Recenzja zbioru "Teoria diabła i inne spekulacje"

Autor: Dawid "Fenrir" Wiktorski
Korekta: Bool
18 września 2011

www.gildia.pl
Teoria diabła i inne spekulacje.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 27,30 zł 39,00 zł
dodaj do koszyka

"Teoria diabła…" jest najlepszym przykładem na to, że fantastyka naukowa nie musi być w głównej mierze oparta na technologicznych osiągnięciach ludzkości, aby przedstawiać sobą ciekawe i oryginalne wizje. Janusz Cyran w swojej książce łączy przystępnie przedstawioną technikę z mrocznymi, niesamowitymi wizjami świata.

Zbiór otwiera tytułowa "Teoria diabła" – krótkie, lecz treściwe opowiadanie mówiące o stworzonej przez ludzi sztucznej inteligencji, jaka pośrednio okaże się źródłem nowego konfliktu na skalę światową. Jest to jeden z najciekawszych tekstów w całej książce, autor świetnie połączył tu elektroniczny umysł z własną wizją "pierwszego kontaktu" i elementami religijnymi. W efekcie czytelnik nie może przewidzieć właściwie niczego, co zostało wplecione w "Teorię diabła".

Kolejny tekst to "Artilekt", również zdecydowanie jedno z najmocniejszych opowiadań zbioru. To w nim wizja wszechobecnego zagrożenia jest najbardziej wyrazista, zaś przeciwnik ludzi jest niebezpieczny także z tego powodu, że został stworzony właśnie przez ludzi i jednocześnie zdołał obejść blokady, które uniemożliwiały mu atakowanie swoich stwórców.

Kolejne dwa teksty to króciutka "Partyjka dla trojga" oraz przydługawa "Rtęć". Pierwsze opowiadanie to nic innego, jak połączenie mediów i zaawansowanej wirtualnej rzeczywistości oraz ludzkich dylematów moralnych, zaś "Rtęć" ukazuje nam trudności w wyborze między własnymi zasadami a celem, do jakiego dążymy. Jednocześnie jest to klasyczna historia kryminalna z nutką science-fiction.

"De possibilitate" to w dużej mierze nowa wersja "Wojny światów". Janusz Cyran łączy w tym opowiadaniu smutną rzeczywistość drugiej wojny światowej (obóz koncentracyjny) z obcą cywilizacją, która nie miała wobec ludzi dobrych zamiarów. Jest to kolejny z najbardziej zapadających w pamięć tekstów.

"Reset", "Szybciej" i "Fuga temporalna" to znowu opowiadania mówiące o utracie kontroli zarówno nad naszymi poczynaniami, jak i nami samymi. "Reset" opiera się na dość znanym motywie choroby wymykającej się spod kontroli, zaś "Szybciej" to dość oryginalne spojrzenie na rozszerzanie się wszechświata i jego skutki. "Fuga temporalna" pokazuje już wyłącznie problemy wynikające z możliwej zabawy z czasem. Zarazem jest to kolejna historia mocno wbijająca się w pamięć.

"Rien du tout" to tekst trochę bezpłciowy na tle pozostałych. Połączenie klasycznych motywów (Pinokio) z tajemnicą, która towarzyszy nam na każdej stronie, jest pomysłem średnio udanym. Z tego opowiadania wyłuskać można kilka sytuacji wartych zapamiętania, reszta jednak jest mocno nijaka.

Książkę zamyka "Rzym" – także jedno z najlepszych opowiadań w całym zbiorze. Wystarczy wspomnieć, że jest to cyberpunkowa wizja starożytnego Rzymu, gdzie mamy okazję spotkać biblijnego Dawida walczącego z Goliatem, a także dowiedzieć się, jak w tym świecie podbijane ludy walczą z tyranią władzy.

Jak w każdym zbiorze opowiadań, mamy do czynienia z tekstami wyrastającymi ponad poziom ("Teoria diabła", "Fuga temporalna" czy "De possibilitate"), jak i będącymi w najlepszym razie na bardzo średnim poziomie ("Rtęć" oraz "Rien du tout"). Jednocześnie zaś widać oryginalność światów tworzonych przez Cyrana – opowiadania można z grubsza pogrupować ze względu na konwencję, jakiej użył w nich autor, czytelnik ma jednak pewność, że każdy z tekstów będzie diametralnie odmienny od poprzedniego. Cieszy taka mnogość pomysłów. Co prawda, sporą ich ilość można znaleźć już w innych książkach z tego gatunku (chociażby wizja obcych z "De possibilitate"), jednak w "Teorii diabła…" zostały one znacząco odświeżone i zmienione względem oryginału, by czytelnik nie musiał czytać po raz kolejny tej samej wersji opowieści wychodzącej spod pióra innego autora.

"Teoria diabła…" to nie książka dla każdego, gdyż autor ma dość ciężki styl i niekiedy przez jego prozę przebrnąć jest trudno, miewa on także tendencję do nadmiernego rozwlekania swoich tekstów (jak na przykład w "Rtęci"). Jednakże rozmach tworzonych przez autora wizji i jego ciekawe pomysły sprawiają, że po "Teorię diabła…" warto sięgnąć chociażby dla samego poznania dzisiejszej rodzimej literatury fantastyczno-naukowej, która przecież nie jest w naszym kraju zbyt popularna.

Teoria diabła i inne spekulacje

Autor: Janusz Cyran
Wydawnictwo: Powergraph
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 9/2011
Seria wydawnicza: Science Fiction z plusem
Liczba stron: 504
Format: 125x195 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN-13: 9788361187318
Wydanie: I
Cena z okładki: 39 zł



blog comments powered by Disqus