Marcin Gutowski "Święta ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny" - recenzja


www.gildia.pl
Święta ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 27,90 zł 39,90 zł
dodaj do koszyka

Reportaż najwyższej klasy!

Marcin Gutowski podjął się niełatwego zadania. Przedstawienie codziennego życia mieszkańców Izraela w skomplikowanym dla Europejczyka kulturowo-politycznym kontekście nie jest łatwe. Bardzo łatwo posługiwać się stereotypami i kalkami, gubiąc się pośród licznych ścieżek tego ogromnego labiryntu, jakim jest Erec Israel. Na szczęście autor wyszedł z tego obronną ręką, bowiem jego Święta Ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny jest pozycją wybitną i wartą uwagi każdego czytelnika. 

Zbiór ponad stu krótkich historii podzielony jest na kilka rozdziałów, które zostały poprzedzone mapką Jerozolimy i Izraela, na której widać, że na tym niewielkim skrawku ziemi mieszkają ludzie różnego wyznania i różnej narodowości. Wbrew pozorom owa mapka jest bardzo przydatna podczas lektury, pozwala czytelnikowi na uzmysłowienie sobie, jak ogromnym tyglem kulturowym i narodowościowym jest chociażby sama Jerozolima. 

W przeciwieństwie do twórczości Pawła Smoleńskiego (Arab strzela, Żyd się cieszy; Izrael już nie frunie; Bałagan. Alfabet izraelski), reportaże Gutowskiego nie zawierają błędów merytorycznych; dziennikarz radiowej Trójki przytacza rzetelne fakty oraz właściwe wydarzenia historyczne. Nie opowiada się za żadną ze stron, głos oddaje tylko swoim bohaterom, mieszkańcom współczesnego Izraela - wieży Babel. A jest ich niemało: od pro-palestyńskich Żydów, izraelskich Arabów, fanatycznych chrześcijan, ateistycznych mieszkańców kibucu, bahaistów z Góry Karmel aż po chasydów negujących istnienie państwowości samego Izraela. Gutowski dobiera swoich rozmówców według klucza, sprawiając, że zawarte w Świętej Ziemi historie wciągają i zarazem wzbudzają ogromną chęć, by porzucić dotychczasowe życie, udać się na Bliski Wschód i na własnej skórze doświadczyć tego bogactwa wrażeń i ludzkich zachowań. 

Rozdział Jeruszalaim. Miasto żydów pokazuje ogromny rozdźwięk, jaki panuje wśród Izraelczyków. Czasami walczą z odgórnie narzuconymi normami religijnymi, niekiedy gorąco ich bronią; chasydzi godzinami toczą dyskusje na temat bezbożności tego kraju; młody homoseksualista pragnie aktywnie uczestniczyć w życiu religijnym mimo swojej orientacji seksualnej;  naloty na miasto i ciężka służba wojskowa, a także budowanie kultury żydowskiej opartej na teatrze, malarstwie i literaturze – to tylko nieliczne tematy, jakie wspominają w swoich opowieściach Izraelczycy.  

Kolejna część to Wybrzeże. Kraina sabrów. Sabra to osoba, która mieszkała na ziemiach Erec zanim powstało samo państwo żydowskie. To oni, w przeważającej części potomkowie europejskich Żydów, zakładali pierwsze miasta, walczyli z nieprzyjaznymi tubylcami i dzięki ciężkiej pracy, dzień po dniu, budowali potęgę swego kraju. Gutowski rozmawia z osadnikami o ich odczuciach wobec przyjezdnych, o potrzebie ogromnej siły i determinacji, jaka jest niezbędna w codziennym życiu, a także o pierwszych kibucach, jesziwach oraz wojnach. 

Terytoria. Ziemia Palestyńczyków - to tutaj można zapoznać się z mrożącymi krew w żyłach  historiami o islamskiej propagandzie oraz dowiedzieć się o marzeniach małych Palestyńczyków. Część z nich amatorsko nagrywa radiowe wywiady i tłumaczy je na język angielski, by pokazać skalę propagandy muzułmańskich mówców i najważniejszych polityków, namawiających do mordowania Izraelczyków i wyniszczania ekonomicznego państwa. Potem głos zyskuje młody człowiek, który codziennie musi stać w kolejce na przejściu granicznym przez wiele godzin, by móc pójść do pracy i zarobić na chleb dla biednych i schorowanych rodziców. Spośród tych wszystkich opowieści największe wrażenie robi sen kilkuletniego chłopca: mur oddzielający Erec Israel od Strefy Gazy był zrobiony z czekolady, a on wraz ze swoimi przyjaciółmi poszedł go zjeść, burząc w ten sposób podział między Żydami a Palestyńczykami.

Jerozolima. Miasto chrześcijan to niezwykłe historie wierzących osób. Mówią o ich często skomplikowanej drodze do odnalezienia istoty chrześcijaństwa; walce z uprzedzeniami i stereotypami, aby pomóc biednym dzieciom różnych wyznań; bezinteresownej pomocy bogacza, który wręczył tysiąc dolarów polskim zakonnicom, by dalej mogły prowadzić przytułek dla ubogich, a także o księdzu, który prowadzi msze po hebrajsku dla katolików i mesjanistycznych żydów. 

Negew. Dziedzictwo ludzi pustyni to rozdział skupiony na bardzo osobliwych dziejach mieszkańców tego regionu. Pewna para postanowiła osiedlić się na pustyni. Spotkali się z niezrozumieniem ze strony najbliższych i urzędników, a mimo to uparli się, by zamieszkać w odosobnieniu. Z czasem dołączyły do nich kolejne rodziny, tworząc nowe miejsce na mapie Izraela.   

Galilea. Raj wolnych duchów – to tutaj zamieszkują Czerkiesi, wojowniczy naród wywodzący się z Kaukazu. Gutoski zapisał rozmowy z kibucnikami, dzielącymi się dobrowolnie majątkiem, dawno rozdzielonymi przyjaciółmi, z których jeden jest chasydem, a drugi katolickim księdzem, dziećmi z zespołem Downa i o ciągle żywym stereotypie matki-Polki. 

Al-Kuds. Miasto muzułmanów, ostatni rozdział opowieści, poświęcony jest codziennemu życiu wyznawców Allaha. Zakupy samotnej matki na orientalnych straganach, walka o utrzymanie posady uniwersyteckiej, muzułmanin pracujący w żydowskiej administracji, nielegalne powietrzne akrobacje młodych ludzi – to wszystko przewija się na kartach Świętej Ziemi.

Krótkie, aczkolwiek bardzo sugestywne i nasycone emocjami opowieści pozwalają chociaż w niewielkiej części doświadczyć złożoności konfliktów, jakie panują na tamtych terenach. Gutowski niczego nie tłumaczy, nie próbuje też w jakikolwiek sposób przemycić swoich racji lub przemyśleń dotyczących danej sytuacji. Ocenę zostawia tylko i wyłącznie odbiorcy, nie wskazując w żaden sposób ścieżki interpretacyjnej. Dziennikarz pozwala mówić ludziom i ich emocjom, sam zaś chowa się w tle tego wszystkiego, w pełni oddając głos temu miejscu i jego niezwykłym mieszkańcom. To podróż, która łamie stereotypy i otwiera oczy na całkowicie nową perspektywę. 

Święta ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny

Autor: Marcin Gutowski
Wydawnictwo: Znak
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 3/2015
Liczba stron: 384
Format: 140x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788324033904
Wydanie: I
Cena z okładki: 39,90 zł


blog comments powered by Disqus