Lee Smolin "Czas odrodzony. Od kryzysu w fizyce do przyszłości Wszechświata" - recenzja książki

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Agata 'Aninreh' Włodarczyk
19 maja 2015

Czas się liczy

 

Jedną z popularnych - zarówno w sensie szerokiego zainteresowania badaczy, jak i rozpowszechnienia wśród społeczeństwa - koncepcji współczesnej fizyki jest przekonanie o iluzoryczności czasu. Dlatego wciąż mówimy o trzech, a nie czterech wymiarach. Dlatego 45 minut spędzonych na lekcji fizyki nie trwa tyle samo, co obejrzenie dwóch odcinków The Big Bang Theory. W swojej książce Lee Smolin zastanawia się nad tym, do czego prowadzi nas ta koncepcja.

Iluzoryczność czasu, uwzględniana dość powszechnie pośród fizyków teoretycznych, doprowadziła, zdaniem autora Czasu odrodzonego, do zawartego w podtytule książki kryzysu w fizyce. Polega on na tym, że w ostatnich dekadach fizyka teoretyczna dostarczyła szereg nowych pomysłów na szczegółowe równania, reguły i poglądy, które w szerszej skali nie powiedziały nam nic wartościowego na temat sposobu konstrukcji i funkcjonowania świata. Nowe "teorie" są niczym więcej jak fantazyjnymi przypuszczeniami, które nie tylko nie znajdują potwierdzenia, ale często w samych swych założeniach takiego potwierdzenia znaleźć nie mogą (są niefalsyfikowalne, a zatem - nienaukowe). Smolin proponuje zatem porzucić koncepcję iluzoryczności czasu i wrócić do uprawiania nauki sprawdzalnej.

W książce Czas odrodzony przedstawiono dokładnie historię idei iluzorycznego czasu, po to, by w kolejnych rozdziałach rozprawić się z nią i przedstawić alternatywne podejście, w ramach którego czas istnieje i jest realny. Pozwala to zastosować myślenie Darwinowskie w fizyce: jeśli czas jest rzeczywisty, i jeśli stanowić może realny punkt odniesienia, oznacza to, że fizyczne kategorie mogą się zmieniać. Ewolucja praw fizyki znajduje swoje potwierdzenie w różnego rodzaju badaniach, pokazujących, że "stałe" wcale nie są takie stałe.

Publikacja Lee Smolina, choć dotyczy skomplikowanych zjawisk natury zarówno fizycznej, jak i filozoficznej, napisana jest w przystępny sposób. Autor stroni od równań i wyliczeń, zastępując je ilustracjami i analogiami. Dzięki temu, nawet jeśli czytelnik nie przyswoi sobie całego zaplecza naukowego, bez większych problemów zrozumie istotę myśli Smolina i przesłanie książki. A są one fascynujące i bardzo stymulujące wyobraźnię.

Warto na zakończenie wspomnieć o szczególnej postawie autora. Wbrew matematykom, zajmuje on stanowisko podkreślające wtórność matematyki wobec rzeczywistości. Jest w tym antyplatoński, odmawia przyjęcia rzeczywistości materialnej jako (niedoskonałego) odbicia świata idei (matematyki). To ryzykowne posunięcie w świecie fizyki teoretycznej, lecz doskonała zabieg z punktu widzenia laickiego czytelnika, który w naukach ścisłych chciałby szukać relacji z myśleniem humanistycznym.

Czas odrodzony. Od kryzysu w fizyce do przyszłości Wszechświata

Autor: Lee Smolin
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 3/2015
Tytuł oryginalny: Time Reborn: From the Crisis in Physics to the Future of the Universe
Seria wydawnicza: Na ścieżkach nauki
Liczba stron: 376
Format: 140x202 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788379611911
Wydanie: I
Cena z okładki: 42,90 zł


blog comments powered by Disqus