Philip K. Dick

Ur.: 16 grudnia 1928 , Chicago, USA
Zm.: 2 marca 1982
zdjęcie

Philip Kindred Dick (Philip K. Dick) to znany również jako PKD amerykański pisarz science fiction, który miał znaczący wpływ na rozwój tego gatunku literackiego.

Chociaż przyjaźnił się z wieloma wybitnymi pisarzami science fiction, takimi jak Robert Heinlein, za życia nie był szerzej znany miłośnikom tego gatunku. W latach 90. XX wieku jego twórczość - połączenie klasycznej prozy z fantastyką i sztafażem różnorodnych gadżetów - zyskała uznanie czytelników i krytyków.

Z początku kariera Dicka nie zapowiadała się najlepiej. W kręgach fantastycznych uznawany był za pisarza zbyt ambitnego, trudnego, natomiast z kręgów głównonurtowych (mainstream) odrzucany był natychmiast z uwagi na pisanie pod szyldem s-f. Jego popularność jako pisarza odmieniły dwie książki. Pierwsza to "Człowiek z Wysokiego Zamku" (The Man in the High Castle) napisana w 1961 r. Dick za tę właśnie książkę został uhonorowany jedną z dwóch najważniejszych nagród w dziedzinie literatury fantastycznej - nagrodą Hugo. Druga to "Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?" (Do Androids Dream of Electric Sheep?) wydana w 1968 r., na podstawie której na początku lat osiemdziesiątych nakręcony został kultowy dla wszystkich fanów kina s-f film Blade Runner (Łowca androidów).

Od początku twórczość Philipa K. Dicka cechowała dość osobliwa problematyka: natura rzeczywistości i człowieka. Pisarz przez całe swoje życie starał się odpowiedź na dwa najważniejsze dla niego pytania: co to znaczy być człowiekiem? (Do Androids Dream of Electric Sheep?, The Man in the High Castle, Confession of a Crap Artist) oraz: czy to co widzimy, to co nas otacza, istnieje naprawdę, czy też są to tylko narkotyczne halucynacje (The Three Stigmata of Palmer Eldritch), sen (Ubik), lub dziwna natura rzeczywistości (Valis, Divine Invasion)?

Poza wspaniałą twórczością Dick miał również "bogate" życie: pięć małżeństw, dwójka dzieci, alkohol i narkotyki w niesamowitych wręcz dawkach. Jak mówił sam pisarz - od dziecka musiał brać dużo leków i stąd wzięło się jego przyzwyczajenie do pigułek. Oprócz przynoszenia skutków ubocznych, które nietrudno sobie wyobrazić, narkotyki wpływały też stymulująco na pracę pisarza, który nie mogąc inaczej na nie zarobić, pisał niczym komputer konstruujący gotowe książki. Wystarczy zauważyć, że w ciągu dwóch lat, w czasie największego uzależnienia, udało mu się wyprodukować 11 powieści i około 60 opowiadań (wprawdzie większość z nich nie okazała się niczym niezwykłym, ale powstały też takie perełki jak "Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha"). Wydarzenia tych dwóch lat Dick spisał - mniej lub bardziej wiernie - w książce "Przez ciemne zwierciadło" (A Scanner Darkly), wydanej w 1977 r.

Inną trawiącą zdrowie Dicka chorobą była schizofrenia paranoidalna o bogatym obrazie. Dick nigdy nie wydawał się człowiekiem, który "trzyma swoje wszystkie nerwy i zmysły na wodzy", ale narkotyki dodatkowo potęgowały ten stan. Wielokrotne napady na żony, zamykanie się w domu ze strachu - to był częsty widok dla ludzi przebywających w towarzystwie Dicka. Trzeba jednak przyznać, że choroba psychiczna pomagała mu tak samo jak narkotyki w pisaniu książek. Zdarzało się, że niezwykłe wizje, jakie miewał, przenosił na papier w niemal niezmienionej formie (tak jak miało to miejsce w całej trylogii "Valis").

Trudno powiedzieć, co go zabiło: alkohol, choroba psychiczna, zmęczenie, czy narkotyki. W 1982 r. zmarł po trzech kolejnych atakach serca w szpitalu w Santa Ana, w Kalifornii. Zostawił po sobie bogaty dorobek literacki i olbrzymią rzeszę wielbicieli. Niedoceniany przez większość życia, dopiero tuż przed śmiercią osiągnął stan finansowej stabilności za swoją pracę, zaś po śmierci zyskał sławę, jakiej sam przypuszczalnie się nie spodziewał.

