Recenzja książki "Dziesięć książek, które zepsuły świat"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
8 kwietnia 2012

Historia porządkowania zjawisk w listy "naj" starsza jest od chrześcijaństwa. Dwa stulecia przed narodzeniem Chrystusa grecki poeta Antypater z Sydonu stworzył listę, którą dziś znamy pod nazwą siedmiu cudów świata. Ta pogańska praktyka znalazła wielkie uznanie we współczesnym świecie i kulturze zorientowanej na statystyki oraz wyniki, więc wszelkiej maści rankingi atakują nas ze wszystkich stron.

W kontekście literatury zjawisko to może kojarzyć się niezbyt dobrze. Przypomnienie świętej inkwizycji lub III Rzeszy wzbudza czytelnicze zaniepokojenie. Ale Benjamin Wiker nie chce tworzyć listy książek, które należy spalić (w wieku informacji cyfrowej byłoby to bardzo trudne). We wstępie do swej publikacji "Dziesięć książek, które zepsuły świat. Ponadto pięć innych, które temu dopomogły" przyznaje, że jedynym sposobem przeciwdziałania złu tkwiącemu w (niektórych!) książkach jest ich krytyczne czytanie.

Pod płaszczykiem czytania krytycznego Wiker przemyca bardzo niebezpieczną lekturę podyktowaną ideologicznie. Przede wszystkim, jako etyk chrześcijański, Wiker przekonany jest o istnieniu prawdy i to przekonanie stanowi nieme, lecz rujnujące założenie jego książki. Otóż autor zakłada, że każda książka przekazuje jakąś ideę, że do tej idei można dojść dzięki interpretacji oraz że "prawdziwa interpretacja" jest jedna, a wszelkie inne odczytania są błędne. Humanistyka rozprawiła się z takimi założeniami pół wieku temu, lecz Wiker wykazuje dużą odporność na wszelką współczesną myśl.

Kolejnym błędem jest uparte czepianie się figury autora i kompletne zlanie jej z autorem empirycznym. Wiker twierdzi, że złe idee powodują złe działania, ponadto (choć już mniej wprost), że głosicielami złych idei mogą być tylko źli ludzie. Atakuje więc autorów omawianych przez siebie publikacji, kreując ich na ludzi szalonych, zakompleksionych, pokrzywdzonych i muszących odreagować. Postulat Wikera, by dokładnie przeczytać teksty, ulega zawieszeniu, gdy skupia się on na biograficznych kontekstach.

Nienawistna retoryka połączona z metodologicznym zacofaniem oraz licznymi skrótami, uproszczeniami, przemilczeniami czy zwykłymi błędami czyni z "Dziesięciu książek, które zepsuły świat..." dzieło wątpliwej jakości. Wiker jest tu wyraźnie stronniczy, bo przecież uwzględniając w rankingu książki, których (rozmaite) odczytania doprowadziły do setek tysięcy ofiar, nie należy pomijać Biblii czy Koranu.

Dziesięć książek, które zepsuły świat. Ponadto pięć innych, które temu dopomogły

Autor: Benjamin Wiker
Wydawnictwo: Fronda
Wydanie polskie: 2/2012
Liczba stron: 336
Format: 130x215 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788362268146
Wydanie: I
Cena z okładki: 37 zł


blog comments powered by Disqus