"Gwiazdozbiór Psa" - recenzja książki #2


 
Gwiazdozbiór Psa, czyli w drodze donikąd
 
Powieści o tematyce postapokaliptycznej od wielu lat utrzymują się na listach bestsellerów. Co roku pojawia się mnóstwo tytułów wykorzystujących podobne wątki, analogiczne rozwiązania fabularne, porównywalne charakterologicznie postacie. Jest coś wyjątkowo fascynującego w tym gatunku. Coś, co przyciąga rzesze czytelników i co sprawia, że tak trudno od tych powieści się oderwać, jak tylko złapiemy już bakcyla "postapo". Nieważne, czy to opowieści o zagładzie spowodowanej przez śmiercionośnego wirusa, czy kosmiczny nalot obcych, pędzącą asteroidę, czy wybuchy na słońcu wywołujące nagłe zmiany klimatyczne. One wszystkie mają bowiem jeden wspólny element – człowieka i jego pragnienie przetrwania za wszelką cenę. Lubimy wystawiać ludzkość na ekstremalne próby i obserwować rezultaty, chociażby jedynie w wyobraźni, na papierze. Kusi nas ta możliwość nowego początku, prawdziwej tabula rasa dla naszego gatunku. Chcemy wierzyć, że można zacząć wszystko od nowa.
 
Wśród tylu podobnych historii z gatunku postapokalipsy znalezienie prawdziwej perełki nie jest łatwe. Niewielu autorów sięga po filozoficzne aspekty tematu, skupiając się jedynie na pędzącej akcji i szybkich, przemijających wątkach. Jednak ostatnio na księgarnianych półkach pojawiła się powieść niepowtarzalna. Całkowicie unikatowa. To Gwiazdozbiór Psa Petera Hellera (tytuł oryginału: The Dog Stars). Wielu próbowało porównać ją do Drogi Cormaca McCarthy'ego, ale prawdę powiedziawszy jest to porównanie dość nieudolne i mocno uproszczone. Oba tytuły mają niewiele ze sobą wspólnego, może poza świetnym językiem, męskim bohaterem i wizją świata w kilka lat po apokalipsie. Gwiazdozbioru Psa nie trzeba do niczego porównywać. Ta książka sama w sobie stanowi jedną z piękniejszych historii o samotności i miłości, jaką miałam przyjemność przeczytać. Osobiście uważam ją za jedną z najlepszych w tym gatunku.
 
Ale od początku. By zrozumieć fenomen tej historii, dobrze byłoby poznać jej autora. Peter Heller to wielokrotnie nagradzany reportażysta i twórca felietonów, którego teksty regularnie pojawiały się w takich czasopismach jak "National Geographic Adventure", "Outside Magazine" czy "Men's Journal". Pisarz znany jest ze swojego zamiłowania do wszelkich zajęć plenerowych – jest zapalonym wędkarzem, surferem, pilotem i survivalowcem. Brał udział w wielu ekspedycjach kajakarskich i niejednokrotnie podróżował do zapomnianych zakątków świata w celach eksploracyjno-przygodowych. Co więcej, zna się na broni i wie, jak przetrwać w najtrudniejszych warunkach. Te wszystkie wyjątkowe umiejętności wykorzystał przy pisaniu swojej pierwszej powieści, w której każdy najdrobniejszy szczegół, także techniczny, nie jest wyssany z palca, nie jest jedynie wynikiem bujnej wyobraźni autora, ale konkretną wiedzą podpartą latami doświadczenia.
 
Fabuła Gwiazdozbioru Psa rozpoczyna się w dziewięć lat po epidemii śmiercionośnego wirusa grypy. Choroba zabiła ponad 95% populacji, a kolejne 4 % "ocalonych" zmarło w wyniku powikłań w postaci ciężkiej choroby krwi. Ta niewielka grupa ludzkości, która przetrwała, szybko pozbyła się skrupułów i resztek "niepotrzebnego" człowieczeństwa. Rozpierzchła się po świecie, niosąc śmiertelne zagrożenie dla siebie nawzajem. Grupy maruderów przemierzają ten ponury świat i jego wymarłe krainy, by zabijać, kraść i... iść dalej, bez żadnego konkretnego celu. 
 
