Frank Herbert "Opowiadania zebrane. Tom I" - recenzja

Autor: Jerzy Łanuszewski
Korekta: TheMolka
7 grudnia 2016

Przyszłość według Herberta

Słysząc nazwisko Franka Herberta od razu na myśl przychodzi Diuna. Nic w tym dziwnego – cykl o planecie Arrakis to jego najsłynniejsze dzieło, tłumaczone na wiele języków i przenoszone na mały i wielki ekran (choć niestety, prawdopodobnie najciekawsza ekranizacja – Alejandro Jodorowsky’ego – nigdy nie doszła do skutku). To oczywiście nie jedyne dziecko amerykańskiego autora, twórca ma w swoim dorobku dużo innych tytułów. Część z nich przypomina właśnie wydawnictwo Rebis, publikując pierwszy tom Opowiadań zebranych.

Teksty zawarte w tej publikacji pochodzą z lat 1952 – 1961. Po niektórych widać ten wiek, jednak zdecydowana większość się broni. Już wtedy Herbert bardzo zręcznie posługiwał się słowem. Tworzył fabuły zajmujące, świeże, kreślił intrygujące wizje rozwoju ludzkości – nie tylko w znaczeniu technologicznym, ale też społecznym, politycznym, czy religijnym. Herbert kreował światy możliwe, nie starał się na siłę przeforsować karkołomnych wizji – często opowiadania mają miejsce w teraźniejszości lub nieodległej przyszłości i bohaterowie dopiero muszą zmierzyć się z wyzwaniami, jakie stawia przed nimi jutro. Podejmował różne tematy – od pierwszego kontaktu z obcymi, poprzez kolonizację innych światów (i wszystkie trudności z tym związane) oraz kwestię miejsca człowieka w kosmosie, aż po zagadnienia dotyczące zmian w ekosystemie. Kilka opowiadań łączy się w cykl – a właściwie minipowieść, przedstawiającą karierę Lewisa Orne’a, agenta biura Dochodzeń i Modyfikacji, zajmującego się przeciwdziałaniem ruchom separatystycznym, ale pozostałe to niezależne utwory. Co stanie się, gdy pewna para dostanie propozycję zamiany swojej przyczepy na luksusową posiadłość? Jak działa największa biblioteka w galaktyce? Dlaczego należy aranżować małżeństwa ludzi obdarzonych niezwykłymi zdolnościami?

Wydźwięk tych tekstów jest różnorodny. Są opowiadania poważne, są przygodowe, są też czysto humorystyczne. Inne łączą w sobie wszystkie te elementy. W każdej z tych form Herbert porusza się równie swobodnie.

Twórca przedstawiał swoje teorie na temat tego, jak będzie zmieniać się świat, ale też pokazywał, że niezależnie od postępu, pewne rzeczy pozostaną takie same – w tym ludzka natura. Herbert zawsze w centrum swoich fabuł stawiał człowieka. Postęp techniczny, kolonizacja innych planet, odległa przyszłość – te tematy nie istniały u niego same dla siebie, ale były ściśle związane z kondycją gatunku ludzkiego. Pisarz koncentrując się na pojedynczych ludziach, właśnie poprzez jednostki próbował pokazać obraz społeczeństwa przyszłości. Przeważnie wychodziło mu to bardzo dobrze i prawdopodobnie – głównie dzięki odpowiednio nakreślonym postaciom. Choć można zauważyć, że, niestety, odnosiło się to tylko do postaci męskich – kobiety, w większości przypadków, traktowane były po macoszemu, autor bardzo często opierał ich wizerunek na stereotypach. Szkoda – gdyby nie to, opowiadania byłyby duże lepsze i bardziej wiarygodne. Na szczęście w ostatniej historii – zatytułowanej Pieśń godowa – dostajemy protagonistkę, która jest pełnoprawną postacią, a nie tylko dodatkiem do męskich bohaterów. Widać więc pewien rozwój – nie tylko zresztą pod tym względem. Ostatecznie opowiadania z tej książki powstawały na przestrzeni dekady i dobry pisarz musiał w tym czasie się rozwinąć. Widać zatem pewną ewolucję stylu prowadzenia narracji, ale też podejście do poruszanych problemów staje się dojrzalsze.

Pierwszy tom Opowiadań zebranych nie oferuje czytelnikom niczego wybitnego, jednak zawiera teksty w większości dobre. Nie można nazwać tego zbioru pozycją, którą trzeba przeczytać, ale jak najbardziej warto – to solidna, niegłupia rozrywka, a momentami też coś więcej. Mam nadzieję, że opowiadania w kolejnych tomach utrzymają ten poziom.

Opowiadania zebrane. Tom 1

Autor: Frank Herbert
Tłumaczenie: Andrzej Jankowski
Wydawnictwo: Rebis
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 9/2016
Format: 155x230 mm
Oprawa: twarda z obwolutą
ISBN-13: 9788380620452
Wydanie: I


blog comments powered by Disqus