Recenzja książki "Queer a Islam. Alternatywna seksualność w kulturach muzułmańskich"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
5 grudnia 2012

www.gildia.pl
Queer a Islam. Alternatywna seksualność w kulturach muzułmańskich.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 41,90 zł 59,90 zł
dodaj do koszyka

Queer, w znaczeniu, w jakim pojawia się w tytule książki pod redakcją Katarzyny Górak-Sosnowskiej, oznacza przeciwieństwo heteronormatywności, czy raczej wszystko to, co w ramach dyskursu heteroseksualnego się nie mieści. Jako interdyscyplinarny obszar badań humanistycznych rozwija się od lat 90. ubiegłego wieku, a będąc młodą dyscypliną, zwraca uwagę nie tylko aktualnością, ale też kontrowersyjnością swego przedmiotu. Kontrowersyjność ta, wpisana w jego naturę i zgodna z jego założeniami (heteronormatywność jest zwykle opresyjna wobec swych marginaliów) została przez autorów publikujących w omawianym tomie spotęgowana poprzez zestawienie teorii queer z innym kontrowersyjnym w obrębie Zachodu tematem – kulturą islamu.

"Queer a islam" w całej swej okazałości (osiemnaście artykułów obejmujących szeroką skalę zjawisk) nawiązuje równoległą polemikę z dwoma obiegowymi opiniami, powtarzanymi i utrwalanymi w naszej kulturze. Pierwsza dotyczy konsekwentnego przypisywania pewnej roli zależnej od płci biologicznej człowieka. Mężczyzna powinien zachowywać się w pewien określony sposób, tak samo kobieta. Realizują oni pewne płciowe modele kulturowe, które, mimo swej coraz większej różnorodności wewnętrznej, pozostają w dużej mierze zamknięte. Problem ten, podejmowany często przez studia genderowe, w obszarze seksualności rodzi właśnie teorie queer, które opisać chcą przypadki niezgody na taką inwazję wzorców kulturowych w obręb ludzkiej seksualności i tożsamości płciowej.

Drugim utrwalonym schematem myślenia, jaki powstaje za sprawą medialnych przekazów, jest obraz kultury islamskiej. Zagrożenie jej rosnącym wpływem, jakie kreują konserwatywne media zachodnie, paradoksalnie powoduje taki dobór informacji, który tworzy obraz Bliskiego Wschodu jako (jeszcze bardziej) konserwatywnego, zdominowanego przez religijny fanatyzm i nieprzyjaznego człowiekowi. Autorzy "Queer a islam" rozbijają tego typu opinie, ukazując świat, który kompletnie nie przystaje do medialnych kreacji muzułmanów.

Islam wyłaniający się z kart tej książki zaskakuje swoim bogactwem. Z jednej strony (pierwsza część, poświęcona religijnym i historycznym uwarunkowaniom nieheteronormatywności) otrzymujemy kilka prób szerzej zakrojonego ujęcia funkcjonowania elementów queer w islamie, z drugiej strony (część druga, poświęcona współczesnym obliczom queer) widzimy, jak odmienne i różnorodne są nieheteronormatywne praktyki w różnych rejonach zdominowanych przez kulturę muzułmańską.

Owa różnorodność wprawia także w metodologiczne zakłopotanie. Okazuje się bowiem, że teorie queerowe opracowane w obrębie zachodniej nauki słabo znoszą konfrontację z kulturą odmienną od tej, w której powstały. Islam tworzy praktyki, postawy i role społeczne, które nie znajdują swojej analogii na Zachodzie. Z tego powodu ich opisanie jest wielce problemowe, choć próby te są bardzo cenne, nie tylko ze względu na sprawdzanie narzędzi dostarczanych przez zachodnią naukę czy nawet demaskowanie jej miejscami kolonialnego charakteru, lecz także przez uzmysłowienie odrębności (inności) tych kultur.

"Queer a islam" to wciągające, intrygujące opracowanie kontrowersyjnego tematu. To wynik dużego nakładu pracy autorów, którzy musieli uporać się nie tylko z opisanymi powyżej trudnościami metodologicznymi, lecz także z niewielką ilością źródeł, do których mogli się odwołać. Mimo to poradzili sobie z tym zadaniem doskonale, a efekty ich pracy warte są lektury.

Queer a Islam. Alternatywna seksualność w kulturach muzułmańskich

Redakcja: Katarzyna Górak-Sosnowska
Wydawnictwo: Smak słowa
Wydanie polskie: 5/2012
Seria wydawnicza: Miej Własne Zdanie
Liczba stron: 304
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788362122370
Wydanie: I
Cena z okładki: 59,90 zł


blog comments powered by Disqus