Sztuka manipulacji - recenzja książki "Projekt Stalin"

Autor: Mirosław Skrzydło
Korekta: Bool
30 września 2010

www.gildia.pl
Projekt Stalin.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 23,00 zł 32,90 zł
dodaj do koszyka

"Fantastyka naukowa to rodzaj koncepcyjnej dezorientacji związanej z tym, co znane"

Co łączy papcia Stalina, wybuch reaktora jądrowego w Czarnobylu, UFO, KGB oraz scjentologów? Na pytanie to odpowiada angielski pisarz science-fiction Adam Roberts w książce o jakże intrygującym tytule "Projekt Stalin, czyli wspomnienia Konstantyna Skworeckiego z inwazji Obcych z 1986 roku".

Pięciu poczytnych rosyjskich fantastów zostaje zaproszonych do odosobnionej daczy przez tajemniczego mężczyznę. Jakże są zaskoczeni, gdy ich oczom ukazuje się sam Józef Stalin. Charyzmatyczny przywódca Związku Radzieckiego, wyprzedzając przyszłość (w której to komunizm opanuje cały cywilizowany świat), postanawia stworzyć sztucznego wroga. Ma to na celu zjednoczenie otępiałego ludu wobec nowego zagrożenia. Stalin szuka pozaziemskiego źródła zła, a jego osobiste marzenie mają wdrożyć w życie owi pisarze. Powstaje zatem historia, która ma globalnie wpłynąć na cały "potężny" Związek.

Lata później jeden z twórców tej zapomnianej opowieści spod znaku science-fiction, zostaje nagle wplątany w ciąg nieprawdopodobnych zdarzeń, które nie są pojęte nawet dla jego otwartego umysłu. Czy Konstantyn Skworecki zdoła rozwikłać zagadkę sprzed wielu lat i przy tym ocalić swe starcze życie? I o co, na wszystkie pomysły braci Strugackich, chodzi z tymi nieprzerwanie pojawiającymi się w rozmowach kosmitami oraz "najeżdżającym" na Związek Radziecki kościołem scjentologicznym? Robert, niczym zaciekły żołnierz, ostrzeliwuje nas całym arsenałem zawiłych pytań, na które udziela enigmatycznych lub zupełnie sprzecznych odpowiedzi. Czyni to z mistrzowską perfidią, bawiąc się przy tym z czytelnikami w kotka i myszkę.

"Nie ma niczego bardziej pocieszającego od paranoi" – mówi jeden z bohaterów książki i istotnie, trudno się z nim nie zgodzić. Choć psychiki poszczególnych bohaterów nie są nazbyt wyeksponowane, a ciągłe ucieczki przed potencjalnymi zabójcami z czasem zaczynają nużyć, książka Adama Robertsa sprawdza się jako sumienne kompendium wiedzy o istocie marksizmu, a także źródło do dyskusji na temat równoległych rzeczywistości (upiorna fizyka kwantowa). Autorowi powieści "Salt" udało się bowiem stworzyć obraz świata pełnego sprzeczności i wyimaginowanych zagrożeń. Do tego trzeba dodać skondensowaną dawkę ironii, absurdu i niedorzeczności w najlepszym wykonaniu.

"Projekt Stalin" (w oryginale „Yellow Blue Tibia”, które to słowa wypowiedziane na głos do złudzenia przypominają pewne rosyjskie wyrażenie) można rozpatrywać także jako literaturę dopełniającą wiedzę z zakresu technik manipulacyjnych (psychologia tłumu Gustawa Le Bona). Bo czyż wiara w UFO nie jest niczym więcej niż wyłącznie, jak to słusznie zauważa Skworecki, "kwestią sugestii"?

Wracając do pytania zadanego na początku – nie istnieje jeden wzór, którym łatwo można połączyć te zupełnie sprzeczne hasła (KGB, UFO, etc.). Autor "Projektu Stalin" po prostu wybrał kilka różnych pomysłów, które połączył w całość. Dobrze odrobił przy tym lekcje, o czym możecie się przekonać, zagłębiając się w labiryntowy świat Konstantyna Skworeckiego i pozostałych postaci.

Najnowszą książkę Adama Robertsa gorąco polecam wszystkim zwolennikom postmodernistycznych układanek w stylu chociażby dzieł Kurta Vonneguta oraz fanom niesztampowych teorii i śmiałych stwierdzeń (jak np. teoria krytyczna marksistowskiego filozofa Theodora Adorno), których znajdziemy tu bez liku.

A mottem przewodnim książki niech pozostanie intrygujące  zdanie głównego bohatera: "Fantastyka naukowa to komunizm w postaci pisemnej". Sami przemyślcie sobie to zdanie. Zachęcam!

Projekt Stalin

Autor: Adam Roberts
Tłumaczenie: Adrian Napieralski
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 10/2010
Tytuł oryginalny: Yellow Blue Tibia
Rok wydania oryginału: 2009
Liczba stron: 328
Format: 150x225 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788375065442
Wydanie: I
Cena z okładki: 32,90 zł


blog comments powered by Disqus