Göran Hägg "Mussolini. Butny faszysta" - recenzja książki

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
24 października 2015

www.gildia.pl
Mussolini. Butny faszysta.
Dostępność: 24h
Cena: 31,80 zł 49,00 zł
dodaj do koszyka

Mniej udany Hitler?

Wydawnictwo Prószyński i S-ka kontynuuje swoją serię biografii niesławnych przywódców politycznych pod wymownym tytułem Oblicza zła. Po książkach o Adolfie Hitlerze, Josephie Goebbelsie i Heinrichu Himmlerze historyczne zło wydawało się silnie niemieckie. Na szczęście kolejne tomy przełamały ten monopol i najpierw pojawił się Stalin, a po nim pora na Mussoliniego. Ta odmiana jest ważna nie tylko dlatego, że przełamuje monotonię NSDAP czy oddala niebezpieczne myśli o narodowości zła, ale przede wszystkim dlatego, że pozwala na przyjęcie nieco innej perspektywy. Jeśli bowiem w założeniu całej serii leży próba analizy tego, co działo się na świecie w pierwszej połowie minionego wieku, to musimy zdać sobie sprawę z różnych odcieni totalitaryzmów.

Göran Hägg odmalowuje na kartach swej książki portret Benito Mussoliniego w sposób złożony i wieloaspektowy. Ukazuje polityczną karierę Duce, która była zarówno drogą po władzę, jak i podróżą przez rozmaite przekonania. Autor doskonale naświetla przemiany w myśli politycznej Mussoliniego, od początkowo gorliwego socjalizmu po sympatie monarchistyczne. Opisuje jego upadek, którego główną przyczyną była - dla Hägga - coraz większa zależnośćod Hitlera.

Relacja między Mussolinim a Hitlerem stanowi zresztą oś książki Mussolini. Butny faszysta. W kontekście polskiego rynku książek historycznych oraz nauki historii w polskich szkołach - to mocny aspekt tej biografii. Wydaje się bowiem, że dla większości Polaków Mussolini jest "mniej udanym Hitlerem". Utożsamianie włoskiego faszyzmu z niemieckim nazizmem jest częste, ale - jak pokazuje Hägg - niezbyt zasadne. Autor wiele miejsca poświęca na naświetlenie różnic między faszyzmem a nazizmem, a jeszcze więcej: między Mussolinim a Hitlerem. Obaj byli charyzmatycznymi przywódcami, jednak ich sposoby działania bardzo się różniły. Mussolini nie sięgał po tak drastyczne środki, nie przeprowadzał czystek; choć propagował swoją nieomylność, to pozwalał innym się mylić. Krytykował posunięcia Hitlera aż do momentu, w którym stał się od niego zależny do tego stopnia, że nie mógł sobie dłużej pozwolić na takie działania.

Göran Hägg jest Szwedem, pisarzem i pracownikiem sztokholmskiego uniwersytetu. Wydaje się, że jego pozycja (narodowo-polityczna) daje potrzebny dystans do "bohatera" tej książki. Hägg stara się prowadzić narrację pozbawioną ocen: opowiada o historii, ale nie krytykuje ani nie gloryfikuje Mussoliniego. Zagłębia się też w jego historię prywatną: jego problemy ze zdrowiem, relacje z innymi ludźmi i dojmujące poczucie osamotnienia.

Czego w Butnym faszyście zabrakło? Chyba kontekstów. Co prawda autor dba o tło zarówno historyczne, jak i kulturowe (wiele miejsca poświęcono d'Annunzio), jednak samej refleksji nad ideologią faszyzmu jest tu niewiele. Dla przykładu: nazwisko Juliusa Evoli, ważnego dla faszyzmu filozofa i myśliciela, pojawia się w książce tylko raz i nie ma większego znaczenia. Podobnie Umberto Eco wspomniany jest (również raz) jako powieściopisarz, ale jego analiza faszyzmu (oraz dziecięcy esej o wielkości Mussoliniego!) nie zostaje przytoczona. A szkoda, bo tłumaczy współczesne problemy z granicami tego pojęcia.

Mussolini. Butny faszysta to ciekawa, dobrze napisana i przystępna biografia. Weryfikuje nieco skrzywiony obraz włoskiego dyktatora, podkreślając zarazem, że nie był nikim innym, jak właśnie dyktatorem. Zaostrza też apetyt na przyszłoroczne premiery tej serii: Pol Pota, Ceaușescu i Berię.

Mussolini. Butny faszysta

Autor: Göran Hägg
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 8/2015
Tytuł oryginalny: Mussolini. En studie i mak
Liczba stron: 448
Format: 165x241 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788380690615
Wydanie: I
Cena z okładki: 49,00 zł


blog comments powered by Disqus