Recenzja książki "Mały brat"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
28 stycznia 2011

W San Francisco ma miejsce atak terrorystyczny. Nieznani sprawcy odpalają kilka ładunków wybuchowych, zatapiając między innymi ważny most. Miasto zostaje sparaliżowane. Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności 17-letni licealista Marcus i trójka jego przyjaciół znajdują się w okolicy eksplozji i w gorączkowej atmosferze zostają wzięci za potencjalnych terrorystów. Buntowniczy charakter Marcusa nie pozwala mu na współpracę z organami bezpieczeństwa, co ściąga na niego jeszcze więcej podejrzeń. Po brutalnych i upokarzających przesłuchaniach zostaje w końcu zwolniony.

Ale miasto, do którego wróci Marcus, nie będzie tym samym, z którego został uprowadzony. Departament Bezpieczeństwa Wewnętrznego w ramach wojny z terroryzmem wprowadza coraz to nowsze systemy inwigilacji mieszkańców. Marcus i jego przyjaciele czują się osaczeni, a przede wszystkim oszukani – pozbawieni wolności i prywatności. Wypowiadają prywatną wojnę DBW, rozpracowują ich systemy zabezpieczeń i kontroli, zakładają prawdziwie wolną sieć internetową, wprowadzają zamęt w strukturach organizacji bezpieczeństwa. Tym samym stają się w oczach polityków i wojskowych sabotażystami, współpracownikami groźnych terrorystów. Walka pomiędzy Marcusem i jego zwolennikami a DBW robi się coraz bardziej zacięta, a stawka wzrasta po każdym starciu.

W "Małym bracie" Cory Doctorow ukazuje konflikt dwóch racji, które wydają się równorzędne: wolności oraz bezpieczeństwa. Czy w XXI wieku zmuszeni jesteśmy wybierać tylko jedną z nich? Czy zapewnienie bezpieczeństwa musi wiązać się z odebraniem pełni wolności? Czy uznanie osobistej wolności obywatela tworzy pole do rozwoju anarchizmu? Wydaje się, że "Mały brat" nie tyle rozwiązuje dualizm wolności i bezpieczeństwa, co podważa jego istnienie. Marcus dowodzi, że prawdziwie wybieramy tylko pomiędzy wolnością a pozorami bezpieczeństwa. Bo jeśli 17-latek jest w stanie przechytrzyć całą rządową agencję i ominąć wszystkie jej systemy bezpieczeństwa, to jak mogą się one sprawdzić w walce ze światowym terroryzmem?

Powieść wydana przez Wydawnictwo Otwarte jest świetna. Autor odnosi się do najlepszej kontrkulturowej tradycji literackiej. Nie kryje swych fascynacji prozą Kerouaca czy poezją Ginsberga, ale nie jest ich naśladowcą. Rewolucyjny duch beatników przebija pomiędzy stronami, jednak powieść nie ma epigonistycznego charakteru. Jest nowa, świeża i aktualna. Krytykuje działania rządu USA, a pośrednio także wielu innych światowych rządów, ale to nie jest już krytyka czasów wojny w Wietnamie. Doctorow czyni swojego bohatera mocno zakorzenionym we współczesnej rzeczywistości. Marcus jest nastolatkiem znającym się doskonale na technice i informatyce. Za pomocą komputera czy Xboxa potrafi dokonać rzeczy niewyobrażalnych dla pokolenia beatników. Jest MacGyverem XXI wieku. Także akcja jest naprawdę porywająca. Nie ma sennej wizyjności, za to dużo się dzieje. Pewna amerykańska krytyczka literatury wskazywała na rytmizację powieści Kerouaca zbliżoną do bebopu – proza Doctorowa byłaby bliższa stylowi digital hardcore: krótko, mocno, szybko. I bardzo inspirująco.

Szkoda, że miejscami daje się we znaki adresat Doctorowa, którym bez wątpienia jest młody odbiorca, zbliżony wiekiem do bohaterów "Małego brata". Wydaje się, że gdyby nie trochę naiwne wątki romansowe czy bardzo delikatnie opisywane sceny erotyczne, to książka mogłaby w łatwiejszy sposób znaleźć uznanie starszych czytelników. Choć oczywiście znacznie starsi odbiorcy i tak prawdopodobnie będą mieli problem ze zrozumieniem fragmentów dotyczących tworzenia sieci elektronicznych, reprogramowania kart chipowych, oszukiwaniem detektorów ruchu i podobnych motywów, których w książce jest pełno.

"Mały brat" wciąga od samego początku. Od pierwszych rozdziałów książka ta przykuwa do fotela i nie pozwala przerwać lektury.

Mały Brat

Autor: Cory Doctorow
Tłumaczenie: Barbara Komorowska
Wydawnictwo: Otwarte
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 2/2011
Tytuł oryginalny: Little Brother
Oprawa: miękka
ISBN-13: 978-83-7515-092-6
Cena z okładki: 32,90 zł


blog comments powered by Disqus