Janusz Koryl "Układ" - recenzja powieści

Autor: Asia Sikorska
Korekta: Agata 'Aninreh' Włodarczyk
31 października 2015

Diabelskie blokowiska

Co łączy Wojciecha Kilara i Anję Rubik z Pawłem Wolańskim, bohaterem Układu Janusza Koryla? Otóż, wszyscy pochodzą z Rzeszowa. A to właśnie w stolicy województwa podkarpackiego rozgrywają się wydarzenia, których nie powstydziłyby się mroczne zaułki Nowego Jorku. Kryminalna zagadka, tajemnica mająca znamiona nadprzyrodzonej, a także pełen napięcia rozwój wydarzeń – tak, proszę państwa, z tym wszystkim mamy do czynienia właśnie w Rzeszowie!

Janusz Koryl snuje przed nami historię, co do której od samego początku nie mamy wątpliwości, że kryje w sobie coś więcej, niż się wydaje na pierwszy rzut oka. Zresztą, podobne odczucia mają prowadzący śledztwo komisarz i jego partner Wieczorek, zmuszeni do rozgryzienia tego trudnego orzecha. W rzeszowskich blokowiskach w niewielkim odstępie czasu dochodzi do serii samobójstw. Ta dziwna kumulacja osób, które zapragnęły targnąć się na swoje życia, staje się jeszcze bardziej zastanawiająca, gdy okazuje się, że wszyscy samobójcy zostawiają po sobie identyczną wiadomość. Składa się ona z siedmiu znaków: WJ 21,24. To one podpowiadają Wolańskiemu, aby – dosłownie – rzucić w diabły zdrowy rozsądek i przyjąć rozwiązania najbardziej nieoczywiste.

Warto do Układu zajrzeć, na własne oczy przekonać się, jak doświadczony policjant walczy z potrzebą racjonalnego tłumaczenia zjawisk niewytłumaczalnych racjonalnie. Zresztą, próba pogodzenia sceptycyzmu oraz policyjnego znieczulenia z otwartością na to, co irracjonalne, nie jest na gruncie thrillerów żadną nowością, a Koryl świadomie czerpie w swojej powieści z tej tradycji. Wolański i Wieczorek momentami przypominają polską wersję Foxa Muldera oraz Dany Scully – agentów FBI, którzy jak nikt inny wiedzieli, że czasami zdrowy rozsądek musi iść w parze z otwartością na niewytłumaczalne.

Na tym zresztą nie kończą się serialowe czy filmowe podobieństwa. Powieść Janusza Koryla przenosi nas w rejony rzeszowskich blokowisk, w których rozgrywają się makabryczne wydarzenia i robi to w sposób iście filmowy. Istnieją wszak ekranizacje literatury, rzadziej jednak to książka wyraźnie czerpie z kinematograficznych tradycji. A tak właśnie dzieje się w przypadku Układu. Przeciętny kinofil dostrzeże podczas lektury nawiązania do filmowej klasyki. Znajdzie się tutaj i coś dla fanów horrorów spod znaku Kręgu i dla znawców Z archiwum X. Ponadto, autor stworzył swoją książkę w taki sposób, że czyta się ją jak dynamiczny thriller – fabuła oscyluje wokół jednego wątku, zdarzenia następują po sobie szybko, a tajemnice piętrzą się jak fale w Narodzinach Wenus. Podczas lektury nie miałam wrażenia, że przekładam kolejne strony, raczej przesuwam kolejne kadry, zatrzymuję ujęcia, wyczekuję na kolejną sekwencję. Brak tutaj rozbudowanych monologów bohaterów, brak wyrazistych retrospekcji, które powiedziałyby coś o głównych postaciach – wszystko to oczywiście się pojawia, ale szczątkowo, niejako przy okazji. Może zostać to oczywiście uznane zarówno za zaletę, jak i wadę. Nie zmienia to jednak faktu, że powieść Koryla ma zdecydowanie filmowy charakter.

Jeśli szukacie we współczesnej polskiej literaturze mrocznych zagadek, rodem z najlepszych książek amerykańskich, jeśli nudzi was powolny rozwój akcji, a od powieści, którą bierzecie w dłoń oczekujecie żywiołowości rodem z najnowszego Mad MaxaUkład jest czymś dla was. To historia, która zamieni dłuższą podróż pociągiem w wypełnioną emocjami przygodę. Jest również idealna, by ją czytać w przerwach między jakimikolwiek zajęciami, bo wbić w rytm prowadzonego przez Koryla opowiadania można się łatwo. Nie sięgajcie jednak po tę powieść, jeśli wierzycie w sprawczą siłę fatum. Wszak, jeśli zaufać sloganowi na okładce „są książki, które zmieniają całe nasze życie”. Fabuła zaprezentowana w Układzie zdaje się jednak z całą mocą twierdzić, że niekoniecznie na lepsze.

Układ

Autor: Janusz Koryl
Wydawnictwo: Videograf
Miejsce wydania: Chorzów
Wydanie polskie: 7/2015
Liczba stron: 286
Format: 135x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788378354079
Wydanie: I
Cena z okładki: 29,90 zł


blog comments powered by Disqus