Głównym bohaterem i narratorem jest Hig, zwany także Dużym Higiem. Epidemia odebrała mu wszystko, co kochał: rodzinę, pracę, przyjaciół, a przede wszystkim ukochaną żonę, której towarzyszył aż do ostatnich chwil na przepełnionym umierającymi szpitalnym korytarzu. Zrezygnowany, w obliczu niechybnej zagłady, przeniósł się z miasta na wiejskie tereny podmiejskiego lotniska. Przed epidemią Hig był przedsiębiorcą budowlanym, który w wolnym od pracy czasie uwielbiał wędkować i latać małym samolotem Cessną. Wieloletnia maszyna, zwana Bestią, jest jedynym, co ostało się z jego dawnego życia. Hig został sam. Z czasem zyskał nowego towarzysza, ukochanego psa imieniem Jasper. A na miejscu, w sąsiednim domu, wyjątkowego lokatora, nazywanego w chwilach wzruszeń przyjacielem, byłego żołnierza jednostki specjalnej Navy SEAL – Bruce'a Bangleya.
 
We trójkę od lat próbują przetrwać w trawionym wszechobecną przemocą i postępującą deprawacją świecie. Każdy z nich odgrywa swoją rolę w ich monotonnej codzienności. Bangley jest specem od wszelkiego rodzaju broni, a jego zbierany latami arsenał jest na tyle imponujący, że niejednokrotnie udało im się przetrwać oblężenie większej liczby napastników. Natomiast Hig każdego dnia oblatuje okolicę, robi rekonesans i dba, by nie zabrakło im zapasów żywności. Nawet Jasper pełni rolę wczesnego systemu ostrzegania przed nadchodzącym zagrożeniem.
 
To życie z dnia na dzień, bez konkretnie zarysowanej przyszłości, jest bolesnym doświadczeniem. Po epidemii takie przemijanie to prawdziwa wieczność naznaczona wielkim bólem i tęsknotą za normalnością. Wspomnienia dawnego życia powracają falami, niosą zwątpienie i tylko udowadniają, że nie ma odwrotu. Hig nie potrafi zapomnieć, ale zdaje sobie sprawę, że życie jest zbyt wielkim darem, by tak po prostu poddać się bez żadnej walki. To nie wchodzi w rachubę.
 
Dlatego Hig trwa. W swojej smutnej rutynie wyszukuje małych, uroczych przyjemności. Pociesza się prostymi czynnościami jak głaskanie psa, wędkowanie w leśnym strumieniu, picie ostatnich na świecie puszek coli, czy pilotowanie Bestii w towarzystwie Jaspera. Z lotu ptaka, wśród chmur, świat wciąż wygląda na uporządkowany. Im wyżej, tym bardziej znikają spalone miasta, wraki samochodów, zrujnowane domy... Prawie normalność.
 
Peter Heller udowodnił, że nie potrzeba wyrafinowanej formy, skomplikowanej fabuły, czy pędzącej na oślep akcji, by przekazać najważniejsze ludzkie uczucia, największe tęsknoty, złamane serce, ból. Wystarczyły prosty język, zrozumiałe symbole i metafory, skromne otoczenie i szczery bohater, by Gwiazdozbiór Psa nie pozwolił o sobie zapomnieć. Polecam wszystkim. 

Gwiazdozbiór Psa

Autor: Peter Heller
Tłumaczenie: Olga Siara
Wydawnictwo: Insignis
Miejsce wydania: Kraków
Wydanie polskie: 4/2013
Tytuł oryginalny: The Dog Stars
Wydawca oryginalny: Knopf
Rok wydania oryginału: 2012
Liczba stron: 368
Format: 140x205 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788363944100
Wydanie: I
Cena z okładki: 39,99 zł


blog comments powered by Disqus