Kto za tym stoi? - recenzja książki "Sprzedana rewolucja"

Autor: Tomasz Nowak
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
7 lipca 2011

Podtytuł książki Elisabeth Heresch, „Sprzedana rewolucja” brzmi „Jak Niemcy finansowały Lenina”, mógłby zatem sugerować, że mamy tu do czynienia z jakąś spiskową teorią dziejów. Nic z tych rzeczy. Po prostu początki istnienia „ojczyzny proletariatu” spowija tak mroczna i gęsta mgła szemranych interesów i szarych eminencji, że rzadko udaje się przez nią przebić w sposób klarowny. Na tym tle próbę Heresch – odsłony choćby kilku ze skrzętnie skrywanych arkanów – należy uznać za ze wszech miar udaną.

Postać, na której biografii autorka opiera swą opowieść, to jedna z bardziej skomplikowanych i tajemniczych osobistości początków ruchu komunistycznego – Izraił Helphand, występujący częściej pod pseudonimem Parvus. Więcej, książka ta to właściwie jego życiorys, na tle którego rozgrywają się wydarzenia zmieniające obraz świata pierwszej połowy XX wieku (wszak tytuł oryginalny opracowania to „Parvus, nieznane fakty”).

Parvus – zdeklarowany, ideowy, wojujący komunista – marzy o „dyktaturze proletariatu”. Wie jednak, że dla realizacji swych planów musi pozyskać wsparcie finansowe. Przyglądanie się działalności komunistów, mechanizmom politycznym w różnych częściach świata, a także krytyczna analiza nieudanej rewolucji 1905 roku pozwalają mu wyciągnąć właściwie wnioski Starannie przygotowuje intrygę, w ramach której rozliczne kraje, pod pozorem „odzyskania spokoju”, staną się sponsorami rewolucji październikowej. Może działać, gdyż pośród komunistów jest najwyższym z autorytetów uznawanych na „salonach” Europy. Nic dziwnego, w ślad za nim idą potężne interesy i wielkie pieniądze. Wciąga zatem Niemcy (ale nie tylko je!) w finansowe wspieranie Lenina – wręcz organizuje jego przejazd ze Szwajcarii do Rosji. Ma to być „złoty środek” na pozbycie się niewygodnych „gości” z Europy Zachodniej oraz na osłabienie caratu. Tylko Parvus wie, że gra toczy się z stawkę zgoła odmienną.

Heresch pokazuje, jak wyrafinowany i inteligentny komunista-biznesmen (sic!) sprawnie rozgrywa polityczną grę na własnych zasadach, na które inni pozostają ślepi. I mimo że jego rola w tej grze jest niebagatelna, zostanie ona wyłącznie zakulisową akcją, skrytą tak głęboko, że przyjdzie odkrywać ją z trudem po upływie blisko wieku.

„Sprzedana rewolucja” opiera się na wielu, często mało znanych dokumentach z archiwów niemieckich, austriackich i rosyjskich. Wykonaną pracę źródłową widać w ogromie przytaczanych faktów, powiązań, nazwisk. I choć nie jest to praca stricte naukowa, nasycenie treścią czasem utrudnia nieco lekturę. Co oczywiście nie zmienia faktu najważniejszego, iż historia ta, naprawdę ocierająca się o niemalże spiskową teorię dziejów, zostaje wreszcie przedstawiona szerszej publiczności – ku nauce i przestrodze.

Sprzedana rewolucja. Jak Niemcy finansowały Lenina

Autor: Elisabeth Heresch
Tłumaczenie: Barbara Lulińska, Daniel Luliński
Wydawnictwo: Bellona
Wydanie polskie: 12/2010
Liczba stron: 368
Format: 170 x 240 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788311119444
Cena z okładki: 45 zł



blog comments powered by Disqus