Recenzja książki "Kościół w krainie wolności. O Janie Pawle II, Kościele i chrześcijaństwie"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
29 lipca 2011

"Kościół w krainie wolności" to zbiór tekstów Leszka Kołakowskiego z lat 1978-2008. Tekstów jest dziewięć i różnią się one pod względem formy – Czytelnik znajdzie wśród nich zarówno komentarze do encyklik papieskich, jak i przemówienia na kongresach, wspomnienia, a także wywiad. Teksty są różnej długości, lecz trzymają się jednak "publicystycznych" ram, najkrótszy ma zaledwie stronę, dłuższe przekraczają liczbę dwudziestu stron.

Różne formalnie teksty wiążą się ze sobą dzięki wspólnej tematyce. Należałoby chyba wskazać współczesną kondycję Kościoła katolickiego jako element spajający, bo chociaż w podtytule pojawia się Jan Paweł II i postać ta będzie w niektórych tekstach pierwszoplanowa, to łatwo traktować go jako uosobienie współczesnych przemian Kościoła (a także jako głównego sprawcę tychże).

Patrząc na Kościół dziś, Kołakowski dostrzega zasadniczą niekompatybilność tej religijnej instytucji z panującym w Europie ustrojem demokratycznym. Kościół nie był demokratyczny i historycznie rzecz biorąc, długo się demokracji opierał. Liberalizm zaś kłóci się z istotą katolickości, gdyż nazwa ta oznacza "powszechność", w którą wpisany jest brak możliwości wyboru. Gdyby katolicyzm stał się powszechny, przynależność do wiary katolickiej nie byłaby gestem wolnej woli, lecz perspektywa taka nie hamuje doktryny Kościoła.

Niemniej stało się: liberalizm i demokracja zakwitły na Europejskiej ziemi, wobec czego Kościół katolicki musiał zająć określone stanowisko, musiał też przystosować się do nowych czasów i nowej wolności. Kołakowski stara się prześledzić ten proces z perspektywy nie do końca weń zaangażowanej. Autor patrzy okiem niezwykle uprzejmym, leczy jednocześnie krytycznym. Wskazuje na problemy, przed którymi staje Kościół, stawia pytania, na które ten musi odpowiedzieć, by jego obecność w nowoczesnym społeczeństwie była zasadna. Widzi też rolę kościoła raczej w nauce moralnej, niż zaangażowaniu politycznym – a jednak dość kontrowersyjnie przyznaje Kościołowi prawo do takiego zaangażowania. Bo prawo takie nadane zostaje przez sam charakter liberalizmu.

"Kościół w krainie wolności" stanowi część większej serii Wydawnictwa Znak, w której ukazują się teksty Leszka Kołakowskiego ("Jeśli Boga nie ma...", "Herezja", "Nasza wesoła apokalipsa"). Pomysł wydania zbioru tekstów (a w zasadzie cyklu zbiorów tekstów) jest dobry, mam tylko pewne wątpliwości związane z jego realizacją. O ile bowiem "Nasza wesoła apokalipsa" liczy sporo ponad 300 stron, o tyle "Herezja" nie dobija nawet setki, a "Kościół w krainie wolności" – ledwie 120 stron. Czy nie wygodniej i taniej byłoby wydać teksty Kołakowskiego w mniejszej ilości bardziej opasłych tomów?

Kościół w krainie wolności. O Janie Pawle II, Kościele i chrześcijaństwie

Autor: Leszek Kołakowski
Wydawnictwo: Znak
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 4/2011
Liczba stron: 128
Format: A5 (144x205)
Oprawa: twarda
ISBN-13: 978-83-240-1511-5


blog comments powered by Disqus