Recenzja książki "Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Dawid "Fenrir" Wiktorski
27 listopada 2011

www.gildia.pl
Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 25,80 zł 36,90 zł
dodaj do koszyka

Janosch to pisarz urodzony na Śląsku, który z czasem wyjechał do Niemiec. Znany jest w świecie jako autor książek dla dzieci, lecz w jego dorobku znalazły się też pozycje kierowane do dorosłego odbiory, wśród nich "Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny". Książka ta, napisana w języku niemieckim i wydana w polskim przekładzie po raz pierwszy w 1974 roku, jest szczególnie ważna dla polskiego czytelnika z uwagi na umiejscowienie akcji. Duże zainteresowanie, słaba dostępność i uprzedni wpływ cenzury sprawiły, że wydawnictwo Znak postanowiło wznowić "Cholonka", po raz pierwszy w pełnej wersji.

Akcja powieści rozgrywa się w Zaborzu-Porembie, zaś będąc mniej dokładnym: w okolicach dzisiejszego Zabrza, miasta na Śląsku. W latach 30. i 40. była to raczej robotnicza osada, jakich pełen był Górny Śląsk. Bohaterami są jej mieszkańcy, których specyfikę życia w tym miejscu i tym okresie próbuje oddać autor.

Gatunkowo "Cholonek" lokuje się na pograniczu gawędy i autobiografii. Janosch opisuje krainę swego dzieciństwa i ludzi, z którymi miał styczność jako młody chłopak. Narracja jednak jest posegmentowana, złożona z historyjek, które łączy miejsce i bohaterowie.

Śląsk Janoscha nie jest krainą dziecięcej szczęśliwości. W kontekście wcześniejszej twórczości tego autora można by powiedzieć, że Śląsk jest anty-Panamą. Krainą nie tyle pełną smutku, co zła. "Cholonek" jest poniekąd próbą dojścia do źródeł owego zła. Brud, ubóstwo, brak pozytywnych wzorców – to środowisko, w którym wyrastają ludzie okrutni, egoistyczni, chciwi i prymitywni. Życie mieszkańców Poremby ogranicza się zwykle do zaspokajania potrzeb fizjologicznych, a radość niesie im brutalizacja tych zaspokojeń. Im więcej, szybciej czy mocniej, tym lepiej. Śląsk Janoscha to kraina wyprana z subtelności.

"Cholonek" jest książką, o której szeroko się dyskutuje. Budzi oburzenie oraz niepokoje. Portret zakreślony przez Janoscha nie jest miły oku, ale też rzeczywistość tamtego czasu i tamtego miejsca miła nie była. Taki obraz pozostaje polemiczny względem optymistycznych utworów Kazimierza Kutza czy Lecha Majewskiego i może z tego powodu warto po niego sięgnąć.

Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny

Autor: Janosch
Wydawnictwo: Znak
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 9/2011
Liczba stron: 248
Format: 150x210 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788324018123
Cena z okładki: 36,90 zł


blog comments powered by Disqus