"Sześć widoków na kinematografię japońską" Dawida Głowni - recenzja książki

Autor: Kaelder Dherven
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
30 grudnia 2013

Kino z samurajską duszą
 
Japońska kinematografia uświadamia przeciętnego widza europejskiego o wyjątkowości i odmienności form wyrażania uczuć oraz emocji poza kontynentem. Wśród bogatego dorobku japońskich reżyserów można znaleźć mnóstwo filmów zasługujących na miano nie tyle kultowych, co w swej warstwie fabularnej i ukazanych wartościach - dzieł ponadczasowych. Wielu z nich, by zbliżyć się do świadomości szerszego grona odbiorców, przyjęło na swoje barki odpowiedzialność przystosowania pewnych treści i wątków do kręgu kultury europejskiej. Jedną z prób przyjrzenia się rozwojowi filmu japońskiego oraz jego wieloaspektowemu wymiarowi podjął w swej książce Sześć widoków na kinematografię japońską. Kulturowe, społeczne, polityczne i instytucjonalne konteksty kina Dawid Głownia; pozycję możemy przeczytać dzięki Wydawnictwu Yohei. 
 
Jak sugeruje podtytuł książki, nie jest to tradycyjne przeanalizowanie filmów pod względem czy to chronologiczności, czy nazwisk reżyserów bądź scenarzystów. W przeciwieństwie do innych badaczy kina japońskiego, Dawid Głownia przygląda się jego specyfice przez pryzmat wieloaspektowości uwarunkowań, które towarzyszyły twórcom i ich dziełom na przestrzeni lat. W sześciu rozdziałach przyjrzał się narodzinom japońskiego przemysłu filmowego, począwszy od jego patriarchy Katsutarō Inabaty, po konflikt dwóch technologii: amerykańskiej i francuskiej oraz pierwszych dzieł twórców japońskich, działających w oparciu o odtwarzania scenek rodzajowych w formie filmowych pocztówek (spośród nich największą popularnością cieszyły się rzecz jasna te z gejszami). Nie zabrakło również uwikłania filmu w inne formy sztuki, jak chociażby malarstwo drzeworytnicze czy teatr kabuki, w okoliczności wyłonienia się systemu cenzury w związku z wpływem działań postaci z filmu kryminalnego Zigomar, król złodziei na nieletnich itp. Poruszono też zagadnienia dotyczące przenikania się sportu, kina oraz polityki od XIX wieku aż po drugą wojnę światową, społeczno-polityczny wydźwięk filmów o Godzili, a w końcu ukształtowaniu się mitycznej opowieści o 47 roninach i jej filmowych interpretacjach. 
 
Nie bez powodu autor tytułem swojej książki nawiązuje do Trzydziestu sześciu widoków góry Fuji Katushiki Hokusaia. Próbuje dzięki temu ukazać zagadnienia odmienne, często rzadkie i oryginalne, z pozoru dobrane chaotycznie, jednak pozostające w ścisłym związku ze sobą z racji wspomnianego kontekstu oraz zainteresowania samego autora. Jest oszczędna w treści i przede wszystkim nie mnoży zbędnych przykładów oraz nie traktuje innych po macoszemu. Choć w swej treści jest publikacją stricto akademicką, jest napisana językiem przystępnym, przyjemnym w czytaniu i najważniejsze - inspiruje do poszukiwań wymienionych filmów na własną rękę. W aspekcie wizualnym książka wygląda elegancko, a zdjęcia są doskonale dobrane i wyraźne, biorąc pod uwagę trudność w dostępności oraz wiek niektórych filmów. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia składająca się ze źródeł polskojęzycznych i angielskojęzycznych, indeks filmów przeznaczony dla prawdziwych koneserów oraz indeksy terminów, nazw własnych i nazwisk. 
 
Pozycja obowiązkowa dla miłośników kina oraz osób uwielbiających kulturę japońską, którym wiedza o produkcjach filmowych z konkretnych okresów historii Kraju Kwitnącej Wiśni może się wydać miłym uzupełnieniem dla zrozumienia kinematografii narodowej. W przeciwieństwie do innych książek o kinie japońskim, jakie dotychczas pojawiły się na rynku polskim, przedstawia nie tylko główny nurt, lecz także zaułki, w które nie każdy miał odwagę się zapuszczać. Pozostaje mieć także nadzieję na pojawienie się kolejnych książek tego autora, których widoki i refleksje jeszcze bardziej przyczynią się do popularyzacji kina japońskiego oraz wzbogacenia wiedzy na temat zjawisk obecnych we współczesnej Japonii, o której wciąż wiemy zbyt mało.

Sześć widoków na kinematografię japońską

Autor: Dawid Głownia
Wydawnictwo: Yohei
Miejsce wydania: Wrocław
Wydanie polskie: 5/2013
Liczba stron: 243
Format: 145x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788363131128
Wydanie: I
Cena z okładki: 35 zł



blog comments powered by Disqus