Gilbert K. Chesterton "Ojciec Brown. Detektyw w sutannie" - recenzja powieści

Autor: Jerzy Łanuszewski
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
28 września 2016

Detektyw od czasu do czasu

Ojciec Brown – duchowny, który poza posługą religijną zajmuje się rozwiązywaniem zagadek kryminalnych – został wymyślony przez Gilberta Keitha Chestertona w 1910 roku.  Mimo iż nigdy nie cieszył się taką popularnością jak Sherlock Holmes czy Hercules Poirot, ten bohater na stałe zapisał się w popkulturze jako pierwszy literacki ksiądz-detektyw (jeśli się mylę, to będę wdzięczny za informację). Jego śledztwa doczekały się licznych ekranizacji, a także stały się inspiracją dla innych duchownych tropiących zbrodnię. Dość wspomnieć popularny serial Father Dowling Mysteries (po polsku: Detektyw w sutannie  to właśnie stąd wydawnictwo Replika wzięło podtytuł swojej publikacji. Niezwykle oryginalnie, prawda?). Chesterton napisał ponad pięćdziesiąt opowiadań o ojcu Brownie. W recenzowanej książce znalazło się osiemnaście z nich.

Sam tytułowy bohater – niepozorny, ale piekielnie inteligentny duchowny – był wzorowany na księdzu Johnnie O’Connorze, człowieku, który w dużym stopniu przyczynił się do nawrócenia Chestertona na katolicyzm. Autor zaczerpnął od niego niektóre cechy swojego bohatera, ale też dołożył sporo od siebie, ze swojego światopoglądu i przemyśleń. Opisując zagadki kryminalne, pisarz przedstawia swoje podejście do życia oraz poglądy na różne zagadnienia. Nie ma tu jednak za dużo nachalnej propagandy – Chesterton robi to na tyle subtelnie i (w większości opowiadań) zachowując proporcje, że prawie nie odczuwa się tego, że jednak stara się przekonać czytelnika do swoich racji. Oczywiście, pisarz próbuje sprzedać czytelnikom punkt widzenia jak najbardziej katolicki, jednak jest to wymiar bardzo łagodny, współczujący i rozumiejący drobne ludzkie słabości – opowiadania są więc znośne nawet dla osób, którym z katolicyzmem bardzo nie po drodze (a piszę to jako właśnie taka osoba).

Teksty poświęcone przenikliwemu duchownemu nie są szczytem osiągnięć autora – daleko im do takich książek, jak Latająca gospoda czy Napoleon z Notting Hill, jednak wciąż są to teksty warte lektury. To kryminały (choć często bez obowiązkowego, zdawałoby się, trupa, a bywa, że i bez zbrodni), jednak wymowa każdego z opowiadań jest jak najbardziej pozytywna. Autor stara się przekonać odbiorcę, że świat mimo wszystko zawiera w sobie wiele dobra, a większość przestępców ma szansę na nawrócenie. Wychodzi mu to całkiem nieźle – oprócz pozytywnego przekazu, te fabuły są po prostu dobrze napisane. Chesterton był utalentowanym pisarzem, tworzył teksty zajmujące, dobrze przemyślane i okraszone szczyptą humoru. Zagadki przedstawione w zbiorku są intrygujące – często pozornie nierozwiązywalne, sugerujące ingerencję sił nadprzyrodzonych. Jednak duchownemu zawsze udaje się znaleźć racjonalne rozwiązanie. Ojciec Brown mierzy się z tajemnicami sprzed lat, udaremnia plany złodziei biżuterii, staje naprzeciw zuchwałym zbójcom i oczywiście raz po raz wskazuje kto zabił – skupiając się wtedy przede wszystkim na pytaniu "dlaczego?". Sprawy kryminalne często są tylko pretekstem do tego, żeby napiętnować pewne wady – chciwość, niewrażliwość na drugiego człowieka, fanatyzm religijny czy zbytnią wiarę w zjawiska nadprzyrodzone.

Amatorom mocniejszych wrażeń opowiadania o ojcu Brownie mogą wydawać się zbyt łagodne, staromodne i przez to oderwane od rzeczywistości. Cóż, taka uroda stylu Chestertona. Nie znajdzie się tutaj drobiazgowych śledztw, ale raczej analizę ludzkiej natury, charakterów i przyzwyczajeń.

Ojciec BrownDetektyw w sutannie to całkiem ciekawy wybór opowiadań. Jeśli ktoś wcześniej nie miał do czynienia z twórczością Chestertona, to spokojnie może zacząć właśnie od tej książki. A ja mam nadzieję, że Replika nie poprzestanie na jednym zbiorze i wyda w przyszłości pozostałe części serii.

Ojciec Brown. Detektyw w sutannie

Autor: Gilbert Keith Chesterton
Tłumaczenie: Tadeusz J. Dehnel
Wydawnictwo: Replika
Miejsce wydania: Zakrzewo
Wydanie polskie: 7/2016
Tytuł oryginalny: The Father Brown Stories
Rok wydania oryginału: 1931
Liczba stron: 352
Format: 145x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788376745305
Wydanie: II
Cena z okładki: 34,90 zł


blog comments powered by Disqus