"Zjadanie zwierząt" - recenzja książki

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Szczepan Matyjasek
4 września 2013

www.gildia.pl
Zjadanie zwierząt.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 24,40 zł 34,90 zł
dodaj do koszyka

Czy(m) jeść mięso

Jedzenie we współczesnym świecie oddaliło się już znacznie od swej czysto biologicznej funkcji. Przerodziło się w odżywianie – przemyślany, zaplanowany i do pewnego stopnia świadomy proces. Jako takie uwikłane zostało w rozmaite ideologie i dyskursy, tak że obok czysto pragmatycznego celu dostarczenia energii ludzkiemu organizmowi, pojawiły się rozmaite kwestie natury etycznej oraz politycznej. A jak to z dyskursami bywa: czasem biografia sprawia, że w jeden z nich wpadamy po uszy.

W przypadku Jonathana Foera tak właśnie było. Narodziny dziecka stały się wydarzeniem inicjującym zainteresowanie pisarza kwestią odżywiania. Chciał dowiedzieć się, jaką właściwie rolę pełni w nim mięso, powszechnie uznawane za potrzebny i ważny dla zdrowia składnik zbilansowanej diety. Jednak postawione przez niego pytanie zainicjowało cały ciąg kolejnych aspektów produkcji i konsumpcji mięsa, tak, że ostatecznie powstała książka będąca gruntowną krytyką przemysłowej hodowli zwierząt.

Foer przygląda się hodowli przemysłowej od różnych stron. Bada rynkowe statystyki, pokazujące ogrom marnotrawstwa, jakie towarzyszy temu sposobowi zdobywania pożywienia, oraz odkrywając skalę ekonomicznego determinizmu, który nie liczy się z niczym, poza minimalizacją kosztów i maksymalizacją zysków. Analizuje zdrowotne wskazania spożywania mięsa, wykazując jednocześnie ich nieprzystawalność do jakości towaru dostępnego w supermarketach. Śledzi także drastyczne warunki, w jakich zwierzęta są hodowane i zabijane, kreśląc panoramę okrucieństwa i hipokryzji.

Czy zatem Zjadanie zwierząt jest peanem na cześć wegetarianizmu? Nie do końca. Foer opowiada się raczej za świadomą konsumpcją. Jego stanowisko etyczne zatrzymuje się na poziomie warunków, w jakich odbywa się hodowla przemysłowa, nie zaś samej idei spożywania zwierząt. Oczywiście może to zostać potraktowane jako przyczynek do wegetarianizmu, który jest alternatywą dla masowej konsumpcji koncernowo produkowanego mięsa, lecz istnieje jeszcze idylliczny projekt powrotu do czasów drobnych hodowli o ekologicznym (z dzisiejszego punktu widzenia) charakterze, gdzie kontakt człowieka ze zwierzęciem oraz zwierzęcia z środowiskiem naturalnym miał zupełnie inny wymiar.

Taki jest przypadek Jonathana Foera. Sięgnijmy jednak po zupełnie inną historię Matta Mariona, redaktora amerykańskiego magazynu Men's Health. Swego czasu szerokim echem odbił się jego artykuł Who Needs Vegetables Anyway? (w polskim wydaniu Czy można jeść tylko mięso i przeżyć?), w którym Marion przyznaje się do tego, że od ponad 25 lat odżywia się jedynie mięsem. Szczegółowe badania lekarskie, którym poddał się przed napisaniem wspomnianego artykułu wykazały, że jest doskonałego zdrowia i trzyma świetną formę. Wspominam o tym nie po to, by przyznać rację Marionowi, odmawiając jej jednocześnie Foerowi, lecz by zaznaczyć, że w obrębie każdego dyskursu konstruowana jest inna "prawda" i często wynika ona z przyjętych założeń i żywionych przekonań. Na każdego pochłaniającego stejka za stejkiem Roberta Burneikę przypada wcinający soję Patrik Baboumian.

Światowy sukces, jakim cieszy się książka Foera, wynika więc nie z jej sensacyjnie odkrywczego charakteru, ponieważ rzeczy, o których wspomina autor Zjadania zwierząt docierają do nas co jakiś czas z różnych stron. Powodzenie tego tytułu to kwestia potwierdzenia pewnych elementów światopoglądu dzielonych z czytelnikami jeszcze zanim rozpoczną oni lekturę. Bo po co czytać opisy wszelkich tych okrutnych praktyk stosowanych przy hodowli i uboju? Przecież nie dla walorów estetycznych. Sens takiej lektury leży tylko w przyjemności, jaką daje zewnętrzne potwierdzenie własnych przekonań. Dlatego książka Foera nie jest przekonująca. Może być utwierdzająca lub ignorowana.

Zjadanie zwierząt

Autor: Jonathan Safran Foer
Okładka: Anna Pluta
Tłumaczenie: Dominika Dymińska
Wydawnictwo: Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 6/2013
Tytuł oryginalny: Eating Animals
Liczba stron: 320
Format: 130x210 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788363855314
Wydanie: I
Cena z okładki: 34,90 zł


blog comments powered by Disqus