Najważniejsze nowele i opowiadania:

  • Chwyt reklamowy ("Sales Pitch")
  • Cudowna broń
  • Człowiekiem jest... ("Human Is", 1955)
  • Czysta gra
  • Dr Futurity (napis. 1953, wyd. 1954 jako nowela Time Pawn, popr. i wyd. w 1959)
  • Druga odmiana ("Second Variety", 1953)
  • Elektryczna mrówka ("The Electric Ant", 1969)
  • Epoka Beztroskiej Pat (Czas Żwawej Pat) ("The Days of Perky Pat", 1953)
  • Gdyby nie było Benny'ego Cemoliego ("If There Were No Benny Cemoli", 1963)
  • Gra nielosowa ("A Game of Unchance")
  • Inaczej, niżby sie zdawało ("Not By Its Cover")
  • Foster, już nie żyjesz ("Foster, You're Dead", 1954)
  • Gdzie kryje się wub ("Beyond Lies the Wub", 1952)
  • Kolonia ("Colony", napis. 1952, wyd. 1953)
  • Król Elfów (1953)
  • Krótki, szczęśliwy żywot brązowego Oxforda
  • Mała Czarna Skrzynka ("The Little Black Box", 1964)
  • Małe co nieco dla nas, temponautów ("A Little Somethink for Us Tempunauts", 1974)
  • Majstersztyk ("Precious Artifact", napis. 1963, wyd. 1964)
  • Mecz rewanżowy ("Return Match")
  • Miniaturowe miasto (Miasteczko) ("Small Town")
  • Na obraz i podobieństwo Yanceya ("The Mold of Yancy", 1955)
  • Niania
  • Nie zrekonstruowane M ("The Unreconstructed M", 1956)
  • Och, być Blobem! ("Oh, to Be a Blobel!", 1964)
  • Ofiara
  • Ojcowskie alter ego (Kopia ojca) ("The Father-thing", 1954)
  • Oszust (Kłamca, Mistyfikator, Impostor - test na człowieczeństwo) ("Impostor", 1953)
  • Pani od ciastek (napis. 1952, wyd. 1953)
  • Pełzacze
  • Przez ciemne zwierciadło
  • Przypomnimy to panu hurtowo ("We Can Remember It for You Wholesale", 1966)
  • Raport mniejszości ("The Minority Report", 1956)
  • Roog (1953)
  • Sonda przyszlosci ("Meddler")
  • Stowarzyszenie
  • Śniadanie o zmierzchu (Śniadanie o brzasku) ("Breakfast at Twilight", 1954)
  • Świat Jona (Świat Jonesa) ("Jon's World")
  • W lepszym świecie
  • Wezwanie do naprawy ("Service Call", 1955)
  • Wiara naszych ojców ("Faith of Our Fathers", 1967)
  • Wisielec
  • Wojna z Fnoolami ("The War with the Fnools")
  • Za drzwiami
  • Zapłata ("Paycheck", 1953)
  • Zastępca
  • Zautomatyzowana fabryka ("Autofac", napis. 1954, wyd. 1955)
  • Zbędny ("Expendable", 1953)
  • Złoty człowiek (Złotoskóry) ("The Golden Man")

Powieści:

  • A teraz zaczekaj na zeszły rok ("Now Wait for Last Year", napis. 1963, popr. 1965, wyd. 1966)
  • Blade Runner. Czy androidy marzą o elektrycznych owcach? ("Do Androids Dream of Electric Sheep?", napis. 1966, wyd. 1968)Boża inwazja ("The Divine Invasion", napis. 1980, wyd. 1981)
  • Cudowna broń ("The Zap Gun", napis. 1964, wyd. 1967)
  • Człowiek o jednakowych zębach ("The Man Whose Teeth Were Exactly Alike", napis. 1960, wyd. 1984)
  • Człowiek z Wysokiego Zamku ("The Man in the High Castle", napis. 1961, wyd. 1962, nagroda Hugo 1963)
  • Czas poza czasem ("Time Out of Joint", 1959)
  • Dr Futurity ("Dr. Futurity", 1959)
  • Deus Irae (wspólnie z Rogerem Zelaznym) ("Deus Irae", 1976)
  • Doktor Bluthgeld, ("Dr. Bloodmoney or How We Got Along After the Bomb", napis. 1963, wyd. 1965)
  • Galaktyczny Druciarz (Druciarz Galaktyki) ("Galactic Pot-Healer", napis. 1967-1968, wyd. 1969)
  • Inna Ziemia ("The Crack in Space", 1966)
  • Klany księżyca Alfy ("Clans of the Alphane Moon", 1964)
  • Kosmiczne marionetki ("The Cosmic Puppets", 1953)
  • Labirynt śmierci ("A Maze of Death", napis. 1968, wyd. 1970)
  • Mary and the Giant (napis. 1953-1955, wyd. 1987)
  • Marsjański poślizg w czasie ("Martian Time-Slip", napis. 1962, wyd. 1964)
  • Możemy cię zbudować ("We Can Build You", napis. 1962, wyd. 1962)
  • Na terenie Miltona Lumky'ego ("In Milton Lumky Territory", 1985)
  • Nasi przyjaciele z Frolixa 8 ("Our Friends from Frolix 8", napis. 1968-1969, wyd. 1970)
  • Oko na niebie ("Eye in the Sky", napis. 1955, wyd. 1957)
  • Paszcza Wieloryba ("The Unteleported Man", inny tyt. "Lies, Inc.", napis. 1964-1965, wyd. 1966)
  • Płyńcie łzy moje, rzekł policjant ("Flow my Tears, the Policeman Said", napis. 1970, popr. 1973, wyd. 1974)
  • Prawda półostateczna ("The Penultimate Truth", 1964)
  • Przez ciemne zwierciadło ("A Scanner Darkly", napis. 1973, popr. 1975, wyd. 1977)
  • Radio wolne Albemuth ("Radio Free Albemuth", napis. 1976, wyd. 1985)
  • Simulakra ("The Simulacra', napis. 1963, wyd. 1964)
  • Słoneczna loteria ("Solar Lottery", 1955)
  • Świat Jonesa ("The World Jones Made", napis. 1954, wyd. 1956)
  • Transmigracja Timothy'ego Archera ("The Transmigration of Timothy Archer", napis. 1981, wyd. 1982)
  • Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha ("The Three Stigmata of Palmer Eldritch", napis. 1964, wyd. 1965)
  • Tytańscy Gracze ("The Game-Players of Titan", 1963)
  • Ubik ("Ubik", napis. 1966, wyd. 1969)
  • Valis ("Valis", napis. 1978, wyd. 1981)
  • Wbrew wskazówkom zegara ("Counter-Clock World", napis. 1965, wyd. 1967)
  • Wyznania łgarza ("Confessions of a Crap Artist", napis. 1959, wyd. 1975)

