Recenzja - "Encyklopedia szkolna. Fizyka z astronomią"

Autor: comrade

Recenzowana encyklopedia to szósta z kolei pozycja z cyklu "Encyklopedia szkolna" i kierowana jest do uczniów rozszerzonego programu fizyki z astronomią w gimnazjach i liceach. Znajdzie też odbiorców wśród kandydatów na uczelnie wyższe i, jak się okazało po przeglądnięciu przez mnie, przydatna będzie również studentom - nie tylko fizyki. Lektura ta może służyć jako sporych rozmiarów tablice fizyczno-astronomiczne, gdyż oprócz wyjaśnienia skrótów, oznaczeń, symboli i alfabetu greckiego zawiera zestawienia dawnych miar (cal, łokieć, stadion, karat, funt). Do tego przedrostki jednostek miar SI, same jednostki podstawowe i uzupełniające, wybrane stałe fizyczne, mapę nieba i Księżyca, mnóstwo tabel dotyczących Układu Słonecznego, gwiazd, galaktyk, gwiazdozbiorów (dodatek Tabele). Krótko mówiąc: wszystko to, co może wylecieć z głowy, aco da się szybko wyszukać w tym tomiszczu.

Na uwagę zasługuje wstęp napisany przez profesora Uniwersytetu Warszawskiego Andrzeja Kajetana Wróblewskiego, który prowadzi czytelnika (czy raczej użytkownika) encyklopedii przez historię fizyki, astronomii i innych pokrewnych dziedzin nauki i techniki. Począwszy od zaczątków prostych teorii w starożytności, a skończywszy na współczesnych, niemalże niezrozumiałych teoriach kwantowych i kosmicznych. W podróży przez wieki towarzyszą nam daty i krótkie opisy, na marginesie nie zawsze związane z ogólnie pojętą nauką. Przykładowo: w czasie rozwoju optyki i badań nad interferencją światła zrobiono pierwsze zdjęcie fotograficzne (1826 rok), a gdy jeden z największych fizyków Albert Einstein pracował nad teorią względności, na świecie trwała I wojna światowa. Po niej, jak wiadomo, w 1918 roku Polska odzyskała niepodległość. Nie jest to indeks wszystkich wydarzeń historycznych, ale może to czytelnikowi pomóc uświadomić sobie, kiedy jakie wynalazki powstały, czy były potrzebą chwili (bomba atomowa powstała przecież na potrzeby II wojny światowej), czy też efektem poprzedzających je odkryć i popularnych w danej chwili nurtów naukowych.

Idei encyklopedii nie trzeba chyba wyjaśniać - zbiór najpotrzebniejszych haseł i tematów, krótkich biografii naukowców z całego świata, wyjaśnień. Czasem nawet proste rzeczy (burza, dźwięk, internet) wyjaśniane są w sposób rzeczowy. Około 2200 haseł z szeroko pojętej fizyki, geofizyki, biofizyki i astronomii, zindeksowanych na końcu książki, uzupełniono licznymi rysunkami, dobrej jakości zdjęciami, kolorowymi schematami. Wszystkim tym, co może się przydać w zrozumieniu problemu. Dla ambitnych astronomów zamieszczono schematy gwiazdozbiorów, które cierpliwi mogą próbować odnaleźć na nocnym niebie. Postawienie na kolorystykę i atrakcyjność nie wyszło jednak na dobre tabelom. Zawartość jest bez zarzutu, ale moim zdaniem niepotrzebnie dominują w nich dziwne kolory, czasem zaciemniające obraz, a czcionka wydaje się być zbyt mała i nieczytelna. Taka prosta, lecz dość uciążliwa kwestia edytorska...

Fakt, że nie jest to książka popularnonaukowa i nie da się opisać pewnych zjawisk bez zawiłego języka matematycznego, na pewno zawęzi grono odbiorców. Pomimo iż dodatek Terminy matematyczne zawiera wszystkie potrzebne wiadomości z matematyki, komuś, kto nie orientuje się choćby w przybliżeniu do czego służy np. szereg Taylora, zamieszczone tam wzory niewiele pomogą. Pełnię zrozumienia zatem mogą osiągnąć dopiero studenci, co świadczy jednak o poziomie tejże pozycji.

Niestety jest to tylko encyklopedia i siłą rzeczy brakuje tutaj "ludzkiego" podejścia do zagadnienia. Nacisk położony jest na naukę, teorię, dowód. W większości przypadków nie ma opisu konsekwencji wynikających z danego zjawiska czy korzyści z urządzenia. A mogłoby to sprawić, że typowy użytkownik, który nie wie co to Wielki Wybuch, bardziej zainteresowałby się tym terminem, dociekając dlaczego w ogóle istniejemy. Albo zrozumiałby po co NASA wydaje pieniądze podatników na liczne wyprawy kosmiczne badające np. wiatr słoneczny...

Encyklopedia szkolna. Fizyka z astronomią

Autor: Autor zbiorowy. Nauka popularna
Wydawnictwo: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 2002
Liczba stron: 960
Format: A4
Oprawa: twarda
ISBN: 83-02-08469-7
Cena z okładki: 119,90 zł


blog comments powered by Disqus