"Schulz. Przewodnik Krytyki Politycznej" - recenzja książki

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Magdalena "Tattwa" Stępień
1 lutego 2014

www.gildia.pl
Schulz. Przewodnik Krytyki Politycznej.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 24,40 zł 34,90 zł
dodaj do koszyka

Kolaż przewodniczy

Bruno Schulz jest jednym z bardziej problematycznych przedstawicieli polskiej literatury. Znany dość szeroko ze względu na długą obecność na szkolnych listach lektur rozumiany bywa rzadko, odczytywany raczej powierzchownie. Z uwagi na obowiązującą w szkołach periodyzację literatury umiejscawia się go wśród przedstawicieli 20-lecia międzywojennego, w ten sposób zapominając często o modernistycznych problemach wpisanych w jego twórczość. Zresztą dorobek artystyczny autora Sklepów cynamonowych jest w szkolnej percepcji bardzo fragmentaryczny. Nie mówi się o Xiędze bałwochwalczej, o twórczości plastycznej i dużym wpływie twórcy na późniejszą kulturę filmową i teatralną. Temu zabiedzonemu wizerunkowi Schulza wychodzi jakoby naprzeciw książka Schulz. Przewodnik Krytyki Politycznej.

Już w publikacji Polska literatura nowoczesna Michał Paweł Markowski lokował Schulza (obok Leśmiana i Witkacego) wśród polskich twórców literatury (czy – uwzględniając prace plastyczne – kultury w ogóle) krytycznej, to znaczy występującej przeciwko zastanej rzeczywistości (politycznej, społecznej, estetycznej), których twórczość nie była próbą mimetycznego oddania obiektywnej rzeczywistości, lecz narzędziem jej dekonstrukcji. Nie dziwi zatem, że Krytyka Polityczna sięga po tego akurat twórcę i poświęca mu całą publikację. Zrozumcie Schulza, a zrozumiecie, że rzeczywistość nie jest taka, jaką wam się wmawia – wydają się przekonywać redaktorzy wydawnictwa. I mają w tym swoją rację. Pytanie tylko, czy dzięki Przewodnikowi takie zrozumienie Schulza jest możliwe.

Książka składa się z czterech części, w skład których wchodzi każdorazowo parę utworów. Pierwsza sekcja ma charakter eseistyczny i zbiera teksty umieszczające autora Sklepów cynamonowych w rozmaitych kontekstach filozoficznych (posthumanizm, filozofia przedmiotu). Najciekawiej prezentuje się tu otwierający tę część tekst Agaty Bielik-Robson o wpływie żydowskiej kabały na Schulza i pewnych psychoanalitycznych możliwościach jej kontekstualizacji. Druga część dotyczy kinematografii, zarówno "filmowości" prozy Schulza, jak i filmów zrealizowanych na podstawie jego twórczości. Znajduje się tu także wywiad z braćmi Quay (autorami krótkometrażowego filmu animowanego Street of Crocodiles z 1986 roku) oraz projekt filmu fabularnego opowiadającego o Schulzu, Czekając na Mesjasza Macieja Pisuka.

Dwie kolejne części poświęcone są praktyce literackiej i komiksowej. Zbierają opowiadania (Andrzeja Szpindlera i Jacka Dobrowolskiego) oraz komiksy (Agnieszki Piksy, Patryka Mogilnickiego, Kuby Woynarowskiego) inspirowane twórczością Brunona Schulza. Ani opowiadania, ani komiksy nie są długie, lecz robią wrażenie swoją różnorodnością, pokazują bardzo dobitnie, że inspiracje Schulzem nie polegają na próbie powielenia używanych przez niego schematów, lecz inicjują prace o bardzo różnych rozwiązaniach. Artyści wychodzący z Ulicy Krokodyli dochodzą w odmienne miejsca i prezentują rozmaite krajobrazy estetyczne.

Mimo bogactwa prezentowanych interpretacji i użyć Schulza, książka Krytyki Politycznej budzi pewne wątpliwości. Stanowi pomysłową mozaikę, formalny kolaż, w którym twórczość artystyczna miesza się z komentarzami literaturoznawców i filozofów, publicystyką i projektami filmowymi. Wszystko to ożywia Schulza na różne sposoby i to bez wątpienia zaleta tej książki. A jednak ciężko nazwać ją przewodnikiem. Nie prowadzi ona przez twórczość autora Sanatorium pod Klepsydrą. Choć autorzy tomu są tego świadomi (Oddajemy do Państwa rąk książkę-eksperyment – przyznaje ostatnia strona okładki), to tytuł serii wzbudza nieco inne oczekiwania.

Schulz. Przewodnik Krytyki Politycznej

Autor: A'Darris
Wydawnictwo: Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Wydanie polskie: 9/2013
Seria wydawnicza: Przewodniki Krytyki Politycznej
Liczba stron: 240
Format: 120x165 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788363855130
Wydanie: I
Cena z okładki: 34,90 zł


blog comments powered by Disqus