Filmy nakręcone na postawie twórczości Philipa K. Dicka:

  • Łowca androidów (1982, Blade Runner) - na podstawie powieści "Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?".
  • Pamięć absolutna (1990, Total Recall) - na podstawie opowiadania "Przypomnimy to panu hurtowo".
  • Confessions d'un Barjo (1992) - na podstawie powieści "Confessions of a Crap Artist".
  • Tajemnica Syriusza (1995, Screamers) - na podstawie opowiadania "Druga odmiana". IMDB
  • Impostor - Test na człowieczeństwo (2002) - na podstawie opowiadania pod tytułem ("Impostor").
  • Raport mniejszości (2002, "Minority Report") - na podstawie opowiadania pod tym samym tytułem.
  • Zapłata (2003, Paycheck) - na podstawie opowiadania pod tym samym tytułem.
  • Przez ciemne zwierciadło (2005, A Scanner Darkly) - na podstawie opowiadania pod tym samym tytułem. W fazie post-produkcji.

Polskie wydania powieści, opowiadań i nowel (część)

Zbiory opowiadań:


  • Zapłata. Przełożyli Agnieszka Kuc i Janusz Margański, Wydawnicto Literackie, Kraków 2004, wydanie I, ISBN 83-08-03543-4 (12 opowiadań).
  • Opowiadania najlepsze. Przełożyli Jan Karłowski, Tomasz Olijasz, Miachał Begiert, Wstęp: John Brunner Rzeczywistość Philipa K. Dicka, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1998, wydanie I, ISBN 83-7120-589-9 (19 opowiadań, wstęp, posłowie autora).
  • Krótki, szczęśliwy żywot brązowego Oxforda. Prószyński i S-ka, 1 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2000 (25 opowiadań)
  • Impostor (2003), Przypomnimy to panu hurtowo (2003). Prószyński i S-ka, 2 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2002, 2003
  • Czysta gra. Prószyński i S-ka, 3 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2002
  • My zdobywcy. Prószyński i S-ka, 4 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 1999, 2002
  • Oko Sybilli. Prószyński i S-ka, 5 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2001
  • Ostatni Pan i Władca. Amber, 1990
  • Raport Mniejszości. Amber 2002

Powieści:

  • Dr Futurity, Philip K. Dick, Przełożył Maciej Pintara, Prószyński i S-ka, Seria Fantastyka, ISBN 83-7255-437-4, Warszawa 2001
  • Blade Runner (Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?), Philip K. Dick, Przełożył Sławomir Kędzierski, Prószyńska i S-ka, Seria Fantastyka, ISBN 83-7337-327-6, Warszawa 2003
  • Labirynt śmierci, Philip K. Dick, Wydawnictwo Rebis, 2000
  • Kosmiczne marionetki, Philip K. Dick, Wydawnictwo Zysk i s-ka, 1998
  • Klany Księzyca Alfy, Philip K. Dick, Wydawnictwo Zysk i s-ka, 2000
  • Ubik, Philip K. Dick, Amber, 1990
  • Trzy stygmaty Palmera Eldrichta, Philip K. Dick, Amber, 1990
  • Czas poza czasem, Philip K. Dick, Przełożył Robert Reszke, posłowie przełożyła Katarzyna Karłowska, Dom Wydawniczy REBIS, ISBN 83-7120-862-6, Poznań 2000
  • Valis, Philip K. Dick, Przełożył Lech Jęczmyk, Zysk i S-ka, Wydanie II, ISBN 83-7150-265-6, Poznań 1997

Biografia za http://pl.wikipedia.org


Bibliografia:



blog comments powered by Disqus