Recenzja podręcznika "Z dziejów teorii i praktyki wychowania"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Patrycja Ziemińska
6 lipca 2012

www.gildia.pl
Z dziejów teorii i praktyki wychowania.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 34,80 zł 49,80 zł
dodaj do koszyka

Czesław Kupisiewicz to osoba zasłużona dla polskiej nauki, zwłaszcza w dziedzinie pedagogiki. W ciągu wielu lat działalności naukowej i dydaktycznej opublikował dużą ilość rozpraw i zdobył wiele odznaczeń oraz tytułów. Dziś, zbliżając się do dziewiątej dekady swego owocnego życia, emerytowany profesor poświęca się działalności szlachetnej – pisaniu podręczników.

Nazywam pisanie podręczników działalnością szlachetną z dwóch powodów. Po pierwsze, wymaga ona wyzbycia się odkrywczych ambicji, cechujących zawsze młodszych (i w średnim wieku) uczonych. Tworząc podręcznik trzeba przystać na to, że nie odkryje się niczego nowego, że praca będzie odtwórcza i kompilacyjna. Jednocześnie – to drugi powód – potrzeba olbrzymiej wiedzy. Nie tylko po to, aby podjąć daną tematykę i uporać się z nią, ale także aby stosownie wiedzę przekazać. Podręcznik nie może być chaotyczny, musi zawierać uporządkowaną syntezę, a żeby taką stworzyć, trzeba mieć wizję całości. A Czesław Kupisiewicz taką wizję ma i w swej szlachetności dzieli się nią z wszystkimi zainteresowanymi.

"Z dziejów teorii i praktyki wychowania" to drugi z niedawno napisanych przez Kupisiewicza podręczników. Wcześniejszy, "Szkice z dziejów dydaktyki" (Impuls, 2010), podejmował temat pokrewny, bo jak twierdzi sam autor, oderwać dydaktyki od wychowania nie sposób. Widać też każdorazowo ujęcie historyczne. Czytelnik prowadzony jest przez poszczególne epoki wychowania, w mniejszym lub większym stopniu pokrywające się z epokami historycznymi.

Trzeba przyznać, że podręcznik kierowany do studentów ("podręcznik akademicki" w podtytule) budową przypomina trochę bardziej podręczniki licealne. Posiada bardzo wyraźną strukturę, dzieląc się nie tylko na części-epoki i rozdziały w ich obrębie, ale także podrozdziały i pod-podrozdziały. Jednostki tekstu bywają więc krótkie i przejrzyste. Przejrzystość zwiększają zresztą wytłuszczenia czy często stosowane wypunktowania. Sylwetki pedagogów zdobią ich portrety, a na marginesach znajdują się ramki wyjaśniające najważniejsze kwestie. Każdy rozdział zamyka podsumowanie, a po nim następuje słownik trudniejszych terminów. Całość robi wrażenie przyjazne dla czytelnika, który rzeczywiście nie powinien obawiać się zmęczenia akademickim tekstem, gdyż podawana mu wiedza jest łatwo przyswajalna.

Przedstawienie historii wychowania nie jest rzeczą prostą. Uwzględniać musi zmienność tego pojęcia i różne zadania, jakie się przed nim stawia. Łatwo sobie wyobrazić różnice w modelach wychowawczych Spartan i Jezuitów. Kupisiewicz skrupulatnie śledzi wszelkie przemiany, ale nie pozostaje przy samym tylko ich ukazaniu. Stara się je zrozumieć, umieścić w kontekście filozoficznym i kulturowym danej epoki, wskazać na historyczne i polityczne przemiany, które wpływają na zmiany w wychowaniu dzieci i młodzieży. Bo przecież dzieci i młodzież to przyszli obywatele danego kraju i ich wychowanie zawsze – czasem mniej, czasem bardziej – związane jest z polityką rządu, pod którego skrzydłami dorastają. Ta wyraźna chęć zrozumienia uwarunkowań historycznej zmienności wychowania jest jedną z najmocniejszych stron podręcznika.

Drugim dużym atutem jest swego rodzaju podwójny status modeli wychowawczych, jakie dostrzega Kupisiewicz. Dzieląc swą książkę według epok, wychodzi on z przekonania, że każda z nich niesie w pewnej mierze spójną wizję wychowania. A jednak autor pokazuje, że ta wspólna wizja jest tylko punktem wyjścia dla różnych wariacji i to dopiero one przekuwają się na praktykę. Mamy więc ujęcie unifikujące, ukazujące wspólne cechy danej epoki, oraz ujęcie indywidualne, wyróżniające poszczególne modele w oparciu o wpisane w nie różnice.

"Z dziejów teorii i praktyki wychowania" to podręcznik, po który z pewnością sięgać będą studenci pedagogiki czy psychologii – całkiem możliwe, że częściej i chętniej niż do innych podręczników z historii wychowania. Po części jest to zasługa struktury, przejrzystości i zwięzłości. Po części zaś aktualności, bo Kupisiewicz daje nie tylko przegląd historycznych koncepcji, ale dociera także do współczesności, to znaczy do XX i XXI wieku, kreśląc na koniec coś w rodzaju krytyki obecnego systemu wychowania. Ale oprócz studentów po książkę tę sięgnąć powinni wszyscy zaangażowani w proces wychowania (zwłaszcza od instytucjonalnej, nie-rodzinnej strony), by pozyskać świadomość wszystkich czynników (historycznych, politycznych, kulturowych) determinujących ich działalność.

Z dziejów teorii i praktyki wychowania

Autor: Czesław Kupisiewicz
Wydawnictwo: Impuls (Oficyna wydawnicza)
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 2/2012
Liczba stron: 322
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN-13: 9788375878981
Wydanie: 1
Cena z okładki: 49,80 zł


blog comments powered by Disqus