Recenzja książki "Myślenie według wartości"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
30 sierpnia 2011

www.gildia.pl
Myślenie według wartości.
Dostępność: 2-3 dni robocze
Cena: 34,90 zł 49,90 zł
dodaj do koszyka

"Myślenie według wartości" to zbiór czterdziestu jeden esejów księdza Józefa Tischnera, poświęconych filozofii. Pierwotnie większość z nich została wydrukowana w różnych czasopismach i zbiorczych publikacjach w latach 70., następnie wydana pod wspólnym tytułem w roku 1981. Książka – jak na pozycję filozoficzną – cieszyła się przed te trzy dekady całkiem dużym powodzeniem, tak że obecne wydanie wydawnictwa Znak jest już szóstym.

Eseje zebrane w "Myśleniu według wartości" zostały podzielone na trzy części, które wytyczają trzy różne bloki tematyczne. Blok pierwszy poświęcony jest filozofii jako dyscyplinie – jej rozmaitym nurtom oraz przedstawicielom. Znajdzie tu czytelnik próby ujęcia filozofii Husserla, Heideggera, Marcela, Levinasa, Ingardena, refleksje nad hermeneutyką, fenomenologią i formalizmem.

Druga część to rozrachunek autora z filozofią chrześcijańską. Tischner stara się pogodzić swoje podwójne powołanie: księdza i filozofa. Czasem trudno odgadnąć, czy jest filozofującym księdzem, czy filozofem pełniącym posługę kapłańską. Poddaje krytyce tomizm, będący tradycyjną filozofią w obrębie chrześcijaństwa, i odrzuca go na rzecz filozofii opartej na dialogu, otwarciu na drugą osobę i wrażliwości – tego, co składa się na humanistykę.

Humanistyka zaś wiedzie do trzeciej części zbioru: esejów poświęconych tytułowemu myśleniu według wartości, czyli w dużej mierze do rozważań nad zagadnieniami etyki. Wydaje się, że właśnie etyka jest polem, na którym spotykają się Tischner-filozof i Tischner-ksiądz, a jego braki na gruncie tomizmu stały u podłoża wcześniej wspomnianej krytyki. W ujęciu autora etyka staje się sprawą wymierzoną przeciw technice, czy raczej osłoną ludzkości przed nadmierną (więc nie-etyczną) technikalizacją, przed utratą człowieczeństwa w wyniku zbyt daleko idących ingerencji naukowo-technicznych. Łatwo w tym odnaleźć nawoływanie do pokornego przestrzegania pierwszego przykazania.

Lejtmotywem całej książki wydaje się być nadzieja. Dać nową nadzieję człowiekowi XX wieku – to zadanie filozofii, jakie dostrzegał Tischner. "Myślenie według wartości" to wyprawa w poszukiwaniu nadziei: w tradycji filozoficznej, w filozofii chrześcijańskiej i wreszcie w indywidualnym ujęciu etyki.

Czy książka Tischnera przetrwała próbę czasu? Jej wydawnicze powodzenie sugeruje odpowiedź. A jednak trudno oprzeć się dziś wrażeniu, że z kart tej książki emanuje jakiś naukowy chłód, że pisana jest stylem nieco – na dzisiejsze standardy! – powściągliwym. Brak odwołań do kultury masowej, językowych meta-refleksji, uwzględnienia dyskursywności czy nowszych filozofów wywołują poczucie obcowania ze "starą szkołą". Nie dyskredytuje to, rzecz jasna, książki, czyni ją tylko pewnym reliktem filozoficznej przeszłości, który jednak z pewnością warto poznać.

Myślenie według wartości

Autor: Józef Tischner
Wydawnictwo: Znak
Wydanie polskie: 6/2011
Liczba stron: 700
Format: 124 x 195 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788324017690
Cena z okładki: 49,90 zł


blog comments powered by Disqus