Recenzja książki "Prowizorka w mózgu"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
9 października 2012

"Prowizorka w mózgu" to rewolucyjna książka napisana przez uznanego profesora psychologii. Jej rewolucyjność polega na bezlitosnym zaatakowaniu utartych koncepcji ludzkiego rozumu. Od starożytności bowiem wierzymy, że ludzki umysł jest doskonały, odzwierciedla harmonię natury i perfekcję geometrii. Postrzegamy go w kategoriach centrum zarządzania, super-maszyny, biologicznego komputera, wciąż trzymając się koncepcji, jakoby kierował nim ład, porządek i racjonalność. Gary Marcus próbuje wytrącić nas z tej wygodnej pozycji.

W momencie, gdy starożytne filozofie wyparte zostały przez monoteistyczne religie wieków średnich, antyczna koncepcja umysłu zachowała swój status quo. Bóg nie zachwiał ludzkimi umysłami, mało tego, ugruntował jeszcze ich pozycję. Rozum został uświęcony, jego projekt wzniósł się na piedestał boskiej kreacji. W tym kontekście należałoby Gary’ego Marcusa określić mianem ewolucjonisty, gdyż właśnie z kreacjonistyczną wizją walczy. Dowodzi, przywołując serię rozmaitych eksperymentów, że ludzki umysł nie ma nic wspólnego z doskonałością boskiego planu, że podstawą jego działania jest prowizorka ("kluge"), działanie nastawione na krótkoterminowy skutek, chwilową korzyść, żadna tam część wielkiego dzieła.

Ta prowizoryczność rozwiązań dostarczanych przez umysł wiązana jest w książce z ewolucją. Ponieważ w trybie ewolucji prym wiodą wcale nie gatunki najlepsze, najdoskonalsze, lecz te, które potrafią się najlepiej i najszybciej przystosować, ludzki mózg działa właśnie w tę stronę: wynajduje rozwiązania najsprawniejsze, najbardziej użyteczne. Choć dziś przetrwanie nie jest czynnikiem determinującym nasze działania tak, jak tysiące lat temu, to wciąż jednak odbieramy echa tych schematów zachowań, przekładających się na sposób naszego myślenia.

Jak na porządną popularnonaukową publikację przystało, "Prowizorka w mózgu" zawiera zarówno solidny naukowy background, odsyłając do rozmaitych badań oraz statystyk, jak i lekki, zrozumiały język. Marcus opisuje ciekawe, zaskakujące oraz zabawne eksperymenty, w niektórych pozwala uczestniczyć czytelnikowi, przez co bez problemu utrzymuje jego zainteresowanie lekturą. Dodatkowym atutem jest ostatni rozdział, "Prawdziwa mądrość", w którym autor podpowiada, jak w codziennym życiu przekalibrować swoje myślenie na odrobinę bardziej racjonalne, mniej impulsywne tory.

Jeśli nie boicie się podważenia typowych opinii na temat ludzkiego myślenia, które być może podzielacie, i jeśli chcielibyście skorzystać na poznaniu nowego modelu funkcjonowania mózgu, ta książka może was zainteresować.

Prowizorka w mózgu. O niedoskonałościach ludzkiego umysłu

Autor: Gary Marcus
Tłumaczenie: Agnieszka Nowak
Wydawnictwo: Smak słowa
Wydanie polskie: 9/2009
Tytuł oryginalny: Kluge. The Haphazard Construction of the Human Mind
Seria wydawnicza: Kontrowersje
Liczba stron: 224
Format: 165 x 235 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN-13: 9788392823407
Cena z okładki: 39,00 zł


blog comments powered by Disqus