Recenzja antologii "Głos Lema"

Autor: Sir Alexander
Korekta: Dawid "Fenrir" Wiktorski
22 października 2011

www.gildia.pl
Głos Lema.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 35,10 zł 39,00 zł
dodaj do koszyka

Nie tak dawno temu obchodziliśmy piękną rocznicę: we wrześniu minęło dziewięć świetlistych dekad od owego dnia, który Stanisław Lem wybrał na datę swoich urodzin. Zabawna sprawa: niby wszyscy się zgadzamy, że Lem pisarzem wielkim był, i że science fiction bez niego byłoby co najwyżej fiction, ale jednocześnie słynny futurolog bywa traktowany z rezerwą, a niejeden doświadczony gatunkowo czytelnik, nieco paradoksalnie, kojarzy go słabiej niż choćby nieco mniej kultowego kolegę po fachu, Janusza Zajdla. Autor „Solarisa” i „Głosu Pana” oraz kilkudziesięciu innych mniej lub bardziej znanych pozycji bywa twórcą niewygodnym. Nie tworzył prozy lekkiej, a jego skłonność do pewnych tematów określić można mianem fiksacji (oceniając po efektach: pozytywnej). A jednak... czego by nie napisać na jego temat, to na sam koniec do odkrycia pozostaje banał okrutny i mocno zużyty: brak Lema w kanonie literatury science fiction byłby brakiem bolesnym, przykrym i – na całe szczęście – tylko wirtualnym, bowiem z taką okolicznością nie musimy się borykać. Stanisław Lem może i umarł, ale ewidentnie nie do końca (exegi monumentum... tak, właśnie o to chodzi), skoro pod jego nazwiskiem dziać się mogą nadal tak interesujące zjawiska jak choćby recenzowana pozycja.

„Głos Lema” to antologia dwunastu opowiadań stworzonych przez tyluż autorów. Skład jest silny i nie anonimowy, już do spłodzenia wstępu rzucony został diament z pierwszej ligi: Jacek Dukaj, który o Lemie pisze intrygująco, a nawet odkrywczo, w sam raz, aby zachęcić do lektury kolejnych stronic. Krótkie teksty fabularne, jakimi nas uraczyli jego koledzy, są dość zróżnicowane zarówno stylistycznie, jak i tematycznie, przy tym jednym, skromnym założeniu, że wszystkie one w ten lub inny (częściej w „inny” właśnie) sposób nawiązują do postaci lub twórczości Stanisława Lema. Szybko wychodzi na jaw, że z plagiatami tutaj nie mamy do czynienia, ani nawet z usilnymi próbami wejścia w buty słynnego pisarza. „Głos Lema” to konglomerat różnorodnych spojrzeń i kreatywnych efektów literackich fascynacji.

Wspominałem o zróżnicowaniu opowiadań? Weźmy taki przykład: „Trzynaście interwałów Iorri” – nowoczesne i twarde science fiction, jakiego nie powstydziłby się Charles Stross, dzielą nieprzeliczone lata świetlne od raczej kameralnie konspiracyjnego „Telefonu”. „Księcia Kordiana księżycowych przypadków część pierwsza i najprawdopodobniej ostatnia”, nieco naiwna (acz nie przez przypadek) historia, która mogłaby wyjść spod pióra Juliusza Verne'a czy C.S. Lewisa, ma tyle wspólnego z quasikostiumowym „Słońce król”, co tytułowy Stanlemian z radziecką sztuczną inteligencją obleczoną w skomputeryzowane układy urządzenia SLEM (vide „Rychu”). Pewne tematy znajdują w „Głosie Lema” większe zainteresowanie niż inne ale tym, który króluje niepodzielnie, jest problematyka sztucznej inteligencji – nie ma się zresztą czemu dziwić, wszak temu problemowi autor „Golema” poświęcał naprawdę wiele swojej białkowej mocy obliczeniowej... pardon: papieru, rzecz jasna.

„Głos Lema” jest antologią, mimo gargantuicznego rozstrzału treściowego i stylistycznego, całkiem wyrównaną jakościowo. Ciężko byłoby mi wskazać jednego faworyta – podkreślić wolę zaskakującą konstatację, że nawet teksty zapowiadające się na nieciekawe lub po prostu słabsze od swoich braci i sióstr, jeśli dać im szansę, okazują się sensowne i interesujące. „Głos Lema” to intrygująca podróż literacka przez obszary, które mamy prawo kojarzyć z osobą Stanisława Lema, ale absolutnie przez niego nie zawłaszczone. Dla wielbicieli gatunkowej klasyki (niekoniecznie fundamentalistycznej), jest to pozycja zdecydowanie warta zachodu, lecz nawet osoby podchodzące do science fiction z kijem – byle nie za długim, co najwyżej takim wielkości scyzoryka – mogą docenić niejednorodną kompozycję zbioru i niezwykłe ścieżki, jakimi chadzają pomysły dwunastki autorów tworzących antologię. Polecam!

Głos Lema

Redakcja: Michał Cetnarowski
Autor: Janusz Cyran, Aleks Gütsche, Filip Haka, Rafał Kosik, Andrzej Miszczak, Jakub Nowak, Rafał W. Orkan, Wojciech Orliński, Paweł Paliński, Krzysztof Piskorski, Wawrzyniec Podrzucki, Joanna Skalska
Okładka: Rafał Kosik
Wydawnictwo: Powergraph
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 10/2011
Seria wydawnicza: Science Fiction z plusem
Liczba stron: 552
Format: 125x195 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN-13: 9788361187325
Wydanie: I
Cena z okładki: 39 zł
Materiały powiązane:




blog comments powered by Disqus