Recenzja książki "Praga 1757"

Autor: RAJ

Bitwa pod Pragą w 1757r. to jedna z największych bitew XVIII w zarówno pod względem rozmachu operacji, wielkości zaangażowanych sił i środków, a także strat poniesionych przez walczące armie. Bitwa była częścią wojen śląskich toczonych w latach 1740 - 1763 pomiędzy Austrią i Prusami, a końcowy efekt miał zadecydować o losach Prus. W wyniku działań dyplomatycznych ( dokładnie opisanych w książce ) Fryderyk Wielki miał przeciw sobie nie tylko Austrię ale także Francję, Rosję, Sasów i inne księstwa niemieckie, a jako sprzymierzeńca tylko Anglię ( całość walk określana jest przez historyków jako wojna siedmioletnia ).

Znajdując się w tak bardzo niekorzystnej sytuacji armia pruska zaatakowała Austrię wczesną wiosną 1757 r ( pora w której w zasadzie nie prowadzono działań wojennych) wyprzedzając jej akcję. Do starcia doszło koło stolicy Czech (wówczas nie było to państwo) i w wyniku dramatycznych i krwawych walk Prusacy pokonali przeciwnika. Nie było to jednak rozstrzygnięcie kampanii, część wojsk austriackich wycofała się a część (około 50 tysięcy) została oblężona w mieście. Prusacy nie mieli odpowiednio silnej artylerii aby przy jej pomocy rozstrzygnąć oblężenie a szturm ze względu na ogrom austriackiej załogi nie wchodził w rachubę. Dało to czas armii Marii Teresy na zorganizowanie odsieczy i mimo kunktatorskiej postawy jej dowódcy dotarcie na czas w rejon Pragi. Dochodzi do kolejnej bitwy w rejonie Kolina, tym razem górą są Austriacy. Taki obrót spraw zmusza Fryderyka do zwinięcia oblężenia. Wspaniałe zwycięstwo pod murami Pragi nie przyniosło ostatecznie sukcesu w postaci zajęcia tego miasta, jednak cała kampania miała kluczowe znaczenie dla Prus. Pod wrażeniem bitwy do walk praktycznie nie przystąpili pozostali sprzymierzeńcy Austriaków, co wybawiło Prusy z opresji.

Warto też zwrócić uwagę na rolę, a raczej na jej brak, Polski w tym konflikcie. Pierwszym celem ataku Prus jeszcze w 1756 r byli Sasi którzy mieli przecież wspólnego władcę z Polską Mimo to państwo które jeszcze nie tak dawno było liczącą się w Europie siłą nie było zdolne do jakiejkolwiek akcji. Honor ratował jedynie sasko-polski korpus kawalerii. W bitwie pod Kolinem szwoleżerowie korpusu rozpoczęli samorzutnie szarżę za którą poszła reszta austriackiej kawalerii rozstrzygając bitwę. Jednak i tu są wątpliwości co do ilości Polaków w korpusie. Pomimo nazwy i faktu że był uzupełniany w naszym kraju nie brakuje głosów że składał się głównie z Sasów, ponadto był on na żołdzie austriackim a nie polskim.

Wydarzenia opisane w książce miały miejsce w bardzo ciekawym i ważnym okresie rozwoju wojskowości. Jest to okres w którym powstają pierwsze regulaminy dla piechoty, kawalerii i artylerii jednolite dla całej armii (np. w Austrii piechota otrzymała regulaminy w 1749, kawaleria w 1751, a artyleria w 1757r.). We wcześniejszym okresie każdy regiment posiadał własny odrębny regulamin, co na pewno nie służyło standaryzacji w armii. Dla regimentów przewidziane były ściśle określone etaty, dzięki czemu poszczególne oddziały przedstawiały podobną wartość bojową ( oczywiście pod warunkiem odpowiednich uzupełnień i szkolenia ). To wszystko w istotny sposób ułatwiało planowanie działań i dowodzenie. Innym nowym i bardzo ciekawym elementem który pojawił się w wojskowości było dzieło napisane przez Fryderyka Wielkiego Generalprinzipien des Krieges ( Podstawowe zasady wojny ), pierwsza teoretycznie opracowana jednolita doktryna wojenna. Do rąk pruskich generałów trafiła w 1753 r i do 1760 była utrzymywana przed światem w tajemnicy (w tym roku dostała się w ręce Austriaków ).

W książce oprócz szczegółowego opisu bitwy pod Pragą znajdziemy także opis bitwy pod Lovosicami w 1756 r ( nieudana próba austriackiej odsieczy dla osaczonej armii saskiej ) będącą jakby uwerturą do tytułowego starcia, a także skrótowy opis bitwy pod Kolinem w1757 r. Ta druga bitwa ( pierwsza klęska Fryderyka Wielkiego ) zniweczyła początkowy sukces armii pruskiej która ostatecznie nie zdobyła Pragi.

Autor wiele miejsca poświecił charakterystyce armii Austrii i Prus, dzięki czemu, osoby nie znające realiów ówczesnej armii, mogą sobie wyrobić pewne wyobrażenie o nich. Znajdziemy tutaj informacje na temat ilości i etatów regimentów obu armii, opis ich słabych i mocnych stron, a także zmiany jakie w nich zaszły przed opisanymi tu wydarzeniami. Tekst uzupełnia kilkadziesiąt czarno- białych ilustracji i kilka map. Te ostatnie są szczególnie istotne ponieważ ułatwiają w istotny sposób zorientować się w wydarzeniach opisanych w tekście.

Praga 1757

Autor: Robert Kisiel
Wydawnictwo: Bellona
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 2004
Seria wydawnicza: Historyczne Bitwy
Liczba stron: 272
Format: 130x200 mm
Oprawa: miękka
ISBN: 8311097313
Cena z okładki: 20 zł


blog comments powered by Disqus