Recenzja książki "Krzywa Sweetmana"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Dawid "Fenrir" Wiktorski
31 grudnia 2011

www.gildia.pl
Krzywa Sweetmana.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 25,10 zł 35,90 zł
dodaj do koszyka

Graham Masterton znany jest dziś głównie jako autor horrorów. Ale jak większość pisarzy, w początkach swej kariery próbował także innych gatunków. Stał się więc twórcą erotycznych poradników, powieści historycznych i thrillerów o politycznym zacięciu. Do tej ostatniej kategorii należy powstała w 1979 roku "Krzywa Sweetmana".

Powieść rozpoczyna się serią morderstw na odcinku autostrady biegnącym przez Los Angeles. Tajemniczy snajper strzela do kolejnych ofiar, których policja nie potrafi w żaden sposób ze sobą powiązać. Zabójcę wpisuje się więc zbyt chętnie w galerię amerykańskich seryjnych morderców-psychopatów, którzy nie kierują się żadną logiką swych działań. Kiedy ginie ojciec Johna Cullena, głównego bohatera książki, młody Amerykanin postanawia poprowadzić własne dochodzenie. Prowadzi go ono ku szczytom politycznych władz, gdzie ambicje zabijają skrupuły, a politycy zabijają wyborców.

W pierwszej kolejności "Krzywa Sweetmana" sprawia wrażenie krytyki amerykańskiego sposobu uprawiania polityki. Nie jest to pierwszy, i nie ostatni raz, kiedy Graham Masterton o taką krytykę się pokusił. Podobnie było na przykład w "Diabelskim kandydacie". Angielskiemu powieściopisarzowi łatwo przychodzi krytyka społeczeństwa USA. Autor "Głodu" dostrzega bezwzględność rywalizacji potencjalnych lokatorów Białego Domu oraz przerost ich osobistych aspiracji i ambicji. Lata 70. to przecież czas wojny w Wietnamie, która stanowi ikonę przedkładania interesów polityków nad nie tylko dobro, ale i życie zwykłych ludzi. Masterton przypomina więc należytą hierarchię – to senator ma być dla ludzi, nie zaś oni dla niego.

Głębsza lektura odkrywa kolejne wymiary książki i to jest naprawdę jej wielki plus. Nie służy ona jedynie wzbudzaniu takich czy innych emocji, nie jest pisana z myślą o wielomilionowej sprzedaży. Może właśnie w tym tkwi urok początków kariery. W każdym razie "Krzywa Sweetmana" jest także opowieścią o potrzebie sensu. John Cullen nie potrafi znieść możliwości bezsensownej śmierci jego ojca. To potrzeba wpisania jakiejś logiki w pozornie przypadkowe morderstwa napędza go w prywatnym śledztwie. Odkrycie tytułowej krzywej Sweetmana odwraca jednak to początkowe pragnienie bohatera. Okazuje się bowiem, że choć rzeczywiście istnieje pewne wyjaśnienie iluzorycznej losowości, to jego istota poraża zimną, matematyczną precyzją. Masterton pokazuje, jak człowiek skazany jest na tułaczkę pomiędzy dwiema równie przerażającymi skrajnościami: istnieniem chaotycznym, fragmentarycznym i bezsensownym oraz determinizmem – czy to dyktowanym biologicznie, czy społecznie – odbierającym jakąkolwiek wolność.

Niestety, głębia powieści skryta jest za słabą jeszcze praktyką pisarską. Książka obfituje w absurdalne zachowania postaci, które przy okazji kreślone są w sposób schematyczny i płaski. Rozwiązanie to rzutuje na realizm powieści, który autor stara się nadrabiać zalewem detali, choć to akurat można wytłumaczyć manierą pisarską tamtych czasów. W rezultacie całość czyta się źle. Czuć wyraźnie, że powieść jest stara – jeszcze nie klasyczna, lecz już napisana według niedzisiejszych standardów.

Wydanie "Krzywej Sweetmana" byłoby pewnie bardziej uzasadnione, gdyby nie pojawiła się ona wcześniej w polskim tłumaczeniu. Uzupełniałaby wtedy lukę w polskiej edycji dzieł Mastertona. Jednak kolejne wydanie wyraźnie słabszej książki przypomina smutną prawdę, że rynek czytelniczy w Polsce mniej jest zainteresowany jakością, a bardziej nazwiskiem.

Krzywa Sweetmana

Autor: Graham Masterton
Tłumaczenie: Piotr Kuś
Wydawnictwo: Replika
Miejsce wydania: Zakrzewo
Wydanie polskie: 11/2011
Tytuł oryginalny: The Sweetman Curve
Rok wydania oryginału: 1979
Liczba stron: 400
Format: 145x205 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN-13: 9788376741581
Cena z okładki: 35,90 zł


blog comments powered by Disqus