Fantastyczny elementarz - recenzja książki "Relacja z pierwszej ręki"

Autor: Tomasz Nowak
Korekta: Bool
15 lutego 2011

Janusz Zajdel to w polskiej fantastyce człowiek-legenda. Nie przypadkiem przecież najważniejsza nagroda wręczana co roku rodzimym twórcom tego gatunku nosi właśnie jego imię. Aby jednak legenda nie pozostała wyłącznie mglistym obrazem, twórczość Zajdla należy przypominać, co konsekwentnie czyni od kilku lat oficyna Nowa. Tym razem proponuje wybór ponad trzydziestu spośród osiemdziesięciu opowiadań, jakie autor pozostawił w swoim dorobku.

Wybór to o tyle niezwykły, ze dokonany przez żonę pisarza, uczestniczącą zawsze aktywnie w procesie powstawania tekstów. Stąd też tytuł antologii. Tu jednak zarazem pewien mankament. Jadwiga Zajdel opatrzyła zbiór krótkim wstępem, jednak od prawdziwej „relacji z pierwszej ręki” oczekuje się zwykle czegoś więcej, jakiegoś pogłębionego wprowadzenia, studium, wspomnień związanych z danym tekstem. Przecież na pewno jest ich całe mnóstwo i każde z opowiadań można by (i warto!) opatrzyć takowym z osobna.

Niemniej jednak jest to książka ważna, stanowiąca jak dotąd najobszerniejsze, najbardziej przekrojowe podsumowanie twórczości autora osławionej „Paradyzji” i „Limes inferior”. Widać tu jak na dłoni ewolucję myśli, postrzegania świata i wreszcie traktowania samej literatury jako narzędzia komunikacji. Od podejścia stricte utylitarnego, kiedy Zajdel używał fantastyki do kanalizowania abstrakcyjnych (niekiedy całkowicie), nienaukowych konceptów myślowych, po wyraźne przesuniecie zainteresowań w późniejszym okresie w kierunku psychologii i socjo-polityki, a więc tematów, które uczyniły go swego czasu pisarzem głośnym.

Znający twórczość Zajdla nie znajdą tu tekstów nowych, dotychczas niepublikowanych, ale szeroka retrospektywa pozwoli zapewne każdemu spojrzeć na te zamieszczone w nowym świetle. Bo chociaż sztafaż fantastyki starzeje się nieuchronnie, a paranaukowe idee wyglądają dziś niekiedy jak przykrótkie rękawy do garnituru, to jednak wiele z ukrytych pod nimi myśli nie straciło nic na swej wymowie i znaczeniu. A nawet więcej – we współczesnym świecie mienią się one wręcz wieloma nowymi barwami. To budujące, ale też i niepokojące zarazem.

Relacja z pierwszej ręki

Autor: Janusz A. Zajdel
Wydawnictwo: SuperNOWA
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 8/2010
Liczba stron: 528
Oprawa: miękka
ISBN-13: 978-83-7578-024-6
Wydanie: I
Cena z okładki: 36,40 zł



blog comments powered by Disqus