Recenzja książki "Anna Karenina"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
14 grudnia 2012

www.gildia.pl
Anna Karenina.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 27,90 zł 39,90 zł
dodaj do koszyka

Są powieści, które się nie starzeją. Napisane w przeszłości, stają się z czasem dokumentem swojej epoki, nabierając dla późniejszych pokoleń kostiumowego charakteru, jednak nie przeszkadza to w odbiorze wpisanych w nie zagadnień, problemów, namiętności, które przecież się nie dezaktualizują. Jedną z takich powieści jest "Anna Karenina" Tołstoja. Czytana nieprzerwanie od ponad stu lat historia broni się i będzie broniła jeszcze długo sama. Lecz w jej popularyzacji z pewnością pomagają liczne ekranizacje. Pierwsza z nich powstała już w 1914 roku, kolejne – amerykańskie i rosyjskie produkcje – w różnych odstępach czasu, aż po wersję z 1997 roku z Sophie Marceau. I teraz, w 2012, kiedy czekamy na polską premierę pierwszej brytyjskiej ekranizacji tej powieści (z Keirą Knightley i Jude’em Lawem), wydawnictwo Znak wypuszcza na księgarskie półki wznowienie "Anny Kareniny", słusznie przewidując, że następne pokolenie czytelników zechce po nią sięgnąć.

Historia opisana przez Tołstoja trudna jest do streszczenia w kilku zdaniach. W drugiej połowie XIX wieku pisano długie powieści o zawiłej fabule. Nie było w nich tendencji obecnej we współczesnej literaturze, która minimalizując sploty wątków, dąży do maksymalizacji akcji, przez co fabułę można sprowadzić do kilku wydarzeń i zwrotów rozsianych po kolejnych tomach. W przypadku "Anny Kareniny" mamy zawiłą historię, ogniskującą się na postaci tytułowej bohaterki. Anna, będąca mężatką, zakochuje się ze wzajemnością we Wrońskim. To tylko początek skomplikowanej sytuacji, w którą wplecione zostają losy trzech rodzin: Obłońskich, Lewinów i Kareninów.

Anna Karenina to wyjątkowa postać. Jej potrzeba miłości i nadzieja, że to właśnie miłość wyzwoli ją od trudów i smutków życia, sprawia, że trudno odmówić jej sympatii. Jednak pozostaje przecież świadomość tego, że walcząc o swoje szczęście, Anna rani ludzi ją otaczających. Cierpi za to, będąc towarzysko naznaczona, moralnie potępiona przez krąg jej znajomych. Mimo to nie załamuje się, nie poddaje i nie przestaje szukać szczęścia, choć – widać to po jej zmiennym nastawieniu – miewa problemy z jego definiowaniem.

Tołstoj należy do przedstawicieli dojrzałego realizmu, co ma dwie konsekwencje: w temacie i języku. Temat w tym wypadku nie dotyczy tylko sentymentalnie ujmowanej miłości. Zgodnie z tendencjami epoki zostaje ona poddana społecznej analizie. Autor ukazuje anachroniczność instytucji małżeństwa i jej patriarchalny charakter. "Anna Karenina" jest tragedią kobiety, która pada ofiarą podwójnych standardów, której prawo do miłości ograniczane jest społeczną konwencją. Tołstoj wyraźnie chce odciążyć swoją bohaterkę od winy, jaką ponosi, lokując tę winę w towarzyskich konwenansach. To nie uczucie jest złe, ale ludzie, którzy nim gardzą.

W obrębie języka realizm Tołstoja przejawia się w trzecioosobowej narracji, wszystkowiedzącym narratorze, który lokuje się na zewnątrz opisywanych wydarzeń. Jednak krytycy zauważyli, że Tołstoj nie jest do końca konsekwentny w utrzymywaniu poetyki realizmu. Jeśli bowiem w jej obrębie język narratora jest zupełnie przezroczysty, to znaczy nie zwraca na siebie uwagi, to narracja "Anny Kareniny" jest zmienna. Przemianom ulega ton narratora, w zależności od tego, jakiej postaci czy jakich wydarzeń dotyczą jego słowa. To oraz bardzo rozwinięta psychologizacja postaci lokuje powieść Tołstoja bliżej literatury współczesnej.

Prozę doby realizmu ciężko polubić. Można ją lubić od początku, od pierwszego z nią kontaktu (co w przypadku polskich szkół często oznacza "Lalkę" Prusa lub powieści historyczne Sienkiewicza), albo szczerze nie znosić i konsekwentnie omijać szerokim łukiem. Jeśli należycie do tej grupy czytelników, których obyczajowe powieści z drugiej połowy XIX wieku zachwycają, i jeszcze nie znacie "Anny Kareniny", to warto nadrobić tę zaległość.

Anna Karenina

Autor: Lew Tołstoj
Wydawnictwo: Znak
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 10/2012
Liczba stron: 1056
Format: 125x195 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788324022151
Cena z okładki: 39,90 zł


blog comments powered by Disqus