Recenzja książki "Krzyk w niebiosa"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Acabar
6 lipca 2011

"Krzyk w niebiosa" to moim zdaniem jedno z najlepszych literackich dokonań Anne Rice. Gdyby konsekwentnie obrała drogę, na którą wkroczyła na początku lat 80., to... z pewnością nie sprzedałaby 100 milionów egzemplarzy swoich książek. Ale za to napisałaby jeszcze kilka naprawdę dobrych powieści. Popularność zdobyła bowiem dzięki innym, często dużo słabszym książkom, tymczasem "Krzyk w niebiosa" przechodzi - o ironio! - bez echa.

Co czyni "Krzyk w niebiosa" książką tak wyjątkową? Mamy tu doskonale zarysowane tło historyczne i kulturowe, na którym rozgrywa się ciekawa historia pełna intryg i wielobarwnych, złożonych postaci. Jednak prawdziwa wielkość tego utworu leży w jego "bezkłowej wampiryczności". Czytelnik przyzwyczajony do gotyckiej fantastyki Rice nie znajdzie na łamach tej powieści ani wampirów, ani wiedźm, ani aniołów, Mimo wszystko, w zupełnie realistycznym świecie fan "Kronik wampirów" poczuje się jak w domu. A to za sprawą głównych bohaterów, którzy są... kastratami.

Guido urodził się w ubogiej chłopskiej rodzinie. Rodzice sprzedali go łowcy talentów - ówczesnemu odpowiednikowi Kuby Wojewódzkiego - który miast ciętą ripostą posługiwał się ostrym nożem i wykastrował Guido, by zachować jego dziecięcy głosik i uczynić zeń gwiazdę opery. Śpiew stał się dla chłopca całym życiem. Tym dotkliwszą była tragedia, która dotknęła go - podobnie jak dotykała znaczny odsetek kastratów - w momencie wejścia w okres dojrzewania, kiedy nasz bohater stracił głos. Z roli niespełnionego śpiewaka przeszedł do szukającego spełnienia nauczyciela i kompozytora. Wtedy poznał Tonio Treschi.
Tonio Treschi to również kastrat, chociaż dość wyjątkowy. Nie pochodził z biednej rodziny lecz z jednego z bardziej wpływowych rodów weneckich. Nie został też wykastrowany jako chłopiec. Dysponował naturalnym sopranem, chociaż praktyka śpiewu nie była dobrze widziana przez jego wysoko postawionych rodziców. Dziedzic tytułów i majątku nie powinien przecież parać się takim zajęciem. Gdy jednak umiera ojciec Tonia, okazuje się, że ta dziedziczność jest grubymi nićmi szyta i nagle pojawia się domniemany brat bohatera: zły, podstępny i wydziedziczony Carlo. Ucieka się do fortelu, by przejąć spadek po ojcu: dowodząc specyficznego poczucia humoru dokonuje kastracji na Toniu. Najmłodszy - ekhm - członek rodziny Treschi zostaje pozbawiony także honoru i musi uciekać z rodzinnego miasta. Znajduje schronienie w konserwatorium muzycznym, gdzie pod okiem Guido szybko osiąga zachwycające rezultaty i rozpoczyna zawrotną karierę na deskach opery, w sekrecie knując plan okrutnej zemsty.

Jak już zostało wspomniane, powieść jest realistyczna. Rice dobrze oddała klimat epoki, cudownie opisała włoską architekturę - zrobiła wszystko to, co przysporzyło jej w przyszłości tysiące fanów na całym świecie. Tyle że powstrzymała się przed sięganiem po nadnaturalnych bohaterów. Mimo to w genialny sposób stworzyła postaci równie skomplikowane i wynaturzone. Poprzez swoją inność, odmienność, Tonio i Guido są podobni do Lestata, Louisa i innych wampirów znanych z Kronik. Żyją na marginesie społeczeństwa. Budzą strach i fascynację. Są zawieszeni - nie między życiem i śmiercią, ale między męskością a kobiecością. Są straszni, bo są prawdziwi.

Autentyczność historii (nawet jeśli zmyślonej: jej prawdopodobieństwo), pozbycie się dystansu nadnaturalności sprawia, że książka staje się dużo mocniejsza. Z większą siłą trafia do czytelnika, ale tak intensywne wrażenie wcale nie musi być pozytywne. Przypuszczam, że spore grono poczuje pewnego rodzaju wstręt związany z plastycznością opisów homoerotycznych aktów, którym z dużą częstotliwością oddają się bohaterowie "Krzyku w niebiosach". Nie ma w tym pornografii na miarę cyklu o Śpiącej Królewnie, jednak bardziej wyczuleni na tego typu treści czytelnicy nie będą zadowoleni. Ci jednak, których nie odstraszy specyficzna seksualność, którzy będą w stanie docenić kunszt autorki i zrozumieć złożoną problematykę tzw. trzeciej płci, będą zachwyceni.

Krzyk w niebiosa

Autor: Anne Rice
Wydawnictwo: Rebis
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 3/2011
Tytuł oryginalny: Cry to Heaven
Rok wydania oryginału: 1982
Liczba stron: 534
Format: 155x235 mm
Oprawa: twarda w obwolucie
ISBN-13: 978-83-7510-653-4
Wydanie: I
Cena z okładki: 45,90 zł


blog comments powered by Disqus