Konrad Kuśmirak "S.Q.U.A.T." - recenzja powieści

Autor: Asia Sikorska
Korekta: Patrycja Ziemińska
29 sierpnia 2016

www.gildia.pl
S.Q.U.A.T.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 31,40 zł 34,90 zł
dodaj do koszyka

I stał się Rozbłysk

Literatura postapokaliptyczna nigdy nie miała łatwo – zawieszona między "przyziemną" fantastyką i science-fiction, opowiadająca o brudnej, pozbawionej nadziei rzeczywistości, odwołująca się do dystopijnych wzorców oraz prezentująca negatywny obraz świata zdecydowanie nie jest lekturą dla wszystkich. Oczywiście, zdarzają się w jej kanonie pozycje niezwykle popularne, takie jak seria Metro Dmitry'ego Glukhovsky'ego, ale znacząca większość książek postapokaliptycznych nie zyskuje dużego grona odbiorców. Mimo to Konrad Kuśmirak podjął próbę stworzenia powieści postapo i, wbrew dominującemu trendowi osadzania akcji w Stanach Zjednoczonych, zdecydował się docenić rodzime ziemie. Oto miejscem apokalipsy staje się Europa Środkowo-Wschodnia, a na zgliszczach zniszczonego przez zabójcze promieniowanie świata ludzie próbują odbudować choćby pozory normalności – wśród nich jest również Kamyk, główny bohater powieści.

S.Q.U.A.T. rozpoczyna się retrospekcją, w której widzimy świat przed apokalipsą, chociaż „świat” jest może określeniem na wyrost – autor przenosi czytelników na targowisko w Białymstoku. Przekrzykujące się przekupki i straganiarze, żebracy i prostytutki – ot, zwykła codzienność niezbyt dobrej dzielnicy. Od początku lektury czuć jednak zapowiedź tego, co nastąpi; znak katastrofy, która odmieni bieg historii. Kuśmirak rezygnuje jednak z przedstawienia przebiegu apokalipsy. W książce nie doświadczymy opisów powolnego rozkładu świata. Poznamy jednak powód jego nadal trwającej zagłady. Wbrew pozorom nie jest to kolejna wielka, destrukcyjna, wojna. Tym razem to nie ludzie zgotowali sobie ten tragiczny los. To wszechświat przestał być dla Ziemi łaskawy, a życiodajne Słońce rozbłysło.

Rozbłysk zmienił wszystko, ale nie wiemy dokładnie, w jaki sposób. Pozostawienie kilkunastoletniej przerwy między prologiem oraz pierwszym rozdziałem ma swoje konsekwencje w odbiorze książki. Z jednej strony, na zasadzie kontrastu, autor próbuje wywołać w czytelniku szok. Najpierw widzimy zwyczajne polskie miasto, by za moment przenieść się w świat całkowicie odmieniony, zniszczony, w którym trzeba walczyć o przetrwanie. Z drugiej strony, kontrast. Jakkolwiek jest zjawiskiem wywołującym pożądany suspens, to jednak w tym konkretnym przypadku zabiera nam coś równie cennego i jest to nie tyle opis niszczenia świata, co zachowań ludzi w czasie apokalipsy. Dlaczego jest to tak istotne? Otóż tematem powieści bez wątpienia jest człowiek – to, do czego jest zdolny, by przetrwać, by odnaleźć swoje miejsce w całkowitym chaosie. Brak opisu zagłady świata wiąże się z brakiem opisu zachowań ludzi w czasie apokalipsy. Co prawda, główny bohater ma tendencję do wspominania zdarzeń, ale są one kontekstowe, niepełne, pozostawiające wiele niedopowiedzeń.

Oczywiście, możemy skupić się na tu i teraz, czyli na realizacji przez Kamyka ostatniego, przemytniczego zlecenia. Nasz bohater szmugluje bowiem przesyłki z Polski do Białoruś. Trzeba tutaj podkreślić, że Rozbłysk, który zmienił losy świata, zdecydowanie bardziej wpłynął na Polskę. Sytuacja w kraju zrobiła się na tyle nieciekawa, że Białorusini zdecydowali się od nas odgrodzić, stawiając na granicy pilnie strzeżony Bufor. Przemknięcie się koło tego muru niezauważonym graniczny z cudem. Kuśmirak w swojej powieści wykorzystuje dwa nieśmiertelne w literaturze i wielokrotnie ograne także w innych mediach motywy,– podróży oraz ostatniego zlecenia. Kamyk, który w czasie Rozbłysku miał zaledwie kilka lat, wychował się w nieprzyjaznej, postapokaliptycznej rzeczywistości. Jest przez to cyniczny, ale jest również niezwykle samodzielny, ma świadomość, że polegać można tylko na sobie i, by coś osiągnąć, trzeba podjąć ryzyko. Dlatego nie dziwimy się, gdy bohater podejmuje podejrzane zlecenie, rozpoczynając swoją niebezpieczną podróż.

S.Q.U.A.T. to powieść, która powinna przypaść do gustu fanom twórczości spod znaku postapo. Znajdziemy tu wszystko, czego spodziewać się można po lekturze postapokaliptycznej. Są więc gangsterzy i mafiozi, próbujący objąć władzę nad zniszczonymi miastami, są deliryczne wizje, śmiertelne promieniowanie gamma, zmutowane istoty, kilometry nieużytków oraz piętrzące się przed bohaterem problemy. Jeśli więc jesteście fanami powieści, w których obrócony w nicość świat stanowi miejsce walki nie tyle między dobrem a złe, co poddaniem i życiem w godności, S.Q.U.A.T. na pewno trafi w Wasze oczekiwania. Jeśli jednak tematyka postapokaliptyczna nie należy do kręgu Waszych zainteresowań – możecie się lekturą zawieść – to postapo w najklasyczniejszym wydaniu.

S.Q.U.A.T. #1 - S.Q.U.A.T.

Autor: Konrad Kuśmirak
Wydawnictwo: Czwarta Strona
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 9/2015
Liczba stron: 400
Format: 120x195 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788379763313
Wydanie: I
Cena z okładki: 34,90 zł


blog comments powered by Disqus