Recenzja książki "Biez wodki"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Sławomir "Villmar" Jurusik
28 grudnia 2011

"Biez wodki" to historia wczesnych lat życia autora, Aleksandra Topolskiego. Urodzony w Polsce, uczęszczał jeszcze do liceum, gdy w 1939 roku wybuchła wojna. Zapał 16-latka poprowadził go szybko do chwycenia za broń, jednak upadek polskiej armii popchnął ku Francji, gdzie reorganizowano polskie siły zbrojne. Topolskiemu nie udało się przedostać przez granicę, został aresztowany przez Rosjan i skazany na 5 lat więzienia. Po 3 latach spędzonych w obozach – których opis stanowi dużą część książki – został uwolniony, by móc dołączyć do formowanej armii generała Andersa, mającej pomóc Rosji w walce z nazistowskimi Niemcami.

Tytuł książki nawiązuje do rosyjskiego powiedzenia, brzmiącego: bez wódki nie zrozumiesz. Sugeruje ono w głównej mierze absurd wydarzeń, które tekst opisuje. Groza i nieludzkie warunki, jakie zostały opowiedziane przez Topolskiego, zderzają się z humorem, którego w książce nie brak, bo i więźniom gułagów go nie brakowało. Całość tworzy obraz groteskowy, który nie jest możliwy do zrozumienia przy normalnym stanie świadomości.

Ale "Biez wodki" to także stan, w jakim autor powraca do swoich wspomnień. Perspektywa półwiecza daje dystans należyty na tyle, by minione wydarzenia opisać bez nadmiaru emocji. Topolski, choć o emocjach pisze, sam wydaje się z nimi pogodzony. Nie oczernia rosyjskich żołnierzy, ukazuje ich raczej jako ofiary systemu.

Topolski, który z wykształcenia jest architektem i nie parał się pisaniem, pisze językiem prostym, pozbawionym kwiecistych metafor i poetyckich opisów. Krótkie zdania zdecydowanie dynamizują akcję, ograniczając do minimum językowy element. Równolegle przekłada się to na specyficzny obraz wojennej rzeczywistości, która w opisie Topolskiego nie jest poetycko wzniosła, lecz do bólu prozaiczna i szara, jak fotografie z tamtego czasu.

Do zrozumienia książki Topolskiego nie jest potrzebna szczegółowa wiedza historyczna. Choć dla polskich czytelników opis autentycznych wydarzeń będzie dziwny, bo przecież autor kreśli sytuacje znane każdemu ze szkół, to należy pamiętać o warunkach powstania biografii. Aleksander Topolski osiadł ostatecznie w Kanadzie, przyjął kanadyjskie obywatelstwo i właśnie tam spisał swoje dzieło. Po angielsku i dla anglojęzycznego czytelnika, czy to z Kanady czy z USA. Nie spodziewał się po nich wiedzy z zakresu historii Polski i Rosji, stąd zapewne szczegółowość tła, która nam wydać się może zbędna. Dzięki temu powstała książka przystępna każdemu, nie tylko sympatykom historii tego okresu.
 

Biez Wodki. Moje wojenne przeżycia w Rosji

Autor: Aleksander Topolski
Wydawnictwo: Rebis
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 9/2011
Tytuł oryginalny: Without vodka
Seria wydawnicza: Historia
Liczba stron: 456
Format: 160x235 mm
Oprawa: twarda w obwolucie
ISBN-13: 9788375105964
Wydanie: I
Cena z okładki: 49,90 zł


blog comments powered by Disqus