Miejsca swego czasu - recenzja książki "Niezwykłe miejsca w dziejach świata"

Autor: Tomasz Nowak
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
9 lipca 2011

Lubimy patrzeć na historię przez pryzmat Wielkich Przełomów, zatem autorzy i wydawcy skwapliwie na to zapotrzebowanie odpowiadają. Podobnie czyni Ben Dupré, wybrawszy autorytarnie trzydzieści dwa miejsca, wydarzenia i daty, które jego zdaniem zmieniły oblicze zastanego świata. Zakres czasowy ujęty w opracowaniu to dwa i pół tysiąca lat – od słynnej bitwy stoczonej przez trzystu Spartan (choć nie samych!) pod Termopilami (480 r. p.n.e.) po atak na World Trade Center w Nowym Jorku (2001 r.). Ponadto autor wyróżnia w swym opracowaniu m.in. Rzym (dwukrotnie), Jerozolimę, Tenochtitlán, Bastylię, Filadelfię, Sommę, Stalingrad czy Auschwitz. Jak widać, przekrój jest ogromny.

„Niezwykłe miejsca w dziejach świata” ukazują w krótkich i przystępnych tekstach nie tylko same przestrzenie geograficzne, ale także często przyczyny i skutki zaistniałych tam zdarzeń. To bardzo ważne, gdyż autor nie wyrywa poszczególnych faktów z kontekstów niejednokrotnie o wiele istotniejszych dla obrazu całości niż same rzeczone wydarzenia.

Autor nie jest przy tym dogmatykiem (przynajmniej w większości opisów) i pozwala sobie otwarcie wskazywać na wątpliwości co do stereotypowego, niekiedy wręcz ikonicznego traktowania niektórych spośród wymienianych lokalizacji i rozgrywających się w nich wypadków. I nie tyle chodzi tu o polemikę, co raczej o dążenie do wyjaśnienia kwestii spornych, niejasnych, które wciąż czekają na dalsze badania historyczne.

Lista miejsc, jaką proponuje Dupré, przygotowana została przez Anglosasa, co widać na pierwszy rzut oka. Próżno szukać tu wydarzeń z Europy Środkowej i Wschodniej, a szczególnie z terenów Polski (jak choćby Grunwald, Wrzesień ’39, Tannenberg). Jest natomiast zabójstwo prezydenta J.F. Kennedy’ego czy eksplozja w Czarnobylu. Co prawda we wstępie pojawia się jasno sformułowane założenie, iż przy doborze kryterium kluczowym miały być „mroczne aspekty ludzkiej natury”, ale to raczej zaciemnia niż wyjaśnia prezentowany dobór. Ale cóż, takie jest właśnie prawo autora. Kiedy już się z nim pogodzimy, naprawdę warto zagłębić się w treść jego opracowania, gdyż ta – w odróżnieniu od zawartości wielu podobnych publikacji „wskaźnikowych” – jest tutaj nader interesująca.

I tylko niejaki żal ogarnia, że kiedy mowa o roku 1989 i upadku Muru Berlińskiego, próżno szukać wzmianki o Solidarności czy Okrągłym Stole. Nie potrafimy się dobrze promować, więc tym bardziej warto przyjrzeć się i zastanowić, jak to robią inni, aby i nas częściej zauważano.

Niezwykłe miejsca w dziejach świata

Autor: Ben Dupré
Tłumaczenie: Paulina Maksymowicz
Wydawnictwo: Bellona
Wydanie polskie: 2/2011
Liczba stron: 240
Format: 215 x 275 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788311119581
Cena z okładki: 89,00 zł



blog comments powered by Disqus