Patrick Gaumer, Piotr Rosiński "Grzegorz Rosiński. Monografia" - recenzja książki

Autor: Aleksander Krukowski
24 września 2015

www.gildia.pl
Grzegorz Rosiński.
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 111,90 zł 159,99 zł
dodaj do koszyka

Wywiad-rzeka

Wbrew tytułowym deklaracjom, książka Grzegorz Rosiński. Monografia nie jest wcale monografią. Według Słownika języka polskiego, monografia to „praca naukowa poświęcona jednemu zagadnieniu, jednej epoce, życiu lub twórczości jednej osoby”. Tymczasem omawiana tu książka nie jest z pewnością pracą naukową czy nawet popularnonaukową. Nie tylko brak jej stosownej metodologii, przede wszystkim nie posiada odpowiedniej formy. Formalnie rzecz biorąc Grzegorz Rosiński. Monografia to wywiad-rzeka, jaki Patrick Gaumer przeprowadził z Grzegorzem Rosińskim. Wywiad, podzielony na części, uzupełniany jest wstępami, krótszymi wywiadami z przyjaciółmi i współpracownikami Rosińskiego (Jeanem van Hammeem, André-Paulem Duchâteau, Carlosem Blanchartem, Mythikiem, Jeanem Dufaux, Kasem, Grazą, Yvesem Senteem, Giuliem de Vitą, Yannem i Romanem Surżenką) i pokaźnym materiałem ilustracyjnym. Mimo tych uzupełnień pozostaje jednak wywiadem-rzeką i z całą pewnością nie jest monografią.

Tematyka rozmowy Gaumera z Rosińskim ciąży wyraźnie ku biografii polskiego rysownika. Układ rozdziałów w dużej mierze odpowiada właśnie takiemu temporalno-biograficznemu podejściu, uwzględniając okres dzieciństwa, studiów na stołecznej ASP w czasach socrealizmu, późniejszą karierę ilustratora w państwowych wydawnictwach, nawiązanie współpracy zagranicznej i problemy z jej kontynuacją w okresie stanu wojennego, które skończyły się emigracją do Belgii a później do Szwajcarii. W pewnym momencie pojawia się niejako równoległa do biograficznej – linia pracy twórczej. W tych podrozdziałach Gaumer i Rosiński skupiają się na poszczególnych tytułach współtworzonych przez bohatera tej książki, zwłaszcza na Thorgalu, któremu poświęcono nieproporcjonalnie dużo miejsca. Poznajemy więc parę anegdot z życia Rosińskiego (np. że jego numer telefonu różnił się tylko jedną cyfrą od numeru telefonu Van Hammea, że wyjazd do Szwajcarii był wynikiem „uprowadzenia” przez przyjaciół, że najlepiej pracuje mu się w nocy i że w Szkocji spotkał ducha) i dużo szczegółów związanych z Thorgalem. Rozmowy na temat Thorgala mają często bardzo fanowski charakter: omawiają losy postaci w poszczególnych tomach czy historiach, co niewiele ma przecież wspólnego z Rosińskim jako rysownikiem. Poważnym minusem książki jest mocne marginalizowanie relacji pomiędzy biografią a twórczością, przy czym wina na to spada w całości na Gaumera, gdyż Rosiński kilkukrotnie próbuje na takie powiązanie wskazać, ale jego rozmówca za każdym razem go hamuje.

W ogóle dialogiczność tego wywiadu jest dość słaba. Gaumer posiada doskonałe przygotowanie, ale jest tylko „wypytywaczem”, niezdolnym do wyłuskania ciekawych wątków z opowieści Rosińskiego. Zna a priori biografię swojego bohatera i próbuje sterować narracją, ale zamknięty jest na rozmowę. Podczas lektury odnosi się wrażenie, jakby miał od dawna przygotowane pytania i nie był zainteresowany odpowiedziami, które wymuszałyby ich zmianę. Jeśli zachodzi jakaś wymiana pomiędzy rozmówcami, to znaczy jeśli Gaumer w jakikolwiek sposób reaguje na to, co powiedział Rosiński, a nie tylko przechodzi do kolejnego pytania, to reakcja ta zazwyczaj sprowadza się do rozwinięcia w formie „możesz powiedzieć o tym coś więcej?”.

Mimo tych mankamentów, Grzegorz Rosiński. Monografia daje czytelnikom możliwość kilku ciekawych wglądów, przede wszystkim w warsztat artysty. Trzeba tu wykazać pewną cierpliwość, bo rozmowy o warsztacie zaczynają się stosunkowo późno, ale cierpliwi zostaną nagrodzeni. Rosiński opowiada m. in. o tym, że rysuje plansze nie czytając całego scenariusza, by nie znać zakończenia i odbierać je podobnie jak czytelnik; o technice koloru bezpośredniego; o ewolucji niektórych elementów pod wpływem technologii itd. To ważny element książki.

Z wywiadów wyłania się niezbyt ostry obraz Grzegorza Rosińskiego. Kiedy w 2010 roku nakładem wydawnictwa Miligram na polski rynek trafił wywiad-rzeka, jaki z Alanem Moorem przeprowadził Bill Baker (Alan Moore. Wywiady), nie mieliśmy wątpliwości co do charakteru rozmówcy. Rosiński nie jest tak wyraźną postacią. Niewiele mówi o rzeczach mających istotny wpływ na jego twórczość, często wydaje się, że był to raczej efekt okoliczności niż odgórnie przyjętego zamiaru. Z wyjątkiem jego żony, Kasi, która wydaje się od samego początku pozytywnie motywować i inspirować Rosińskiego.

Dwie najważniejsze, powracające raz za razem cechy artysty, manifestujące się w tych rozmowach, to szacunek dla czytelnika i nieperfekcyjność. Stoją one w pewnej sprzeczności, ponieważ szanując czytelnika, Rosiński bardzo dba o jakość swoich prac – jednocześnie nie będąc perfekcjonistą, uważa że drobne potknięcia i niedoskonałości nadają charakter i ukazują ludzki wymiar autora.

Grzegorz Rosiński. Monografia to praktycznie wydanie albumowe. Książka liczy 400 stron dużego formatu, w kolorze, z twardą oprawą. Powiedzieć, że wywiady przeplatane są materiałem ilustracyjnym – byłoby sporym nadużyciem. To bardziej materiał ilustracyjny przeplatany jest wywiadami. Mamy tu reprodukcje ilustracji i okładek do książek, płyt czy kaset (!), jakie projektował Rosiński, jego wczesne prace i szkice studenckie, mamy sporo zdjęć z rodzinnych albumów, ogromną ilość plansz komiksowych, projektów, szkiców a nawet fotokopie korespondencji między Rosińskim i Van Hammeem (wraz z tłumaczeniami próbującymi – w trafny i zabawny sposób – oddać błędy w pierwszych francuskich listach Rosińskiego, „Proszę mi wybaczyć ten styl i błendy”). Książka cieszy przede wszystkim oko. Szkoda, że nie jest zapowiadaną w tytule monografią, choć może i taka kiedyś się pojawi.

Grzegorz Rosiński. Monografia

Autor: Patrick Gaumer, Piotr Rosiński
Tłumaczenie: Wojciech Birek
Wydawnictwo: Egmont
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 10/2015
Liczba stron: 400
Format: 285x285 mm
Oprawa: twarda
Papier: kredowy
Druk: kolor
ISBN-13: 9788328102682
Wydanie: I
Cena z okładki: 159,99 zł


blog comments powered by Disqus