniewicz
12 stycznia 2016

Jacek Dukaj, jednen z najwybitniejszych polskich pisarzy ostatnich lat, od czasu do czasu trafia na łamy zagranicznej prasy. W wywiadzie dla The European Speculative Fiction Portal omawiał wszystko: od demokracji, po pytania o naturę człowieka, zagadnienia filozoficzne i oczywiście samo science fiction.

Czasem z przekorą, ale zawsze używając wyważonego języka, autor zagłębia się w pytania, by odpowiedzi nie były banalne i wnosiły coś konkretnego do rozmowy i tematu.

Od problemów, z którymi boryka i borykać się będzie polska demokracja i społeczeństwo, Dukaj przechodzi gładko do tematu o wiele szerszego i bardziej skomplikowanego: czym jest człowiek i gdzie leżą granice człowieczeństwa. Zahacza on także o postęp technologiczny i o to, jak będzie on kształtować społeczeństwo i wpływać na postęp demokracji, bo nie są to kompatybilne byty.

Demokracja staje się niewolnikiem tych, którzy posiadają zdolności i wiedzę, by ją manipulować. Demokracja nie jest jakimś metafizycznym konceptem oderwanym od ludzi i świata. A zachowanie tych ludzi, jak i warunki wytyczone dla niej przez fizyczne środowisko, może być opisane, przeanalizowane i wykorzystane w ten sam sposób, w który rozsądek i cywilizacja technologiczna mierzą i korzystają z reszty natury.

Przeprowadzający wywiad Cristian Tamas był również zaciekawiony tym, w jaki sposób Polacy widzą samych siebie i, czy gdyby musiał pomiędzy nimi wybierać, którego z wielu sławnych Polaków Dukaj uznałby za najlepszego. Autor Lodu przekornie stwierdził, że Polska to nie "Chrystus narodów” (bo to wymaga pewnej odwagi i kreatywności); jesteśmy raczej „papugą narodów” (imitującą wszelkie trendy reszty świata), a wybór którejkolwiek z postaci przypominałby tworzenie postaci z RPG (Wałęsa ma +20 do Charyzmy, a Gombrowicz jest odporny na kontrataki; za to Lem ma Niezwyciężony Umysł). W cięty sposób też zakończył rozmowę o stereotypach, mówiąc, że oddają one raczej wizję osoby, która je wygłasza – jej ideały i kompleksy.

W wywiadzie z twórcą Innych pieśni i Starości aksolotla nie mogło zabraknąć też dyskusji na temat kultury w ogóle, a science fiction w szczególności. Wnioski nie są zbyt optymistyczne, choć dość oczywiste: cała popkultura i literatura (a także nauki ścisłe!) tworzone są na modłę USA i krajów angielskojęzycznych – to stamtąd wywodzą się popularne trendy – więc nawet jeśli Polak stworzy coś w Polsce po polsku, to i tak będzie to ostatecznie dzieło amerykańskie. A samo science fiction: to raczej wizja niż jako takie wykonanie. Z tym, że zjawisko, które Dukaj określa jako "Technologiczną Osobliwość", zamyka pisarzom wiele dróg – ich wyobraźnia nie może przedrzeć się przez tę barierę. Dlatego sugeruje pójście w stronę "fikcji kulturowej”:

Transhumanizm sprawił, że niewiele można już odkryć. Najlepsze powieści science fiction odkryją coś zarówno o bohaterze, jak i naturze świata i rzeczywistości.

Cały wiwad definitywnie wart jest przeczytania. Zapraszamy TUTAJ

Portal European Speculative Fiction to angielskojęzyczna strona poświęcona informacjom, recenzjom i wydarzeniom ze świata europejskiego science fiction, fantasy, horroru, stworzona przez i dla fanów. Można na niej znaleźć wszystko, co jest związane z fantastyką i fandomem w naszej części świata.

Materiały powiązane:



blog comments powered by Disqus