That cold black cloud is comin' down - recenzja książki "Pukając do nieba bram"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Alicja "cichutko" Laskowska
2 marca 2013

Obecnie fizyka znajduje się w osobliwym momencie swego rozwoju. XX wiek przyniósł wiele znakomitych teorii, które opisywały znany nam Wszechświat z różnych perspektyw – od skali mikro po makro. Jednak niemożność zunifikowania tych teorii i sprowadzenia ich do jednolitego wyjaśnienia kosmicznego fenomenu, którego jesteśmy udziałem, wystawiła nauki fizyczne na próbę. W jej wyniku wiek XXI przyniósł w swej pierwszej dekadzie kolejne testy, badania, odkrycia i urządzenia, sprawiając, że stanęliśmy u progu przełomu. Niewiele już brakuje, by ludzkie rozumienie Wszechświata zostało przeformułowane.
 
Lecz stan badań i teorii naukowych to jedno, a powszechne myślenie o świecie to coś innego. Odkrycie ciemnej materii wcale nie oznacza włączenia jej w obraz Wszechświata utrzymywany przez przeciętnych zjadaczy chleba. Ba! Nie oznacza nawet, że odtąd uczniowie będą słuchali o niej od swoich nauczycieli, ponieważ nie ma gwarancji, że sami nauczyciele o niej usłyszą. Dlatego właśnie od kilku lat naukowcy nie tylko prowadzą swoje badania, nie tylko publikują ich wyniki w formie odpowiedniej dla ich kolegów i koleżanek z wyższych uczelni, lecz także piszą książki, które mają zapoznać opinię publiczną z efektami ich prac. Popularyzowanie nauki stało się dziś na równi ważne, co wkład w jej rozwój. I właśnie te dwie – wydawałoby się zupełnie od siebie różne – dziedziny łączy ze sobą Lisa Randall. Autorka Pukając do nieba bram nie tylko prowadzi badania z zakresu fizyki cząstek elementarnych oraz kosmologii, ale także jest jedną z najbardziej cenionych amerykańskich pisarek książek popularnonaukowych.
 
Książka realizuje dwa zadania. Pierwsze to stopniowe wprowadzanie czytelnika we (wszech)świat dzisiejszej fizyki. Randall przyjmuje tu model historyczny – opowiada, jak rozumiano budowę i charakter Wszechświata za czasów Galileusza, szybko i sprawnie ukazując ewolucję jego modelu za sprawą Newtona, Einsteina i Feynmana. Dzięki tej podróży poznajemy teorię strun, tajemnice ciemnej materii, sposób działania Wielkiego Zderzacza Hadronów i znaczenie bozonu Higgsa. Jest to wiedza ogromna i podana w zrozumiały sposób, lecz trzeba przyznać, że dla czytelników książek popularnonaukowych większość materiału prezentowana przez Randall nie będzie nowością. 
 
Dlatego warto zwrócić uwagę na drugie, dopełniające zadanie, którego realizacja wyróżnia Pukając do nieba bram na tle innych książek popularyzujących współczesną fizykę. Randall bowiem nie tylko opowiada nam, co w dzisiejszych laboratoriach fizycznych piszczy, ale także daje doskonały ogląd tego, dlaczego tak się dzieje. Autorka bierze na warsztat samą metodologię dzisiejszej nauki, próbuje wyjaśnić, jakie pytania stawiają sobie naukowcy, dlaczego właśnie te, czego możemy spodziewać się w przyszłości. Kiedy opisuje naukowe odkrycia, trzyma się twardych faktów, nie ucieka w spekulacje, natomiast nie przeszkadza jej to w rozbudowywaniu licznych refleksji ocierających się o filozofię nauki. Przytacza błędne tezy, które doprowadzały do poprawnych wniosków, szacuje czynniki ryzyka, zastanawia się nad zasadnością badań statystycznych. Krótko mówiąc: pokazuje nam laboratoria fizyczne od kuchni.
 
Mimo tego, że jestem stałym czytelnikiem serii Na ścieżkach nauki wydawnictwa Prószyński i S-ka, w której ukazała się Pukając do nieba bram, dopiero teraz moją uwagę zwróciła dysproporcja płci wśród autorów. Większość popularnonaukowych książek pisana jest przez mężczyzn. Nie chcąc roztrząsać tego zjawiska, przyznać muszę, że pisarstwo Lisy Randall w żadnej mierze nie ustępuje jej kolegom po piórze. Jest tak samo dobre, ciekawe i proste w odbiorze. Warte rekomendacji.

Pukając do nieba bram. Jak fizyka pomaga zrozumieć Wszechświat

Autor: Lisa Randall
Tłumaczenie: Bogumił Bieniok, Ewa L. Łokas
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 1/2013
Tytuł oryginalny: Knocking on Heaven's Door: How Physics and Scientific Thinking Illuminate the Universe and the Modern World
Liczba stron: 600
Format: 140x200 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788378394082
Wydanie: I
Cena z okładki: 55 zł


blog comments powered by Disqus