Recenzja książki "Spiżowy łabędź"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
8 grudnia 2012

Od najdawniejszych czasów, sięgających takich zabytków literackich, jak "Edda Poetycka", przez wszystkie sagi, literatura skandynawska przyzwyczaja czytelnika do ogromnego, epickiego rozmachu, jaki charakteryzuje pisarstwo tamtego rejonu. Potwierdzeniem aktualności tej skandynawskiej kondycji jest "Spiżowy łabędź" Kaari Utrio, książka sama w sobie potężnych rozmiarów (ponad 500 stron), stanowiąca zaledwie pierwszy tom serii liczącej pięć części.

Powieść opowiada dość archetypową historię przemiany żebraka w króla. A ściślej: fińskiej wieśniaczki w szwedzką królewnę. Główna bohaterka urodziła się w Finlandii jako Terhen. Pochodziła z wiejskiej rodziny, którą zmuszona była opuścić. Koleje jej losu doprowadziły ją na dwór Kijowa, gdzie rozpoczęła swoje wielkie kłamstwo, podając się za córkę króla Szwecji. Odtąd podróż pięknej kobiety nabierze rozpędu. Przemieszcza się ona zarówno w fizycznym sensie, przemierzając Finlandię, Gotlandię, Kijów, Bizancjum, Węgry, Francję i inne kraje Europy, jak i w sensie metafizycznym.

Ta metafizyka także ma dwa wydania, które stoją na przeciwległych biegunach. "Spiżowy łabędź", choć będący bez wątpienia prozą historyczną, mieszającą literackie byty faktycznych postaci i zmyślonych bohaterów, należy także do literatury fantastycznej. Terhen posiada magiczne moce, rozwijane początkowo pod okiem fińskiego szamana. Potrafi nawiązać więź z zaświatami, wywołać mgłę i zatamować upływ krwi. Jednak jej zdolności ubożeją na sile wraz z wyborem drugiej metafizycznej podróży. Otóż Terhen brnie w kłamstwo. Wymyśla sobie tożsamość, czy raczej kradnie ją nieszczęśliwej królewnie, zajmuje jej miejsce i z czasem zaczyna wierzyć we własne oszustwo, które wypiera jej prawdziwe korzenie.

Szamańska praktyka Terhen wiąże się z jeszcze jednym konfliktem, tym razem nie wewnętrznym, lecz usytuowanym na zewnątrz, przekraczającym granice jednostki, a nawet całych państw. To konflikt pomiędzy wiarami pogańskimi a chrześcijaństwem. Osadzenie akcji w XI wieku sprawia, że temat ten staje się niezwykle ważny dla ówczesnej obyczajowości. Pogańskiej Fince przeciwstawiony zostaje Wareg Eryk, przyjaciel z dzieciństwa, który wielokrotnie ratuje Terhen z tarapatów, lecz jako wyznawca nowej wiary staje się jej kontrapunktem w kwestiach religijnych.

Mimo że Utrio jest autorką książek popularnonaukowych o feminizmie, powieść przez nią napisana wolna jest od naleciałości naukowego stylu. Feminizm, za którym opowiada się autorka, widoczny jest w samym wyborze kobiety na bohaterkę historii osadzonej w XI wieku oraz w często przedmiotowym traktowaniu, z jakim się ona spotyka. Jednak kontekst historyczny oddala aktualność tego problemu, w związku z czym można "Spiżowego łabędzia" czytać bez ideologicznego zaangażowania. To specyficzna, lecz wciągająca proza, która jednak trochę odstrasza potencjalną objętością całej serii.

Terhen #1 - Spiżowy łabędź

Autor: Kaari Utrio
Wydawnictwo: Szara Godzina
Wydanie polskie: 9/2012
Tytuł oryginalny: Vaskilintu
Liczba stron: 544
Format: 145x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 978-83-935772-0-0
Wydanie: I
Cena z okładki: 42 zł


blog comments powered by Disqus