"Żyć znaczy umrzeć" - recenzja książki


 
Komu biją dzwony
 
Joel McIver jest doświadczonym autorem, mającym na swoim koncie książki dotyczące wielu ikon ciężkiego grania, od Black Sabbath, przez Slayera, Mötorhead, Tool i Red Hot Chili Peppers, po Slipknot. Część z tych książek ukazała się także w polskim tłumaczeniu, łącznie z książką poświęconą Metallice – Metallica. Sprawiedliwość dla wszystkich (org. Justice for All: The Truth about Metallica). Oprócz tego McIver jest autorem bądź współautorem kilku prac przekrojowych o encyklopedycznym charakterze, Extreme Metal Handbook, The 100 Greatest Metal Guitarists i wydanej u nas Nu-metal – encyklopedia. Postanowił zmierzyć się z nieco trudniejszym tematem i napisać książkę o Cliffie Burtonie, lepiej znanym jako basista Metalliki.
 
Cliff Burton był członkiem tego amerykańskiego zespołu trashowego od 1983 roku. Grał i współtworzył muzykę na trzech pierwszych albumach: Kill'Em All, Ride The Lightning oraz Master Of Puppets. Zginął w wypadku samochodowym podczas trasy koncertowej w 1986 roku. Były to czasy sprzed medialnej dominacji Internetu. Czasy, w których wieści rozchodziły się o wiele wolniej, a źródła były zdecydowanie mniej liczne. Burton nie był ulubieńcem kamer i sam zwykle stronił od dziennikarzy. Dlatego chcąc po wielu latach spisać jego historię, Joel McIver ustawił sobie poprzeczkę bardzo wysoko.
 
Czy podołał wyznaczonemu przez siebie wyzwaniu? Z pewnością tak. Pozostaje tylko pytanie, jak podołał. Można o Żyć znaczy umrzeć powiedzieć zarówno wiele dobrych, jak i krytycznych słów.
 
Wśród tych pierwszych na uwagę zasługuje skrupulatność autora. Zbiera on skąpe informacje z prasy, ale w głównej mierze opiera się na własnych materiałach zgromadzonych w czasie rozmów z członkami zespołów, w których grał Cliff (nie tylko Metallica, także Easy Street i Trauma), ludźmi z obsługi technicznej i towarzyszy tamtych czasów, a nawet z Corinne Lynn, dziewczyną basisty, której wspomnienia bywają wzruszające i nadają bohaterowi książki bardzo emocjonalny i ludzki wymiar. McIver kreśli biografię Cliffa, zaczynając ją jeszcze przed dołączeniem do Metalliki, opowiada o początkach jego przygody z muzyką, już wtedy naznaczonej piętnem śmierci starszego brata, której symbolika odegrała niemałe znaczenie w jego późniejszej twórczości.
 
Również źródła pozostałe po Burtonie zostały należycie wykorzystane. Choć basista nie udzielił wielu wywiadów, to każda rozmowa z nim, jaka została opublikowana, została także dokładnie przestudiowana przez McIvera i zaprezentowana – w odpowiednio skróconej formie – czytelnikom.
 
Z drugiej strony ta autorska skrupulatność zmienia się czasem w nadmierną drobiazgowość. Zwłaszcza w tych rozdziałach, które stanowią analizę poszczególnych utworów granych przez Burtona. Jeśli czytelnik książki jest zapalonym basistą, to podejrzewam, że partie te wywołają u niego zachwyt, natomiast cała reszta będzie znudzona fragmentami w stylu Pierwsza część solówki koncentruje się na fragmencie zagranym w górnych rejestrach i składa się z młoteczkowania w legato oraz szybko powracających trójdźwięków... (s. 48). Niestety Żyć znaczy umrzeć miejscami przekształca się w (pełen zachwytów) opis partii basowych na płytach Metalliki, pozostawiając życie Burtona na dalszym planie.
 
Także przekład nie jest najlepszy. Pierwsze zdanie przedmowy do polskiego wydania brzmi: Witajcie w tej książce. Podobne klisze obecne są także później.
 
Książka, która z założenia miała być hołdem złożonym Burtonowi, prowokuje do niepokojących myśli. Skoro wypełnia się ją analizą każdego zagranego przezeń dźwięku i dość dużą ilością historii o samej Metallice, z którymi basista nie zawsze miał wiele wspólnego, to czy nie jest tak może dlatego, że jego udział mimo wszystko nie był aż tak znaczący? Nawet jeśli Metallica była – i być może nadal jest – zespołem demokratycznym, jak określił to w przedmowie Kirk, to demokratyczny udział Burtona przez 3 lata, na tle wszystkich kolejnych lat i albumów, może nie jest aż tak znaczący, jakby tego sobie życzył McIver? W każdym razie Żyć znaczy umrzeć przybliża czytelnikom postać muzyka, którego z pewnością znać warto, a który – z powodów takiego, a nie innego rozwoju nowych mediów – może być mało wyrazistą postacią dla młodszych fanów Metalliki.

Żyć znaczy umrzeć. Cliff Burton. Historia życia legendarnego basisty zespołu Metallica

Autor: Joel McIver
Tłumaczenie: Jarosław Rybski
Wydawnictwo: Sine Qua Non
Wydanie polskie: 11/2013
Tytuł oryginalny: To Live Is To Die. The life and death of Metallica's Cliff Burton
Liczba stron: 288
Format: 150x215 mm
ISBN-13: 9788379241057
Wydanie: I
Cena z okładki: 39,90 zł


blog comments powered by Disqus