Cordwainer Smith "Drugie Odkrycie Ludzkości / Norstrilia" - recenzja

Autor: Dagmara Trembicka-Brzozowska
Korekta: Anna Ruszczak
23 września 2016

www.gildia.pl
Drugie Odkrycie Ludzkości/Norstrilia.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 34,30 zł 49,00 zł
dodaj do koszyka

Z przeszłości o przyszłości

MAG tym razem sięgnął po prawdziwy artefakt i zabytek literatury. Opowiadania, które znajdziemy w tej antologii zbierającej dwa tomy tekstów, pochodzą z lat 50. i 60. XX wieku. Z naszej perspektywy są zarówno lekko archaiczne – na przykład są w nich astronauci sterujący wielkimi gwiezdnymi żaglowcami za pomocą drukowanych kart – jak i fascynujące, bo odsłaniają bogactwo futurologicznych, fantastycznych pomysłów twórców ery przedelektronicznej, sprzed komputerowego boomu i epoki krzemu.

Cordwainer Smith – czy raczej Paul Linebarger, jak brzmiało jego prawdziwe nazwisko – urodził się jeszcze przed pierwszą wojną światową, w 1913 roku – czyli rok przed Burroughsem, którego cykl marsjański dane było w Polsce zobaczyć. Ukończył studia politologiczne, był w armii w czasie II wojny światowej, brał udział w tworzeniu amerykańskiego wywiadu. W późniejszych konfliktach – w Korei, Malezji, Wietnamie – był doradcą rządu jako specjalista od wojny psychologicznej. W jego opowiadaniach – bo specjalizował się w krótkich formach – widać wyraźnie, że był dzieckiem swoich czasów, wierzących w wyścig zbrojeń, spiski czy podbój kosmosu.

Większość z tekstów w Drugim odkryciu ludzkości/Norstrilii koncentruje się na jednostce i jej przeżyciach. Smith wyraźnie starał się przeprowadzać symulacje na postaciach: jak zareagowałby człowiek tego a tego pochodzenia w takich a takich warunkach? A gdyby stworzyć inteligentne hybrydy człowieka i zwierzęcia? Ludzi bez zmysłów i emocji? Androidy i cyborgi? Ludzi żyjących setki lat? Takie eksperymenty powtarzają się w większości tekstów. Smitha interesowały uzasadnione psychologicznie reakcje „obiektów” i społeczna ewolucja ludzkości, co widać tu doskonale.

Mimo wszystko da się zauważyć, że teksty lekko trącą myszką. Z jednej strony styl nie jest do końca ponadczasowy, czasami potykamy się o lekkie archaizmy (z naszego punktu widzenia oczywiście). Z drugiej – wizja technologii przyszłości także bywa dość kuriozalna dla czytelnika drugiej dekady XXI wieku. Za przykład weźmy jedno z pierwszych opowiadań, stylizowane na legendę, ba, romans rycerski. Bohaterka steruje gwiezdnym żaglowcem – statkiem kosmicznym napędzanym energią wielkich, słonecznych żagli – a komputery obsługiwane są kartami perforowanymi. Swoją drogą, niektórym może to przeszkadzać, ale, przynajmniej dla mnie, była to ciekawa wycieczka w technologię sprzed pół wieku i ówczesne wyobrażenia o przyszłych osiągnięciach nauki.

Co ciekawe, opowiadania są dosyć równe, jeśli chodzi o poziom. Łączy je także wspólne uniwersum – akcja ma miejsce na różnych płaszczyznach czasowych i przestrzennych, ale w tej samej rzeczywistości, w której ludzkość podbija kosmos, a z ust do ust podawane są dawne legendy i mity dotyczące bohaterów, celebrytów i... Starej Ziemi. Widać, że Smith przemyślał te antologie – Drugie odkrycie ludzkości oraz Norstrilia uzupełniają się i zazębiają, a każdy tekst jest dopracowany dokładnymi rękami tego literackiego rzemieślnika.

Czy warto sięgnąć po Norstrilię? Dawkując sobie – tak. Teksty są dość długie, a styl pisania i tematyka, jeśli przyjmowane na raz w dużych porcjach, mogą na dłuższą metę odrzucić. Lepiej sobie tę przyjemność podzielić na cząstki – będzie to zyskiem dla odbiorcy i treści. Bo to naprawdę fajny, obszerny, dobrze przetłumaczony zbiór historii z przeszłości o przyszłości. Dla tych z Was, którzy chcą zacząć czytywać „klasyczną” czy też „poważniejszą” science fiction, będzie to na pewno świetny start, a dla tych, którzy już są w temacie obcykani – świetna odskocznia od wielokrotnie wznawianych już tytułów.

Drugie Odkrycie Ludzkości / Norstrilia

Autor: Cordwainer Smith
Okładka: Piotr Cieśliński
Tłumaczenie: Wojciech M. Próchniewicz
Wydawnictwo: Mag
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 7/2015
Tytuł oryginalny: Rediscovery of Man / Norstrilia
Rok wydania oryginału: 1993 / 1994
Seria wydawnicza: Artefakty
Liczba stron: 784
Format: 130x210 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788374805513
Wydanie: I
Cena z okładki: 49 zł



blog comments powered by Disqus