"Niewidzialne miasta" - recenzja ksiażki

Autor: Jakub "Qbuś" Nowak
Korekta: Agata "Bulehithien" Wiśniecka
30 września 2013

Wyobraźnia miastotwórcza

Specyfika dzisiejszego rynku wydawniczego (a w zasadzie całości rynku masowego) sprawia, że raczej rzadko trafia na rynek coś spoza anglojęzycznego obszaru kulturowego. Wydawanych jest u nas całe mnóstwo autorów z USA czy też Anglii, lecz z tak zwanej "reszty świata" trafiają do nas jedynie najgłośniejsze z nazwisk. Nie ma jednak sensu poświęcać za wiele czasu na interpretowanie zawiłości branżowych, trzeba docenić to, że wydawnictwo W.A.B. zdecydowało się wznowić dzieła Italo Calvino. Niewidzialne miasta to druga, po Jeśli zimową nocą podróżny, powieść jednego z najważniejszych włoskich pisarzy, ulubieńca Stanisława Barei.

Niewidzialne miasta to jedna z książek, której pobieżny opis mówi o niej wszystko, a i niewiele zarazem. Jest to bowiem opis pięćdziesięciu pięciu miast przekazany przez Marko Polo Kubłaj-chanowi, wnukowi Czyngis-chana, przeplatany krótkimi dialogami pomiędzy tą dwójką. Wielki władca wysyła podróżnika na wyprawy, w trakcie których ma on poznać imperium, którego ogrom zaczyna przerastać chana. Ich rozmowy, pomimo zwięzłości, to rozmowy myślicieli – poruszają kwestie komunikacji, postrzegania, poznania i samego istnienia. Nie ma tu jednak akcji, do minimum zredukowane są także opisy towarzyszące tym dysputom. Cała magia tkwi w przedstawieniu miast, z których niemal każdy – nawet ten najkrótszy – zasługuje na osobne omówienie.

Na początek wypada zaznaczyć, że Niewidzialne miasta mogą rozczarować osoby, które szukają akcji czy nawet i fabuły. Intrygi nie ma tu prawie wcale, a ilość zdarzeń jest w zasadzie śladowa i stanowi pretekst dla poetyckich popisów Italo Calvino. Stworzone przez niego opisy, a w zasadzie to powołane przez niego do życia miasta stanowią przepiękny pokaz wyobraźni, pomysłowości oraz językowej sprawności. Marco Polo opisuje grody fantastyczne, zarówno starożytne, jak i te, do których wdzierać zaczyna się przemysł. Tworzy grody pełne dostojnego piękna, tajemniczych prawidłowości, a nawet takie, których istotą jest to, że cały czas trwa ich budowa (i nigdy zapewne się nie zakończy). Jest też miasto skonstruowane wokół zbiornika wodnego tak, aby całe się w nim odbijało, a które to odbicie tworzy niemal osobną rzeczywistość. Jest Tamara – miasto pełne symboli i znaków, które łatwo odczytać, lecz potem zostają w podróżniku, który potem dostrzega je już wszędzie. Tamarę można więc odczytywać jako metaforę kultury, która raz poznana wpływa na całość ludzkiego postrzegania.

Każdy z pięćdziesięciu pięciu opisów zawiera w sobie coś ważnego. Ilustrują wzajemne przeplatanie czasu, przestrzeni, tożsamości – inspirują one do myślenia nie tyle o naturze miast, co o naturze człowieka i tego, jak się w miastach odnajduje. Każde z miast jest samodzielnym tworem, a inwencja Calvino sprawia, że każde z nich mogło by stać się kanwą dla całej powieści. Jednak powieści takiej nie napisałby raczej Calvino, gdyż w stylu pisarskim cenił on sobie lekkość, szybkość, dokładność, przejrzystość, wielorakość (zgodnie z tytułami esejów składających się na Wykłady amerykańskie). W Niewidzialnych miastach cechy te objawiają się niezwykle wyraźnie. Styl autora jest lekki i precyzyjny zarazem – nie ma tu miejsca dla żadnej rozwlekłości. W dodatku struktura powieści sprawia, że nie trzeba czytać jej w sposób tradycyjny – do opisów można wracać później wyrywkowo, dla czystej przyjemności obcowania ze słowem.

Niewidzialne miasta to powieść dla wszystkich, którzy lubują się w słowach. Italo Calvino okazuje się tu mistrzem stylu i wyobraźni, a jego dzieło to po prostu wyraz kunsztu pisarskiego. Włoch tworzy wizje atrakcyjne nie tylko estetycznie, ale i pod względem treści. Ważkie kwestie są wyraźnie omawiane przez dwójkę rozmówców, a w bardziej zawoalowany sposób są obecne w strukturze fantastycznych miast. Innymi słowy – jest to literacka perełka, którą warto mieć na półce, by wracać zagubić się czasem w uliczkach tych nieistniejących miast.

Niewidzialne miasta

Autor: Italo Calvino
Wydawnictwo: W.A.B.
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 7/2013
Seria wydawnicza: Don Kichot i Sancho Pansa
Liczba stron: 136
Format: 125x195 mm
Oprawa: twarda z obwolutą
ISBN-13: 9788377477960
Wydanie: I
Cena z okładki: 32,90 zł


blog comments powered by Disqus